LUCIA RIJKER: VAN BOKSER NAAR BOEDDHIST

30 jun

Scannen0014Scannen0013

Gepubliceerd in Esta, juni 2009.

“Durf ik mijn hart te openen en op mijn bek te gaan?” Die vraag stelt voormalig wereldkampioen boksen en bedreven boeddhist Lucia Rijker zich aan het eind van de documentaire ‘Lucia Rijker en het gevecht om de liefde’. Het antwoord blijft uit.

Ruim twintig jaar lang had ze maar één doel in haar leven: winnen. En met resultaat. Ze werd zes keer wereldkampioen – vier keer als kickbokser en twee keer als bokser – en stond bekend als ‘de meest gevaarlijke vrouw ter wereld’. Nu is Lucia Rijker (41) met sportpensioen, en is er tijd voor andere dingen in haar leven. Voor lesgeven over persoonlijke ontwikkeling bijvoorbeeld. En voor een relatie. Maar dat laatste blijkt nog niet zo makkelijk. “Ik ben zo’n vijf jaar samen met mijn vriendin. Af en aan, want het is hard werken om het goed te houden. Doordat ik vanaf mijn veertiende alleen maar met sport bezig was, heb ik voor mijn gevoel een gedeelte van mijn puberteit gemist. Ik weet niet goed wat ‘normaal’ is op liefdesgebied. Soms voel ik me nog steeds een onzekere tiener.”

Des te toepasselijker was het dat de Boeddhistische Omroep Lucia vroeg om juist over dat thema een documentaire te maken. “Het boeddhisme leert ons dat we allemaal een vernietigende kracht in ons hebben”, zegt Lucia. “Die Devada is een hebzuchtig, bang, hongerig dier, dat alleen maar wil nemen en controleren, uit angst iets kwijt te raken. Zeker in romantische relaties kan hij de boel flink verstieren. Bij mij was dat lang het geval. Door het maken van de film ben ik de confrontatie met mijn eigen Devada aangegaan.”

Ongewild

In de documentaire spreekt Lucia met bekende Nederlanders zoals actrice Sylvia Kristel, cabaretier Freek de Jonge, zangeres Ellen ten Damme en rapper Negativ over hun beleving van de liefde. Ze hoopt zo meer inzicht te krijgen in haar eigen zoektocht naar een succesvolle relatie. Het praten daarover blijkt echter zwaarder dan gedacht. “Tijdens de gesprekken kwam er veel oud zeer naar boven. Vooral het interview met rapper Negativ raakte me diep. Hij had een houding van ‘anderen hebben mij pijn gedaan, dus doe ik dat terug’. Dat was confronterend en verwarrend tegelijkertijd. Aan de ene kant maakte het me boos dat hij mensen zo kon kwetsen, aan de andere kant begreep ik hem heel goed omdat ik zelf óók zo ben geweest. In Negativ zag ik alle mensen die mij ooit emotioneel verwond hebben, én die ik zelf heb verwond.”

Lucia interviewt niet alleen anderen; ze praat in de documentaire ook uitgebreid over zichzelf. Bijvoorbeeld over het feit dat ze een ongewild kind was. En hoe dat er toe heeft bijgedragen dat ze een uitermate succesvolle ringvechter werd. “Mijn moeder heeft geprobeerd me te laten aborteren, maar ik moest kennelijk toch komen. Toen ze me dat als tiener vertelde, lachte ik erom. Uit onmacht, want de onderliggende boodschap – ‘ik wilde je niet’ – was veel te pijnlijk. Ik begreep ineens wel waarom ik me als kind altijd zo afgewezen voelde. Liefde, dat betekende voor mij: ruzie maken en zorgen delen. Ik kreeg weinig affectie van mijn ouders. Tegelijkertijd genoot ik van de gezellige feesten thuis. Heel verwarrend. Onbewust was ik continu bezig mijn ouders gelukkig te maken. Maar hoe hard ik ook mijn best deed, dat lukte niet.”

Klaar

De behoefte aan aandacht en waardering maakte Lucia een gevoelige puber. Een oudere man, een machtsfiguur in het kickboksen, zag zijn kans schoon. “Gaandeweg kwam ik steeds meer onder zijn invloed. Hij controleerde mijn gedachten en mijn handelingen, zo voelde dat. In mijn kwetsbaarheid deed ik alles om erbij te horen. Het heeft jaren geduurd voordat ik de zeggenschap over mijn eigen leven helemaal terug had.”

Vijftien jaar hadden ze elkaar niet gezien, toen diezelfde man een week na de opnames voor de documentaire plotseling voor haar neus stond. Een boeddhistische interventie, aldus Lucia. “Tijdens het filmen waren mijn verwondingen uit die periode weer naar boven gekomen, en prompt stond ik oog in oog met hem. Alsof het universum me liet zien: je bent klaar om de volgende stap te zetten in je ontwikkeling.”

Waar ze als kind niet toe in staat was geweest, lukte nu wel: haar grenzen aan hem aangeven. “Het was alsof we samen in de boksring stonden, zo intens was de energie tussen ons. Maar hij bleek niet langer in staat me uit mijn evenwicht te brengen. Toen hij mijn hand wilde schudden, heb ik dat geweigerd. Eindelijk kon ik vanuit kracht naar hem reageren, in plaats vanuit afhankelijkheid. Ik voelde me zo sterk! Op dat moment wist ik: nu ben ik echt klaar met jou.”

Loslaten

Zo gedreven als Lucia in haar sport was, zo fanatiek stortte ze zich vijftien jaar geleden ook op het boeddhisme. Waar ter wereld ze ook is, twee keer per dag neemt ze de tijd om ‘chants’ te zingen. “Dat is mijn manier om tot mezelf te komen en inzicht te verkrijgen. Inzicht in wat het leven inhoudt, in wie ik ben, maar vooral ook in wie ik kan worden. Je ouders, je opvoeding, de dingen die je meemaakt: ze creëren bepaalde overtuigingen in je hoofd over hoe de wereld in elkaar zit. Helaas kloppen die vaak niet, omdat ze zijn ontstaan uit pijn of angst. En keuzes die je op basis van dat soort emoties maakt, leveren over het algemeen weinig goeds op. Dat begrijpen is belangrijk, maar daarmee ben je er nog niet. Het boeddhisme leert je om afstand te nemen van je eigen overtuigingen. Zijn die waar? Welke oordelen zitten eraan vast? Brengen ze je verder in het leven, of belemmeren ze je juist? Die vragen stel ik mezelf, vooral bij pijnlijke gebeurtenissen in mijn leven. Het helpt me om me spiritueel te ontwikkelen, om een steeds evenwichtiger mens te worden.”

Het ultieme doel van boeddhisten is om alle valse overtuigingen los te laten en een staat van ‘verlichting’ te bereiken. Daar is geen goed of slecht meer, geen oordeel, alleen maar vrijheid. “Als dat lukt, ga je ‘van het levenswiel af’, zoals dat heet, en hoef je niet meer herboren te worden. Daar ben ik nog lang niet. Maar het is wel iets waar ik naar streef. Er zijn soms momenten dat ik die ultieme vrijheid heel even ervaar. Een beter gevoel bestaat niet.”

Boos

Boeddhisme en een vechtsport beoefenen, dat gaat toch niet samen? Die vraag is Lucia misschien wel het meest gesteld de afgelopen jaren. En elke keer legt ze uit dat het tegendeel waar is. Dat de leer haar juist een betere bokser heeft gemaakt. En dat hij haar heeft geholpen op een gezonde manier afscheid van de sport te nemen.

“Ik was heel boze bokser. Boos op mijn ouders, boos op de wereld. Ik had die woede ook nodig om mezelf te motiveren tijdens het vechten, het was mijn drijfveer. Maar door mijn boeddhistische beoefening ging ik nadenken over het waarom van het vechten. Op een gegeven moment kreeg ik een enorme huilbui, waarin ik de beelden langs zag komen van alle mensen die ik ooit had geslagen. Hoe slechter een tegenstander er tijdens of na de wedstrijd aan toe was, hoe beter ik me over mezelf voelde. Sommige mensen ontlenen hun identiteit aan bezittingen, of hun uiterlijk. Voor mij bepaalde het knock-out slaan van vrouwen wie ik was. Het gaf me zelfvertrouwen.”

Haar onuitputtelijke doorzettingsvermogen maakte dat Lucia soms heel ver ging om te winnen. Ze volgde absurd strenge diëten – ooit moest ze in één week acht kilo afvallen, waarna ze een epileptische aanval kreeg – en trainde en vocht tot ze letterlijk niet meer kon lopen van de pijn. “Tijdens die huilbui dacht ik: wat heb ik mezelf aangedaan? Vanaf dat moment ben ik beter voor mezelf gaan zorgen en anders gaan vechten. Niet langer uit woede, maar vanuit het idee dat ik mijn tegenstander nodig had om het beste uit mezelf te halen. Winnen of titels betekenen op zich niets; het zijn lege hulzen. Maar als je ze gebruikt om als mens te transformeren, geef je ze zin. Zo hebben ze me geleerd om meer compassie te hebben voor anderen in hun zoektocht naar het geluk.”

Lijden

Vijf jaar geleden werd Lucia gedwongen definitief met topsport te stoppen. “Ik werd eruit gehaald”, zoals ze het zelf zegt. “Tien dagen voor de belangrijkste wedstrijd van mijn carrière tegen mijn Amerikaanse aartsrivale scheurde ik een achillespees. Kort daarna overleed mijn moeder. Duidelijker kon de boodschap niet zijn; het was tijd om er mee op te houden. Onderdeel van je spirituele ontwikkeling is dat je leert los te laten waar je het meest aan gehecht bent. Daar hoef je niet zelf voor te kiezen; dat doet het leven voor je. De ene persoon wordt ziek, de ander gaat failliet, de derde wordt in de steek gelaten. Voor mij was het mijn achillespees. Ik voelde me als een klein meisje wier droom wordt afgepakt: woedend, gefrustreerd, verdrietig, machteloos. Het was een vreselijke tijd, maar tegelijkertijd ook een van de meest waardevolle. ‘Een lotusbloem groeit in de modder’, luidt een boeddhistisch gezegde. Oftewel: alleen door te lijden kun je tot inzicht komen. Uiteindelijk was ik in staat die ervaring zien als een kans om verder te komen in het leven. Vanaf dat moment heb ik geen enkele behoefte meer gehad om naar het boksen terug te gaan. Behalve dan om mijn kennis over de dragen aan anderen.”

Tien minuten

Professioneel succes of niet, steeds weer was er die pijn en eenzaamheid uit haar kinderjaren. Vooral in de liefde brak haar dat op. “Het lukte me maar niet om diepgang in een relatie te vinden. De sport en de boeddhistische beoefening maakten veel goed, maar het verlangen naar verbondenheid met mijn vader en moeder bleef me bezighouden.”

Uiteindelijk waren het niet haar ouders, maar was het Lucia zelf die de negatieve spiraal van aandacht vragen en afgewezen worden wist te doorbreken. “Tijdens een spirituele training viel het kwartje. Mijn leven lang had ik mijn vader door de ogen van mijn moeder bekeken. Het beeld dat zij van hem had was op z’n zachtst gezegd niet zo aardig. Ik realiseerde me: maar dat is háár interpretatie van de werkelijkheid. Opeens zag ik mijn vader als een kwetsbare man, die een zwaar leven achter de rug had. Zodra ik thuiskwam, heb ik hem opgebeld. Dat ben ik vervolgens, tot zijn dood, eens per week doen blijven doen. Tot dan toe hadden we nauwelijks contact. Het kwetste me dat hij zo weinig interesse in me toonde. Als vader hoorde hij eigenlijk het initiatief nemen, vond ik. Elke keer als ik de telefoon oppakte, moest ik me over die emoties heen zetten. Tien minuten – zolang moest ik van mezelf met hem praten. In het begin verliepen de gesprekken heel stroef. Maar na een tijdje merkte ik dat hij zich op onze wekelijkse afspraak begon te verheugen. En zelfs af en toe vragen over mijn leven begon te stellen. De  eerste keer dat dat gebeurde, was ik stomverbaasd. Maar ik had zelf bewerkstelligd. Zodra ik mijn verwijten aan de kant had gezet, ontstond er ruimte om een nieuwe band te creëren. Toen hij drie jaar na dat eerste telefoontje een vreselijk agressieve vorm van kanker kreeg, kon ik hem oprecht zeggen hoeveel ik van hem hield. Op zijn sterfbed voelde ik me dichter bij hem dan ooit tevoren.”

Gemiste kans

Lucia verloor de afgelopen jaren niet alleen haar vader, maar ook haar moeder. “Ze kreeg een hersenbloeding, waardoor ze zich niet meer verstaanbaar kon uitdrukken. Vreemd genoeg maakte dat ons contact eerder beter dan slechter. Het was dieper, puurder; alsof er een muur tussen ons wegviel. Woorden kunnen erg afleiden en de zaak vertroebelen. Door elkaar simpel aan te kijken en aan te raken, bleef er niets anders over dan de essentie: het gevoel.”

Geen ouders meer en geen nageslacht: ze vindt het maar een raar idee dat de lijn na haar helemaal ophoudt. Het besluit om definitief niet aan kinderen te beginnen, heeft Lucia recent genomen. Ze moest wel, want de biologische klok tikt door. “Ik heb heel lang een kinderwens gehad. Of liever gezegd, de wens om te ervaren hoe het is om kinderen te hebben. Want ik wil niets missen in het leven. Maar alleen om dat ‘gemiste kans gevoel’ zwanger worden, vind ik onzin. In plaats van aan een eigen kind geef ik mijn kennis en ervaring nu door aan de kinderen van anderen, en aan de volwassenen die ik lesgeef. Mensen inspireren om te veranderen, dat is mijn missie in het leven.”

Weglopen

Haar huidige relatie is, zoals ze zelf zegt, ‘niet makkelijk’. En samenwonen wil ze voorlopig niet, want ze heeft haar eigen plek nodig. Toch blijft Lucia al vijf jaar lang steeds naar haar vriendin terugkeren. “Omdat ik heel veel van haar houd. Omdat ik niet wil opgeven. Maar vooral ook omdat ik weiger voor mezelf te vluchten. Sommige dingen kun je alleen maar leren in het contact met een ander. Daarvoor weglopen heeft geen zin; al ga je naar de maan, je neemt je problemen mee. Die confrontatie aangaan, elkaar polijsten, dat is volgens mij het spirituele doel van een relatie.”

Controle: dat is een thema waar Lucia het nog moeilijk mee heeft als het om de liefde gaat. Haar leven lang was ze gewend elk detail in de hand te houden, de uitkomst van elke stap zelf te bepalen. Maar niemand garandeert dat investeringen in een relatie uiteindelijk de moeite waard zijn. “Als bokser controleerde ik mijn tegenstander door haar knock-out te slaan, of door meer punten te scoren. Maar in een relatie werkt dat heel anders. Iemand willen beheersen werkt daar juist averechts. Uiteindelijk kun je alleen je eigen gedachtes en gedrag bepalen, weet ik nu.”

Tot slot: kijkt ze na het maken van de documentaire anders naar haar eigen relatie? “Absoluut. Er is niet één antwoord over hoe ‘het hoort’. Het heeft me flexibeler gemaakt. Zachter ook. En ik ben niet meer zo met verwachtingen van anderen – en van mezelf – bezig. Ik mag dan een rare vogel zijn als het om de liefde gaat, maar ik doe het, net als alles in mijn leven, op mijn eigen manier. Uiteindelijk blijkt die zo slecht nog niet.”

De documentaire ‘Lucia Rijker en het gevecht om de liefde’ wordt op maandag 13 juli om 23.20 uur uitgezonden op Nederland 2.

[Kader]

Lucia Rijker (1967)

Zowel in het kickboksen als in het boksen was Lucia Rijker jarenlang ongenaakbaar. Ze won al haar professionele wedstrijden: 54 in totaal, waarvan 39 door een knock-out. Zes keer mocht ze zich wereldkampioen noemen, vier keer als kickbokser en twee keer als bokser. In 2004 werd ze wereldberoemd door haar rol in de met Oscars overladen film Million Dollar Baby van Clint Eastwood. Een jaar later dwong een gescheurde achillespees haar de handdoek in de sportieve ring te gooien. Sindsdien heeft ze zich volledig toegelegd op het acteren en het lesgeven. Ze verzorgt over de hele wereld lezingen en trainingen over boksen, boeddhisme en persoonlijke ontwikkeling. Als ze de kans krijgt, maakt ze met veel passie documentaires voor de Boeddhistische Omroep. Lucia woont in Los Angeles. Ze heeft een oudere broer, twee oudere zussen, een vriendin en een hond, Quincy.

About these ads

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 26 andere volgers

%d bloggers op de volgende wijze: