EEN VESPA IS GEEN BROMMER, MAAR EEN KUNSTWERK

11 Okt

scannen0002.jpg 

Dit artikel is gepubliceerd in De Smaak van Italië, nr. 5 2007. 

De meeste Utrechtenaren kennen Roberto Coletti vooral als de enthousiaste ijsbereider uit de Poortstraat. Behalve ijs heeft Roberto echter nóg een grote passie: zijn Vespa’s. De tragiek van zijn leven is dat juist in de zomer, als het lekker weer is om te toeren, hij zeven dagen per week moet werken. Maar als Roberto dan de kans krijgt om een ritje te maken, kan hij zijn geluk niet op.  

Het eerste wat ik zie als ik bij het huis van Roberto Coletti (42) aankom, is de splinternieuwe Vespa motorscooter die me vanaf het trottoir toeschittert. Zelfs als je niets met tweewielers hebt, kun je er niet omheen: hier staat een waar kunstwerk geparkeerd. Vol bewondering loop ik een rondje om het indrukwekkende apparaat. De grijsblauwe metallic lak, het fonkelende chroom, het cognackleurige, leren zadel… Voor ik het weet ben ik verzonken in een heerlijke dagdroom, waarin ik (al dan niet achterop bij een aantrekkelijke Italiaan) op mijn Vespa de Romeinse zonsondergang tegemoet rijd.

“Wat is hij mooi, hè?”, klinkt het plotseling achter me.

Snel trek ik mijn hand van het stuur en draai me licht beschaamd om. “Je mag hem best aanraken hoor”, lacht Roberto trots. “Ik heb hem speciaal voor jou uit de garage gehaald.”

Als ik hem feliciteer met zijn prachtige bezit, barst Roberto meteen los. “Deze Vespa is iets heel bijzonders. Het is een GTV 250, een speciaal model dat in een gelimiteerde oplage is gebouwd ter ere van het 60-jarige bestaan van Vespa. Zie je die lage, ronde koplamp? En de rechte vorm van het stuur? Dat zijn allemaal oude elementen die in dit model bij elkaar zijn gebracht.” 

Terwijl Roberto liefdevol zijn hand over het leren zadel laat glijden, houden de klanten op weg naar zijn ijssalon even hun pas in. De bewonderde blikken spreken boekdelen. Ik ben duidelijk niet de enige die onder de indruk is van glimmende beest voor me. Maar aan Roberto gaat het allemaal ongemerkt voorbij. Hij heeft alleen oog voor zijn unieke scooter.

“Wil je er misschien een stukje op rijden?”, vraagt hij. Ik ben ontroerd door zijn blinde vertrouwen in mijn stuurkunst, maar moet zijn aanbod helaas afslaan. Voor deze grote Vespa met 250cc heb je namelijk een motorrijbewijs nodig, en dat bezit ik niet. Voorlopig zal het voor mij bij dagdromen blijven. 

Even later zit ik aan Roberto’s keukentafel. Zwierig zet hij een kop perfecte cappuccino voor me neer. Nu pas valt me op dat hij een heus Vespa-shirt aan heeft. Dieprood van kleur, met het karakteristieke Vespa-logo er in koningsblauwe letters opgeborduurd.

“Vespa heeft tegenwoordig ook een eigen kledinglijn’, licht Roberto toe. “Ik heb er meerdere shirts van. Geweldig, dat ik mijn passie nu ook kan dragen!”

Als ik informeer wat een Vespa nu zo anders maakt dan andere scooters, kijkt hij me wat meewarig aan. “Dat je dat moet vragen”, zie ik hem denken. Vervolgens vertelt hij me over Vespa’s bijzondere geschiedenis. Dat het oorspronkelijk model werd ontworpen door Corradino D’Ascanio, een vliegtuigingenieur die helemaal niet van motoren hield. Dat het de eerste brommer was waarop je Italiaanse maatpak door de gesloten wielkast niet vies werd. En dat het design hem nog elke keer als hij er een ziet rijden een warm gevoel geeft.  

Dat de liefde diep zit, blijkt wel uit het feit dat Vespa’s al bijna dertig jaar een belangrijk deel van Roberto’s leven uitmaken. Veertien jaar was hij, toen hij van zijn ouders zijn eerste ‘motorino’ kreeg. “Een Vespa was in die tijd de droom van elke Italiaanse tiener. Al mijn vrienden hadden er één. Uiteraard werden ze flink opgevoerd. Er waren er bij die 110 kilometer per uur reden! Verder bouwden we er enorme muziekinstallaties in. Voorop zat een koffertje voor je handschoenen en zo. Daar gingen een autoradio, een versterker en twee boxen in. Met het volume zo hard mogelijk reden we dan met z’n allen achter elkaar door het dorp.” 

Die eerste scooter uit 1962 heeft Roberto nog steeds. Twee jaar geleden haalde hij hem uit Italië naar Nederland om hem hier vervolgens helemaal te laten restaureren. Nu is hij weer het oorspronkelijke oranjegeel van kleur en technisch tiptop in orde. Op mooie dagen kun je hem erop door de Utrechtse binnenstad zien toeren. Overigens was Roberto zijn klassieker vorig jaar bijna kwijt geweest. “Bij een controle kwam de politie erachter dat ik mijn Vespa nooit officieel had geïmporteerd. Eigenlijk wilden ze hem onmiddellijk in beslag nemen. Maar nadat ik had beloofd dat ik er niet meer op zou rijden, mocht ik hem toch mee naar huis nemen. Misschien vonden ze mijn Vespa wel net zo mooi als ik! Daarna heb ik hem meteen laten keuren en heb ik alsnog een brommerkenteken aangevraagd. Nu rijd ik dus helemaal legaal.” 

Uit de manier waarop Roberto over zijn Vespa’s praat, is duidelijk dat ze voor hem meer zijn dan alleen een vervoermiddel. Véél meer.

“Een Vespa-rijder is een levensgenieter”, filosofeert hij. “Iedereen weet dat Italianen enkel werken om lekker te kunnen leven. Een Vespa-rijder is daar het ultieme voorbeeld van. Zijn scooter staat symbool voor la dolce vita. Dat begint al op het moment dat ik er op stap. Ik voel dan een sensatie, een emotie die ik moeilijk onder woorden kan brengen. Ik word als het ware één met het apparaat, één met het design. Een Vespa is geen brommer, maar een kunstwerk. Als ik erop rijd, ben ik trots om een Italiaan te zijn.” 

Behalve zijn eerste Vespa en zijn nieuwe motorscooter, heeft Roberto ook nog een Ape, zo’n driewielertje waarin je boeren in Italië vaak ziet rijden, met een kleine cabine voor en een laadruimte achter. “Het handige is dat je er veel in kunt meenemen, terwijl het toch een brommer is en je dus gewoon op de stoep kunt parkeren. Het is zo’n schattig ontwerp. Net een bonbonnière! In het weekend ga ik soms met mijn vrouw boodschappen doen in de Ape. Mensen op straat moeten er om lachen, twee mensen in zo’n kleine cabine. Maar als het regent, blijven we mooi wel droog!” 

Een klassieke scooter, een splinternieuwe motorscooter een ook nog een bijzondere driewieler. Een prachtige collectie zou je zeggen, maar voor Roberto is het nog niet genoeg. “Ik wil er de komende jaren zeker nog een paar occasions bijkopen. Het model uit 1955 staat bovenaan mijn verlanglijstje, dat vind ik zo mooi.”

Als ik hem vraag hoe die Vespa er dan uit ziet, springt hij van tafel op. Voor ik het weet, is hij met drie treden tegelijk naar boven verdwenen. Terwijl ik hem verbaasd nakijk, hoor ik hem roepen: “Ik haal even wat boeken voor je van zolder, dan kan ik het je precies laten zien”. Een paar minuten later ligt er een aantal prachtige fotoboeken opengeslagen voor me. Roberto’s collectie hebbedingen houdt duidelijk niet op bij zijn Vespa T-shirts.

“Kijk”, zegt hij met zijn aanstekelijke enthousiasme, “dit is nou het model uit 1955. Maar dan wil ik er een met een dubbel zadel, zodat mijn vrouw achterop kan.” Talloze foto’s later duizelt het me van alle jaartallen en typenamen. Een ding is me duidelijk: Roberto is de rest van zijn leven nog niet uitgespaard. “Uiteindelijk wil ik wel tien Vespa’s hebben”, droomt hij hardop. “Ik beleef er zoveel plezier aan! Zelfs als ik er alleen maar naar kijk. Het klinkt misschien raar, maar het voelt echt als verliefdheid. Voor ik ’s avonds in slaap val, kan ik me er al helemaal op verheugen dat ik de volgende dag een ritje mag maken. Alleen al het idee dat ik de trotse eigenaar van een Vespa ben, maakt me als een kind zo blij.” 

 

De naam Vespa

“Sembra una vespa!” (“Hij lijkt op een wesp!”), riep fabrieksdirecteur Enrico Piaggio uit, toen hij in 1946 het ontwerp zag voor wat de populairste scooter aller tijden zou worden. Hij doelde zowel op het hoge geluid van de motor als op de vorm (breed van achter en met een smalle taille). De naam bleef hangen en is inmiddels niet meer weg te denken uit de moderne Italiaanse geschiedenis. In navolging van de Vespa kreeg de driewielige, commerciële variant van de scooter de naam ape, wat bij betekent. 

Italië in beweging 

Vlak na de Tweede Wereldoorlog was de Italiaanse economie volledig verlamd. De Italiaanse wegen verkeerden in zo’n slechte staat, dat de autoproductie nauwelijks van de grond kwam. Enrico Piaggio  besloot daarom een voertuig ontwerpen, dat Italië weer in beweging zou moeten brengen. Het moest een vervoermiddel worden voor iedereen, man of vrouw, arm of rijk. Qua bouw moest het simpel en robuust zijn, maar wel elegante. En zo ontstond in 1946 de Vespa. De Vespa werd een groot succes in het naoorlogse Italië. Werden er in 1947 nog maar 2.500 exemplaren verkocht, in 1948 waren dat er al 10.000, in 1949 20.000 en in 1950 zelfs 100.000. In de jaren ’50 gingen andere Europese landen ze ook produceren. La Vespa werd verbonden met stijl, elegantie en het goede leven. Het succes was mede te danken aan het gebruik ervan in Hollywood-films. In 1952 bijvoorbeeld stapte Audrey Hapburn in de film Roman Holiday achterop Gregory Peck’s Vespa voor een ritje door Rome. Het resultaat: 100.000 extra verkopen. Door heel Europa doken ook Vespa-clubs op. In 1952 kenden die gezamenlijk al 50.000 leden. Tegen de tijd dat de zestiger jaren aanbraken, waren er wereldwijd al twee miljoen Vespa’s verkocht. Ooit begonnen als een praktisch vervoermiddel, was de Vespa in korte tijd uitgegroeid tot symbool van vrijheid en la dolce vita 

Meer lezen over Vespa-passie

Hij is Peter, een Australische schrijver van bijna veertig. Zij is Sophia, een Italiaanse schone uit de jaren zestig. Ze vinden elkaar via internet en maken samen een onvergetelijke reis door zomers Italië. Slechts één ding staat een huwelijk na afloop van de reis in de weg: Sophia is een scooter! Peter Moore besloot een van zijn grote jongensdromen waar te maken: door Italië rijden op een Vespa. Hij wordt verliefd op Sophia, een scooter uit 1961 met twee aparte zadels en net iets te veel chroom. Samen reizen ze in drie maanden van Milaan naar Rome. En hoewel Sophia het onderweg af en toe begeeft, is de liefde tussen hen niet stuk te krijgen.

Peter Moore, Een Vespa met uitzicht – Dwars door Italië op een scooter uit ’61 (Uitgeverij Forum), ISBN 9022541371, € 12,95

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: