MEDITATIE VOOR BEGINNERS

14 Feb

scannen0018.jpgscannen0019.jpg 

Het lukt journaliste Marte van Santen maar naar niet om haar drukke hoofd tot rust te brengen. Misschien is mediteren een oplossing? Maar zoveel mensen, zoveel meditatievormen, lijkt het. Welke techniek past het beste bij haar? Marte gaat op onderzoek uit en probeert drie varianten: vipassanameditatie, Zenmeditatie en oerklankmeditatie.  

Vipassanameditatie

Op een gure, natte donderdagavond haast ik me door de smalle steegjes van de Amsterdamse binnenstad. Ik ben al laat en het Sangha Metta Meditatiecentrum is nergens te bekennen. Wanneer ik in wanhoop voor de derde keer door de St. Pieterspoortsteeg ren, zie ik vanuit mijn ooghoek opeens een klein bordje: ‘Sangha Metta: hier bellen’. De deur zwaait open en er doemt een smal, donker trapje voor me op. Eenmaal boven word ik verbaasd aangestaard door zes mannen en vier vrouwen in kleermakerszit. Niet helemaal hoe ik me het begin van een rustgevende avond had voorgesteld.  

Begeleider Fred legt kort de principes van de vipassanameditatie uit. Vipassana – ook wel inzichtmeditatie genoemd – helpt je om ongekleurd naar je eigen ervaringen te kijken. Centraal staat het ontwikkelen van ‘liefdevolle aandachtigheid’, zoals Fred dat noemt: het van moment tot moment herkennen en benoemen wat zich in jezelf voordoet. Niet op een intellectuele manier, zoals met een therapie, maar door simpelweg waar te nemen wat er gebeurt. Zonder te oordelen. Zo leer jezelf beter te begrijpen en daardoor meer geluk en innerlijke vrijheid te vinden.  

Terwijl ik naar Fred’s rustgevende stem luister neem ik de ruimte in me op. Afgedekte ramen, oosterse afbeeldingen aan de muur, kussens op de grond en een altaar dat wordt gedomineerd door een immens gouden Boeddhabeeld. Eromheen staan verse bloemen en  branden kaarsen. Mijn maag rammelt bij de aanblik van de schaal mandarijntjes. Gauw richt ik mijn aandacht weer op Fred.  

Het eerste deel van de oefening bestaat uit een loopmeditatie. Fred helpt ons er bewust van te worden hoe we staan en lopen. Alle aandacht gaat uit naar het optillen van de voet, het verplaatsen en het neerzetten. Het lijkt raar, onder begeleiding met z’n allen in een rondje door de kamer lopen, maar het half uur dat de oefening duurt is om voordat ik er erg in heb.  

Ik voel me verrassend kalm als ik me in een halve lotushouding (een soort kleermakerszit) op een kussen laat zakken voor het tweede deel van de avond: de zitmeditatie. Fred waarschuwt ons dat tijdens het zitten nog meer dan bij het lopen allerlei gedachten onze rust zullen komen verstoren. Dat is niet erg. Je merkt ze op,  je benoemt ze en je laat ze gaan. Zonder erover te oordelen. Zo keer je telkens weer terug naar je basis. Het fout doen kan niet. Wat een geruststelling!  

Fred laat ons eerst concentreren op onze ademhaling en vervolgens op de gedachtes en emoties die boven komen drijven. Hij vraagt ze in stilte te benoemen als prettig, onprettig of neutraal. Het is druk in mijn hoofd. Toch merk ik na een kwartier dat het makkelijker wordt. Ik hoor mijn gedachten wel, maar laat ze vervolgens als wolkjes aan de hemel wegdrijven. Ondertussen voel ik mijn lichaam steeds verder ontspannen. En heel bijzonder: mijn altijd ijzige handen warmen langzaam op. Helaas begint niet lang daarna mijn been te slapen en moet ik mijn meditatie noodgedwongen vroegtijdig afbreken.  

De avond wordt afgesloten met een buigmeditatie. In drie houdingen die staan voor zuiverheid, compassie en wijsheid betonen we onze eer aan de Boeddha. Daarmee is de meditatie officieel beëindigd. Rustig pakken de deelnemers hun spulletjes bij elkaar. Ik had gedacht dat ik het ongemakkelijk zou vinden om met tien wildvreemden anderhalf uur in stilte door te brengen. Maar het tegenovergestelde is het geval. Het lijkt wel of de collectieve kalmte mijn eigen ontspanning heeft versterkt. Zo moe als ik ernaar toe ging, zo verfrist vertrek ik uit het Sangha Mettacentrum. De kans is groot dat ik hier nog eens terugkom. 

Zenmeditatie

Een paar dagen later begeef ik me ’s ochtends naar het European Zen Center in Amsterdam, waar je met uitzondering van de maandag dagelijks onder begeleiding kunt mediteren. Op zondag wordt een half uur voor aanvang van de meditatie een korte introductie gegeven. Behalve ikzelf meldt zich een echtpaar van in de dertig. Tot mijn verbazing zie ik dat ze hun zoontje van vier hebben meegenomen. “Daarvoor is een oppas geregeld”, stelt instructrice Julia me gerust.  

Gehuld in een zwarte kimono legt Julia ons uit hoe de meditatie in zijn werk zal gaan. Met je linkervoet stap je de meditatieruimte binnen. Dan maak je een buiging naar het altaar met het Boeddhabeeld. Gedurende de meditatie (de zazen) zit je op een speciaal kussen (een zafu) in de lotushouding met je gezicht naar de muur. “De zintuigen zijn wakker, maar niet actief”, zegt Julia. Wat moet ik me daar precies bij voorstellen? “Door in de juiste houding te zitten en diep adem te halen komt je gedachtestroom tot rust. Lichaam en geest worden als het ware één. Je raakt in een staat van volledige fysieke concentratie”, licht ze vol vertrouwen toe.  

Als ik Julia vraag me iets meer over de achtergrond van de Zenmeditatie te vertellen, antwoordt ze tot mijn verrassing dat ze dat niet kan. “Ik weet weinig over de theorie. Maar dat is ook niet nodig. Het gaat er om het te ervaren.” In het foldertje dat ze me eerder in mijn handen heeft gedrukt lees ik:  “Zazen is zitten in meditatie. De houding is te vergelijken met de precisie en alertheid van een koordanser of met de kracht van een rots in de zee. Het verschil tussen deze beoefening en een andere meditatietechniek is dat zazen niet wordt ingezet voor een persoonlijk doel. De beoefening van zazen is de verwerkelijking zelf.” Het levert meer vragen dan antwoorden op.  

Na afloop van de introductie druppelen de andere deelnemers binnen. De meeste dragen een kimono. Er is ook een aantal echte Zen monniken bij – mannen én vrouwen – met kaalgeschoren hoofden. Met het bespelen van een klankschaal gaat de meditatie van start. De deelnemers zitten met hun gezicht naar de muur. Met halfopen ogen, want dat garandeert een ‘wakkere’ meditatiehouding heeft Julia me uitgelegd. Na een half uur is er ter afwisseling een korte loopmeditatie waarbij je op het ritme van je ademhaling je gewicht van de ene voet naar de andere verplaatst. Daarna volgt nog een half uur zitmeditatie. Het valt me zwaar, ook omdat ik het zoontje van de andere nieuwelingen vanuit een aangrenzende ruimte hartverscheurend hoor huilen.  

Ter afsluiting volgt een uitvoerig ritueel. Iedere leerling heeft daarbij een zijn eigen taak: de een bespeelt een klankschaal, de een ander een belletje, een derde slaat met een stok op een houten voorwerp. Gezamenlijk zingen de deelnemers een lange sutra (een toespraak van de Boeddha). Daarna volgt nog een serie buigingen en dat is het dan. De leerlingen trekken hun kimono’s uit en opeens staan er weer twaalf ‘gewone’ mensen voor me. Ik heb het gevoel alsof ik in een bijzonder theaterstuk heb meegespeeld. Maar waar het nou eigenlijk om ging begrijp ik nog steeds niet. Misschien zou ik dat ook niet moeten willen, maar het stoort me toch. Conclusie: Zenmeditatie is niet geschikt voor mij.  

Oerklankmeditatie

De derde meditatievorm die ik probeer is de oerklankmeditatie, ontwikkeld door levenskunstenaar en schrijver Deepak Chopra. Ik krijg tekst en uitleg over deze techniek van Flim, die haar eigen yoga- en meditatiestudio heeft in Alphen aan de Rijn. Flim, die de kunst van de meester zelf leerde, verzorgt al tien jaar maandelijks een cursus oerklankmeditatie. Dat gebeurt in drie sessies: uitleg van de techniek, overhandiging van je persoonlijke klankmantra en terugkoppeling van de ervaringen.  

Als ik de meditatieruimte binnenkom staat me meteen een verrassing te wachten: zeven stoelen in een kring. Bij de vipassana- en Zenmeditatie zaten we op de grond, maar dat blijkt hier niet nodig. “Oerklankmeditatie kun je altijd en overal toepassen”, legt Flim uit. “Als je liever op de grond zit mag dat natuurlijk. Maar met de stoelen wil ik de drempel laag houden.” Eenmaal geïnstalleerd met een kopje kruidenthee word ik opnieuw verrast: er wordt vanavond niet gemediteerd. In plaats daarvan krijgen we een twee uur durende lezing over de theorieën van Deepak Chopra. Flim – een voormalige lerares – legt het verhaal aan de hand van een ‘flap over’ zo simpel mogelijk uit, maar toch heb ik af en toe moeite haar  te volgen. In korte tijd wordt er een groot aantal termen over ons uitgestort, van verstoord bewustzijn tot pure potentialiteit en van oorzakelijk lichaam tot software voor de ziel. Kort samengevat komt het er op neer dat onze zintuigen ons beeld van de werkelijkheid verstoren. Dat geeft stress. Als je mediteert kom je in een onverstoord deel van jezelf en kun je de ‘stille ruimtes’ tussen je gedachten steeds groter maken. Zo leer je optimaal te ontspannen.  

Het is een hoop om te bevatten, maar volgens Flim krijgt de theorie vanzelf een plek als je de meditatie in praktijk brengt. Dat kan vanaf de volgende dag, als ik mijn persoonlijke mantra (een soort spreuk) overhandigd krijg. In totaal kent de oerklankmeditatie 108 mantra’s, maar voor elk mens is er slechts één van toepassing. Welke dat is wordt mede bepaald door je geboortetijd en -plaats. Flim maakt er een bijzondere gebeurtenis van. Ze zingt me toe in het Sanskriet en ter afsluiting ontvang ik een roos. “Het is een feestdag”, zegt ze. “Later zul je op vandaag terugkijken als een keerpunt in je leven.”  

Nu komt het er dus op aan om te oefenen. En dat gaat me tot mijn verbazing gemakkelijker af dan ik had dacht. Zittend in mijn favoriete stoel herhaal ik elke dag gedurende een half uur mijn mantra in mijn hoofd. Naarmate de week vordert kan ik me steeds beter concentreren en voel ik me na het mediteren meer uitgerust. Maar of zo’n persoonlijke mantra beter werkt dan het luisteren naar een cd met natuurgeluiden of het kijken naar een kaars, zoals bij andere technieken wel gedaan wordt? Dat weet ik niet.  

Na een week zitten we weer bij elkaar om onze ervaringen te delen. De meeste deelnemers is het niet meegevallen. Het blijkt moeilijk om je hoofd echt leeg te maken. En nog meer om jezelf niet te veroordelen over de gedachten die onvermijdelijk opkomen. Over het geheel genomen zijn alle deelnemers toch positief. Ze hebben het gevoel de eerste stap te hebben gezet naar een andere manier van leven. Dat alleen geeft al een bepaalde rust. Nu alleen nog volhouden.  

Conclusie

De ervaringen die ik met de drie meditatievormen heb opgedaan waren totaal verschillend. Het uitproberen van verschillende technieken is dan ook zeker aan te raden. Laat je niet afschrikken als het de eerste keer niet meteen raak is. Welk pad of welke techniek je ook kiest, het geheim van de meditatie ligt in het ontwikkelen, focussen en richten van je bewustzijn. Zelf kies ik ervoor dat te doen met behulp van vipassana.  

<Kader: Wat is meditatie?>

Meditatie een techniek die je in staat stelt je lichaam te ontspannen en je geest leeg te maken door nergens meer aan te denken. Alle gedachten en sensaties laat je aan je voorbij gaan. Als je mediteert hoor je nog steeds het geluid van voorbij razend verkeer en denk je nog steeds aan alle klussen die morgen moeten gebeuren. Het grote verschil is dat die afleidingen je niet meer storen. Tijdens het mediteren focus je je op het NU, op wat in dit moment gebeurt. En je accepteert dat zoals het is. Meditatie is kortom een hulpmiddel om jezelf tot rust te brengen. Vaak wordt het ook gezien als een leerproces: door je bewuster te worden van (de werking) van je gedachten leer je jezelf beter kennen en begrijpen.  

Meditatie, de zevende en laatste stap van de klassieke yoga, is afkomstig uit het Boeddhisme. Vanuit India verspreidde het boeddhisme zich in de loop der eeuwen naar China en Tibet. Op die manier ontstonden er nieuwe stromingen, zoals vipassanameditatie en zenmeditatie. Pas in de twintigste eeuw werd meditatie ook populair in het westen.  

Vipassana

Vipassana betekent inzicht. Het is een van oorsprong boeddhistische meditatievorm, die vooral in Zuid-Azië wordt beoefend. Vipassanameditatie is in feite erg simpel. Het principe is: aandachtig zijn, je voortdurend bewust zijn van wat er hier en nu gebeurt. Dat kan van alles zijn: je lichaam, je ademhaling, je gedachten, je gevoelens of je emoties. Zonder daarover te oordelen. Het is een proces van aandacht ontwikkelen en jezelf openstellen. Door alles wat je opmerkt te accepteren zoals het is, bereik je harmonie in jezelf en dat leidt tot vrede en geluk.  

Zen

Zen is een eeuwenoude meditatievorm en een stroming binnen het Boeddhisme. Het vindt zijn oorsprong zo’n 2500 jaar geleden in India en verspreidde zich vandaar naar China en Japan. Aan het begin van de twintigste eeuw bereikte Zen het westen (VS). Zen is geen filosofie of religie en het kent geen regels. In plaats daarvan gaat Zen uit van ervaring. Het Is misschien het simpelst samen te vatten als ´het onvoorwaardelijk aanvaarden van het bestaan´. Door beoefening brengt zen je terug naar je ware zelf. Dat gebeurt met behulp van zazen, het mediteren in een uitgebalanceerde zithouding (Boeddhahouding of lotushouding genoemd).  

Oerklankmeditatie

Oerklankmeditatie is ontwikkeld door Deepak Chopra, auteur van verschillende boeken over de relatie tussen lichaam en geest. De techniek is gebaseerd op oude filosofisch tradities uit India (veda´s). Bij oerklankmeditatie worden bepaalde geluiden (mantra’s) gebruikt om je bewustzijn naar een rustiger, stiller niveau te brengen, zodat andere gedachten verminderen en uiteindelijk (tijdelijk) ophouden. In totaal zijn wereldwijd zo’n 700 door Deepak Chopra opgeleide instructeurs actief die de oerklankmeditatie onderwijzen. Meer weten over meditatie? Kijk bijvoorbeeld eens op:

 <Kader: Waar?>

De hier beschreven meditatievormen zijn op verschillende plekken in heel Nederland te beoefenen. Op de site www.simsara.nl/centra1.html vind je een overzicht van centra waar vipassanameditatie wordt onderwezen. De website zen.startpagina.nl geeft een overzicht van alle Zen-centra in Nederland. Behalve in Alphen wordt oerklankmeditatie onder andere ook onderwezen door het Chopra Center Perfect Health. Zie voor cursussen en locaties: www.happylife.nl De adresjes van Marte:

  1. Vipassanameditatie in het Sangha Mette Meditatiecentrum aan de St. Pieterspoortsteeg 29-I in Amsterdam. Het centrum is in 1993 opgericht door Jotika Harmsen, die in 2005 door de Verenigde Naties de ‘Outstanding Woman in Buddhism Award’ kreeg uitgereikt. Op maandag-, woensdag- en donderdagavond is er om 18.00 de gelegenheid om onder begeleiding te mediteren. Na afloop kun je vragen stellen. Aanmelding is niet nodig. Als richtlijn geldt een bedrag van € 5 per deelname (vrijwillige bijdrage). Het centrum biedt ook cursussen aan om meer vertrouwd te raken met de achtergronden van inzichtmeditatie (vijf avonden voor € 70). Voor meer informatie, zie: http://www.xs4all.nl/~gotama of 020 – 420 72 05.
  2. Zenmeditatie in het European Zen Center (EZC) aan de Valckenierstraat 35 in Amsterdam. Het EZC is opgericht en wordt geleid door de Zenmeester Kosen Thibaut. Met uitzondering maandag kun je elke ochtend onder begeleiding in het centrum mediteren. Op dinsdag en donderdag kan dat ook ’s avonds. Op zondagochtend is er om 10.30 een gratis introductie. Aansluitend doe je met de meditatie mee. Deelname aan de introductie en de eerste meditatie is gratis. Daarna geldt een tarief van € 5 per keer of € 45 per maand. Twee maal per jaar wordt een cursus gegeven waarbij dieper wordt ingegaan op de verschillende aspecten van de Zen-meditatie. Meer informatie: http://www.zen-deshimaru.nl of 020 – 625 88 84.
  3. Oerklankmeditiatie bij Flim’s Yoga Studio aan de Prinses Irenelaan 1 in Alphen a/d Rijn. Bij voldoende deelname wordt iedere twee laatste vrijdagavonden van de maand een cursus gegeven. De kosten van de cursus bedragen € 280. Uit ervaring blijkt dat deelnemers het prettig vinden om met enige regelmaat met elkaar te mediteren en een bepaald onderwerp of boek te bespreken. Dat gebeurt tijdens groepsmeditaties die eens in de zes weken worden gehouden. Op weekdagen kan ’s ochtends onder begeleiding worden gemediteerd. De kosten daarvan bedragen € 5 per keer of € 30 per maand. Voor meer informatie http://www.flimsyoga.com of  0172 – 417 627.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: