DE RELATIESCHIJF VAN VIJF

18 Jun

Tijdens haar studie psychologie viel het Blanca van den Brand (31) op dat als er over relaties werd gesproken, het vooral ging om lichamelijke afwijkingen en rare seksuele behoeftes. “Interessant”, aldus Blanca, “maar ik wilde graag gewone mensen helpen een liefdevoller leven te leiden”. Ze ging op zoek naar boeken over het onderwerp. Tot haar verbazing vond ze die niet. En dus besloot ze er zelf een te schrijven. Dat werd De liefde bedrijven, een no-nonsene aanpak om je relatie op een hoger niveau te tillen.

Blanca van den Brand houdt kantoor in een prachtig oud pand aan een van de statige Amsterdamse grachten. Daar runt ze sinds een aantal maanden een succesvolle praktijk voor relatietherapie. Ongelukkige stelletjes nemen plaats in haar roze en rode spreekkamer, maar ze organiseert ook groepworkshops met inspirerende titels als Re-latie-animatie en Strip-tease je ziel. Tussendoor werkt ze aan twee nieuwe boeken en zijn er plannen voor een televisieprogramma. Het is duidelijk dat Blanca haar passie gevonden heeft.

Wat betekent dat voor jou, leven met passie?

Voortgedreven worden. Iets doen dat geen energie kost, maar energie gééft. Voor mij is dat mensen enthousiasmeren voor een leven met liefde. Na de seksuele revolutie is het nu tijd voor een liefdesrevolutie. Spreek je over relatieproblemen, dan gaat het tegenwoordig al gauw over seks. Mensen die niet kunnen of willen vrijen met elkaar. Maar problemen tussen de lakens zijn mijns inziens niet de oorzaak, maar de uiting van een probleem. In bed wordt een mentale strijd uitgevochten. Als je als een ijskonijn aan het ontbijt zit en als een Brutus aan het diner, kun je niet verwachten dat de dag een spetterend seksueel einde krijgt. We moeten met z’n allen wat aardiger voor elkaar worden. De liefde bedrijven met de kleren aan, noem ik dat. Als we dat doen, komt het met de seks vanzelf ook wel goed.

Hoe kan ik leren met net zoveel passie te leven als jij?

Door je hart volgen, door je voelsprieten altijd open te hebben staan, door goed naar je lichaam te luisteren. Je emoties geven prima aan of je op de goede weg bent of niet. Baseer je je keuzes op passie en liefde, dan word je beloond met positieve gevoelens zoals genot, plezier en blijdschap. Maar ga je de verkeerde kant op, dan word je onmiddellijk ‘gestraft’. Met twijfel, onzekerheid en angst.

Wat nu als ik niet het zelfvertrouwen heb om mijn gevoel te durven volgen?

Maak jezelf niet te belangrijk; je bent maar één klein pionnetje in het onmetelijke spel van het bestaan. Mensen hechten veel te veel waarde aan wat de buitenwereld van hen denkt. Alsof de gehele mensheid je continu in de gaten houdt en oordelen over je velt. Mooi niet dus! Nog een tip: wees je ervan bewust dat het leven zo mooi of zo lelijk is als je het zelf maakt. De ene toerist ziet in Amsterdam vooral zwerfvuil en hondenpoep, de andere prachtige gevels en glinsterende grachten. Het hangt er maar vanaf door welke bril je kijkt. Als je je dat realiseert, kun je er ook voor kiezen een andere op te zetten.

Hart en hoofd

Als je Blanca haar boek moet geloven, is het treurig gesteld met de moderne mens. We zijn begerige wezens, altijd verlangend en zelden tevreden. We zoeken vervulling in dingen buiten onszelf en geloven dat bepaalde producten de magische kracht bezitten ons gelukkig te stemmen. Het maakt ons vatbaar voor verslaving, hebzucht, depressie en chronische onvrede. Het maakt ons leven, absurd, monotoon en oppervlakkig.

Is het echt zo treurig gesteld?

In mijn beleving kan het in ieder geval stukken beter! De boog staat constant gespannen. We willen altijd maar meer, meer, meer, omdat ons hoofd zegt dat we daarvan gelukkig worden. Het tegendeel is echter waar. Kijk maar hoeveel mensen ziek worden of overspannen raken. De oplossing ligt erin beter te leren luisteren naar ons hart. We moeten weer vertrouwen krijgen in onze interne raadgever. Ons hart heeft een intuïtie die ver uitstijgt boven de kracht van de menselijke rede.

Hoe vertaalt zich dat naar de liefde?

Vandaag de dag staat het verstand veel hoger aangeschreven dan het gevoel. Mensen die zich door hun emoties laten leiden worden als vage, zweverige types gezien. Maar voor een duurzame relatie heb je allebei nodig. In de juiste volgorde wel te verstaan. Geef éérst ruimte aan je hart in de vorm van verliefdheid en laat de liefde vervolgens wortel schieten in je hoofd.

Hoe zorg je ervoor dat verliefdheid in duurzame liefde overgaat?

‘Houden van’ is geen plotselinge emotie die zich als bij toverslag aandient, zoals verliefdheid. Liefde is een goed doordacht besluit tot commitment, een actie, een keuze. Mijns inziens doorlopen we allemaal vier fasen in onze relatie: tast, test, storm en norm. De ontmoeting luidt de tastfase in. Daarin geniet je als twee onbekenden van elkaar. In de testfase ga je geestelijk met de billen bloot. Je onderwerpt elkaar onbewust aan allerlei tests. Je hoofd – dat door de verliefdheidshormonen tijdelijk in slaap was gesust – wordt weer wakker. Voor het eerst ontdek je verschillen tussen elkaar. Eerst vond ze hem ambitieus, nu overwerkt. Hij vond haar zo heerlijk spontaan, nu eerder hysterisch. Die nieuwe kijk op elkaar leidt tot de volgende fase: die van de storm. Irritaties, meningsverschillen en ruzies dienen zich aan Een midlovecrisis noem ik dat. De balans wordt opgemaakt. Is de relatie de moeite waard? Gaan we ervoor of gaan we er vandoor? Blijf je samen, dan kom je tenslotte in de normfase terecht. Je krijgt de unieke kans om je relatie bewust op te bouwen en zo in te richten als je  dat zelf wit. Het is een verstandelijke én een verstandige keus om er helemaal voor te gaan.

Na hoeveel tijd treedt zo’n midlovecrisis meestal op?

Aan het eind van de verliefdheid, dus dat verschilt per stel. Overigens wil ik benadrukken dat het iets positiefs is, zo’n crisis. Het is immers een mogelijkheid tot groei, om je affectie voor elkaar tot diepe liefde te laten ontwikkelen. Het goddelijke beeld dat je van elkaar hebt als je verliefd bent moet worden teruggebracht tot menselijke proporties. Alleen dan kun je oprecht en vol overtuiging zeggen: ondanks je nukken en gekke gewoontes kies ik voor jou, ik zal je liefhebben tot ik erbij neerval. Die bewuste keus, dát is echte liefde.

Als liefde niet meer is dan een bewuste keus, wat is dan nog het verschil met vriendschap?

De emotionele beloning is bij liefde groter. Vriendschap is ook een bewuste keus, maar daarbij is er sprake van meer afstand. De intimiteit tussen partners maakt de beleving voller, completer, heftiger.

Vind je dat mensen na een crisis over het algemeen te snel uit elkaar gaan?

Eerlijk gezegd wel. Misschien niet bij die eerste midlovecrisis, maar er doen zich natuurlijk meer moeilijke periodes voor in een relatie. Wat mij betreft wordt dan te vaak de makkelijke uitweg van een  scheiding gekozen. Zeker als er kinderen in het spel zijn ben ik daar echt op tegen. Eigenlijk zouden alle stellen elk jaar opnieuw een gelofte moeten afleggen om bij elkaar te blijven, of je nu getrouwd bent of niet. Maak de balans van je relatie op, bepaal samen hoe je ervoor staat en bekijk wat je  afzonderlijk en samen kunt doen om de liefde levendig te houden. Op die manier voorkom je dat je na een paar jaar ‘opeens’ bedrogen uitkomt.

Is het soms niet moeilijk energie in elkaar te blijven steken, bijvoorbeeld als je jonge kinderen hebt?

Dan klinkt het net alsof het heel zwaar werk is, maar dat is het helemaal niet! Het gaat juist om de kleine dingen: een knipoog, een streling, een belangstellende vraag, een bloemetje. Ga ’s avonds dicht tegen elkaar zitten in plaats van in twee uithoeken van de bank. Zoveel tijd en energie kost dat niet. Maar het levert wel veel op.

Schijf van vijf

De keuzes die we maken, het gedrag dat we vertonen, ja zelfs ons karakter worden in Blanca’s ogen door drie zaken bepaald: onze instincten, onze verlangens en onze noden. De bevrediging daarvan drijft ons in alles wat we doen. In eerste instantie draait het om overleven: een dak boven je hoofd, voldoende eten, een gezond lichaam. We bevinden ons dan op het basisniveau van de instincten. Zodra die zaken veilig zijn gesteld willen we méér. We proberen dan onze verlangens te bevredigen, zoals een duur huis, een snelle auto en een zo hoog mogelijke status. Helaas blijven we maar al te vaak op dat materiele niveau hangen, aldus Blanca. Terwijl daar slechts kortstondig genot en geen langdurige tevredenheid te behalen valt. “Pas als we door onze verlangens heen breken, ligt de weg open naar vervulling en gelukzaligheid.” Dat kan alleen door je emotionele noden te vervullen.

Waarom is het zo slecht je verlangens te willen verwezenlijken?

Omdat dat een schijnvoldoening geeft. Het verlangen zelf is vaak mooier dan het hebben. Oftewel: het bezit van de zaak is het einde van het vermaak. Als je niet uitkijkt kom je in een vicieuze cirkel terecht. Je wordt steeds veeleisender en ontevredener. Het ene verlangen wordt simpelweg ingeruild voor een ander. Bovendien willen we niet alleen tevreden zijn, maar ook nog eens gelukkiger dan onze medemens. Die competitie bemoeilijkt de zaak aanzienlijk: het leidt de aandacht van jezelf af. Met als gevolg dat we welzijn verwarren met welvaart. Niet hoe je je voelt, maar wat je hebt is dan het motto.

Je zegt in je boek dat we ons massaal schuldig maken aan ‘noodbevrediging’. Wat bedoel je daarmee?

Het bevredigen van verlangens is slechts een noodoplossing. We doen dat omdat we geen werkelijke behoeftebevrediging kunnen vinden. Verlangens, wensen en begeertes zijn slechts oppervlakkige uitingen van onze dieperliggende, emotionele behoeftes: onze noden.

Hoe kom je erachter wat ‘valse verlangens’ zijn en wat je echt gelukkig kan maken?

In de kern willen we allemaal hetzelfde: gelukkig zijn met wie we zijn en wat we hebben. Om dat te bereiken, hebben we behoefte aan aandacht, acceptatie, respect, waardering en vrijheid. Ik noem dat graag de relatieschijf van vijf, als tegenhanger van de voedingschijf van vijf. Net als dat je gevarieerd moet eten om je lichaam gezond te houden, moet je die vijf ‘noden’ voeden om je geestelijk lekker te voelen. Maar omdat dingen als aandacht en respect niet tastbaar zijn, grijpen we voor onze bevrediging vaak naar meer concrete zaken. We proberen behoeftes te bevredigen in de materialistische sfeer, terwijl we het materiele juist te boven moeten komen om langdurig tevreden te kunnen zijn.

Het klinkt mooi, zo’n relatieschijf van vijf, maar hoe pas je die in het dagelijkse leven toe?

Dat is makkelijker dan je denkt. Neem bijvoorbeeld aandacht. Iedereen wil zichtbaar zijn en gehoord worden. Dat hebben we nodig om ons goed te voelen over onszelf. Trek daarom elke dag de nodige tijd voor elkaar uit. Raak en kijk elkaar zo vaak mogelijk aan. Zoen elkaar gedag. Toon belangstelling, informeer naar elkaar. Alleen als je je in elkaar verdiept, kan de relatie zich verdiepen. Ander voorbeeld: acceptatie. Je kunt pas echt liefhebben als je je partner accepteert. Neem je partner zoals die is, los van je eigen wensen, verwachtingen en onzekerheden. Acceptatie verandert niet wat is, het verandert jou. Dat maakt het grote verschil.

Wat als partners zich in een verschillend tempo ontwikkelen, als de één nog met het vervullen van verlangens bezig is en de ander zich al op het niveau van de emotionele noden bevindt?

Ieder moet zijn eigen weg zoeken, in zijn eigen tempo. Dat je daarin gelijk op zou kunnen gaan is een illusie. Dat geeft ook helemaal niet, zolang je dat maar weet en accepteert van elkaar. Zorg ervoor dat je elkaar niet afstraft en tenietdoet, maar juist stimuleert in die zoektocht.

De vijfde ‘nood’ in de relatieschijf is vrijheid. Is dat niet in strijd met het principe van bewust  kiezen voor commitment?

Integendeel! Je hebt een bepaalde mate van vrijheid, van autonomie nodig om helemaal jezelf te kunnen zijn. En pas als je echt jezelf bent, kun je belangeloos liefde geven aan een ander, kun je uitgroeien tot het mooiste van jezelf. Het bereiken van intieme vrijheid is wat mij betreft het ultieme doel in een relatie. Daar bedoel ik mee: de perfecte balans tussen wederzijdse afhankelijkheid en individuele onafhankelijkheid. Naarmate je elkaar meer aandacht, acceptatie, respect en waardering geeft, groeit zowel de intimiteit als het vertrouwen in elkaar. En des te groter het vertrouwen, des te meer ruimte er ontstaat om elkaar vrij te laten.

Je koppelt het vinden van geluk direct aan het bevredigen van elkaars behoeften in een relatie. Kun je als alleenstaande dan nooit al je noden bevredigen?

Natuurlijk wel. Sterker nog, dat móet. Je bent eerst een individu, en dan pas een stel. Je bent en blijft zelf eindverantwoordelijk voor je eigen geluk. Als je niet van jezelf houdt, kan een ander je nog zoveel geven, maar dat is dan nooit genoeg. Idealiter moet de bijdrage van je partner een extraatje zijn, een toefje op je eigen liefdestaart.

Streetfight

Wat het leven volgens de relatieschijf van vijf lastig maakt, is dat mensen bang zijn geworden om hun emotionele behoeften te laten blijken. Er rust volgens Blanca zelfs een waar taboe op. Zeg dat je aandacht te kort komt of wel eens een complimentje wilt en je wordt al gauw voor egoïst versleten. “Fout!”, zegt Blanca. “Altruïsme en egoïsme zijn twee kanten van dezelfde medaille. De een kan niet zonder de ander. De truc is beide op een positieve manier te verenigen.” Altruïstisch egoïsme noemt ze dat: het streven naar eigen geluk door goed te doen via anderen, en niet ten koste van anderen.

Wat is het gevaar als iemand niet op tijd zijn emotionele behoeften aan zijn partner kenbaar maakt?

Als je je emotioneel onvoldaan voelt, raak je teleurgesteld en gefrustreerd. En omdat ons van jongs af aan geleerd is niet om aandacht of waardering te vragen, zoek je andere manieren om die dingen toch af te dwingen. In de basis zijn daar twee manieren voor: je gedraagt je aanvallend of agressief, of je wordt verdedigend en passief. Beide zijn vormen van manipulatie en beide zijn op hun eigen manier even destructief. Streetfight noem ik dat. De ellende van streetfight is: het werkt niet. Door je  vervelende gedrag krijg je namelijk steeds minder van waar je eigenlijk zo’n behoefte aan hebt. Geef je negatieve energie, dan krijg je immers ook negatieve energie terug.

Zo klinkt het niet alsof mensen die slecht behandeld worden door hun partner daar zelf schuld aan hebben.

Niemand vraagt er bewust om uitgescholden of geslagen te worden. Maar ik ben er wel van overtuigd dat waar twee vechten, ook twee schuld hebben. Geen dader zonder slachtoffer. Je bent kortom minimaal medeverantwoordelijk. Als je niet uitkijkt verval je als partners in vaste rollen, waarbij de een steeds op dezelfde, negatieve manier op de ander reageert. Elke aanval lokt een tegenaanval uit. Voor je het weet kom je in een neerwaartse spiraal terecht. De truc is dat patroon te herkennen en zo snel mogelijk te doorbreken.

Hoe doe je dat?

De liefde laat zich niet forceren, chanteren of manipuleren. De sleutel ligt niet bij de ander, maar bij jezelf. Als jij je gedrag ten positieve verandert, krijg je een positieve reactie terug.

Is dat ook wat je bedoelt met ‘liefde bedrijven met de kleren aan’?

Precies! Tijd en aandacht zijn de meest kostbare geschenken die je iemand kunt geven. Kleine, positieve bijdragen leveren aan iemands anders’ welzijn en geluk, dat is waar de liefde feitelijk om draait. EER je partner op alle mogelijke manieren: door in je relatie te invest-EREN, door hem of haar te accept-EREN, te respect-EREN, te waard-EREN en te stimul-EREN.

Mijn partner wordt daar vast heel blij van, maar hoe helpt dat mijn eigen geluk?

Als je investeert in de behoeftebevrediging van je partner, investeer je automatisch ook in je eigen behoeftebevrediging. Je wekt liefde door liefde te geven, je verdient waardering door waardering te hebben. Je ontvangt kortom wat je geeft.

Welke rol speelt het de liefde bedrijven met de kleren uit, ofwel seks, bij het –EREN?

Seks kan zorgen voor lichamelijke versmelting, maar niet voor geestelijke eenwording. Ik bedoel daarmee te zeggen: seks is een momentopname. Na afloop vallen de lichamen uit elkaar en is de afstand weer net zo groot als daarvoor. In mijn praktijk komen regelmatig mensen die een geweldig seksleven, maar voor de rest een rotrelatie hebben. ‘Konden we maar voor altijd in bed blijven’, zeggen ze dan. Maar zo werkt het niet. Hoe meer emotionele intimiteit er tussen jou en je partner is,  hoe vrijer je je voelt en hoe meer plezier en genot je de ander gunt. Dat komt je seksleven absoluut ten goede. Maar andersom werkt dat helaas niet.

Is iedereen in staat die ‘utopische’ staat van liefde te bereiken?

In principe wel. Willen is kunnen, zeg ik altijd. Maar het vereist wel lef. Je moet durven geven voor er iets te nemen is, durven investeren voordat er iets te innen valt. Heb het lef jezelf een relationele spiegel voor te houden, verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen ‘streeghtfightergedrag’ en dat te veranderen. En vergeet vooral niet aan je partner duidelijk te maken waar je zelf behoefte aan hebt. Is aandacht voor jou een kusje op je voorhoofd of een diepzinnig gesprek? Wil je gewaardeerd worden voor je kookkunst of voor de mentale steun die je je partner geeft? Laat het hem of haar weten!

Over utopie gesproken: hoe staat het met je eigen relatie?

Uitstekend. Ik kan uit ervaring gerust zeggen dat mijn Schijf van vijf in de praktijk werkt. Het ultieme bewijs? Ik heb een 5-sterrenrelatie en ga voor het gouden huwelijk…!

Meer informatie over Blanca’s boek ‘De liefde bedrijven’ vindt u op www.deliefdebedrijven.nl. Voor informatie over praktijk voor relatietherapie, zie: www.insightorout.nl.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: