ONTWAKEN, ETEN, DRINKEN, VRIJEN, SLAPEN…

4 Aug

We zijn allemaal heel bewust met onze buitenkant bezig. De rimpels in ons gezicht, de vetrolletjes op onze buik en de omvang van onze dijen: we kennen ze maar al te goed. Maar de binnenkant? Die vergeten we vaak. Terwijl juist daar zoveel interessants gebeurt! Een kijkje in een dag uit het leven van je lichaam.

OCHTEND

Wekker

Je kent het vast wel: het ene moment lig je nog rustig te slapen, het volgende moment staar je geschrokken naar de wekker. Wat blijkt? Je bent precies een minuut voor het afgaan van het alarm wakker geworden. Daar zorgt een briljant wekkertje in je hersenen voor. Je onderbewustzijn houdt zelfs tijdens het slapen de tijd zorgvuldig in de gaten. Precies op het juiste moment begint het activerende stofjes aan te maken. Zo ben je in staat om steeds op dezelfde, voorspelbare tijd wakker te worden.

Voelt het wakker worden inspannend? Dat is het ook! Ontwaken gaat gepaard met korte, heftige veranderingen in je hartslag en bloeddruk en een tijdelijke stijging van stresshormonen in je bloed. Uit onderzoek blijkt dat het vermogen om helder te kunnen denken en om te kunnen leren gedurende de dag met 15 tot 30% varieert. Mensen die net wakker zijn scoren over het algemeen slecht. De meeste van ons zijn ongeveer 2,5 tot vier uur na het opstaan op hun scherpst.

 

Koffie

Kom je de ochtend niet door zonder koffie? Dan ben je niet de enige. Over de hele wereld proberen miljoenen mensen hun vermoeidheid of geprikkeldheid te bestrijden met cafeïne. Meer dan 80% van de mensheid consumeert het in de vorm van in koffie, thee, cacao of cola. Na olie zijn koffiebonen zelfs de meest verhandelde waar. En met reden, want cafeïne werkt echt. De stof verspreidt zich via je bloed door het hele lichaam: in je longen zorgt cafeïne voor extra zuurstofopname, in je darmen werkt het laxerend. Maar misschien wel het allerbelangrijkste is het effect van cafeïne op je hersenen; het onderdrukt het stofje dat slaperigheid veroorzaakt. Zo word je letterlijk en figuurlijk sneller wakker.

 

Aandacht!

Denk je dat je alles wat er om je heen gebeurt ook echt ziet? Mooi niet. Alhoewel je zintuigen per seconde zo’n tien miljoen brokjes informatie binnenbrengen, verwerken je hersenen daar maar zeven tot veertig stukjes bewust van. Nog minder zelfs, wanneer je met je gedachten ergens anders bent. Als je wordt afgeleid, ben je in staat de meest voor de hand liggende dingen volledig over het hoofd te zien. Want hoeveel koffie je daarvoor ook hebt gedronken, het brein is er simpelweg niet op gebouwd om twee dingen tegelijk te doen.

Proefpersonen die gelijktijdig twee taken moeten uitvoeren doen daar langer over dan als ze dezelfde taken na elkaar doen. De reden: je hersenen hebben tijd nodig hebben om van het ene naar het andere klusje over te schakelen. Als je bijvoorbeeld tijdens het autorijden mobiel belt kan dat het verschil tussen leven en dood betekenen.

 

MIDDAG

Honger of trek?

Aan het eind van de ochtend wordt het steeds moeilijker om bij de les te blijven. Je gedachten dwalen af naar een verse bruine boterham met kaas, of de lekkere salade die in de bedrijfskantine voor je klaar staat. Honger gaat vaak gepaard met steken in de maag, maar kan ook slapheid, een droge mond, hoofdpijn en concentratieverlies veroorzaken. Tekenen dat je lichaam om eten vraagt.

Honger is één ding, eetlust – de zin om te eten – is iets heel anders. Hoewel ze vaak samenvallen weten we allemaal dat je zonder hongergevoel toch zin in eten kunt hebben. Een complex geheel van chemische stofjes in je  mond, maag, darmen, lever en bloed bepalen wanneer je eet, en hoeveel. Sommige van die stofjes zorgen voor een vol gevoel, waardoor je de laatste paar frietjes op je bord laat liggen. Anderen wakkeren de eetlust juist aan als de vetreserves in je lichaam op dreigen te raken. Al die stofjes tezamen maken het zo moeilijk om je aan een dieet te houden. Val je (veel) af, dan sturen ze een signaal naar je lichaam dat er een tekort dreigt. Met als gevolg dat je méér voedsel per maaltijd nodig hebt om een vol gevoel te krijgen.

 

Troost

Wat je eet is al bijna net zo ingewikkeld als de eetlust zelf. Goede en slechte ervaringen, herinneringen en cultuur: ze spelen allemaal mee bij de keus welk voedsel je in je mond stopt. Bepaalde voedingswaren geven bovendien een beter gevoel dan andere. Het troostende effect heeft deels te maken met herinneringen –de stamppot van je oma bijvoorbeeld, waar je nog steeds een rustig gevoel van krijgt. Maar sommige producten bevatten ook stoffen die daadwerkelijk beïnvloeden hoe je je voelt. De omega-3-vetzuren in tonijn, zalm en walnoten kunnen je daadwerkelijk blij maken. Een ander bekend voorbeeld is chocolade. Zo ontdekten onderzoekers dat baby’s van vrouwen die tijdens de zwangerschap dagelijks chocolade hadden gegeten actiever en minder angstig waren en vaker glimlachten dan baby’s van moeders die zich niet aan chocolade te buiten waren gegaan.

 

Topmiddag

Je lichaamstemperatuur is ‘s ochtends zo’n 36,1 graden Celsius en loopt op tot tussen de 37,2 en de 37,8 graden Celsius ’s avonds. Dat heeft effect op hoe je functioneert. Hoe hoger je temperatuur, hoe meer pijn je bijvoorbeeld kunt verdragen. De tandarts bezoeken doe je dus het beste ‘s middag. Het einde van de middag of het begin van de avond is ook bij uitstek de tijd om te sporten. Je lichaam is dan fysiek op zijn best: je ademt makkelijker, je hart werkt efficiënter en je reactievermogen is groter. Een leuke bijkomstigheid: als je aan het eind van de dag traint bouw je 20% meer spieren op dan als je dat ’s ochtends doet.

Ook je spijsvertering vertoont dagelijkse ritmes. Eet iedere ochtend één enkele maaltijd van 2000 calorieën en de kans is groot dat je zult afvallen. Eet dezelfde maaltijd ’s avonds en je zult waarschijnlijk aankomen. ‘s Ochtends verbrandt het lichaam namelijk sneller koolhydraten dan ’s avonds.

 

AVOND

Bedwelmd

Het einde van de werkdag is een uistekend moment voor een drankje: tussen vijf en zes is je lever het best in het afbreken van alcohol. Een biertje of een glaasje wijn na een stressvolle gebeurtenis kan een vervelend gevoel verminderen. Zolang het althans gepaard gaat met afleiding, zoals een feestje. Die combinatie zorgt er voor dat je hersenen geen kans krijgen om zich zorgen te maken. Zónder afleiding kan het drinken van alcohol juist het tegenovergestelde effect hebben en stress verergeren.

Een vrouw van 70 kilo heeft verhoudingsgewijs minder water in haar lichaam dan een man met hetzelfde gewicht. Omdat alcohol in het water van het lichaam verspreid wordt, hebben vrouwen na het drinken van evenveel drankjes daarom een hogere alcoholpromillage. Ook verloopt de afbraak van alcohol in een vrouwenlichaam minder effectief. Simpel gezegd: vrouwen worden eerder dronken dan mannen.

 

NACHT

 

Seks

Vrijen jullie meestal tussen elf en twaalf uur ’s nachts? Dan zijn jullie niet de enige; dat is namelijk de populairste tijd voor seks. Niet vanwege een natuurlijk ritme, maar door de drukke  werkschema’s en familieverplichtingen die we onszelf tegenwoordig opleggen. Die voorkeurstijd past eigenlijk niet bij de vruchtbaarheidscyclus van de mens. Zo is het testosteronniveau (het hormoon dat mede opwinding veroorzaakt) ’s avonds laag, terwijl het piekt rond acht uur ’s ochtends. Mannelijk zaad is ’s middags  het meest actief. Daarom adviseren sommige deskundigen als je zwanger wilt worden juist dan seks te hebben.

De meeste mensen zijn verbaasd wanneer ze horen dat een orgasme niet in de geslachtsdelen, maar in werkelijkheid in het brein plaatsvindt. De hersenactiviteit bij een climax lijkt op die van een drugsroes: een golf van genot en vermindering van stress, depressie en angst.

Afgezien van het prettige gevoel denken onderzoekers dat seks op lange termijn ook gezondheidsvoordelen heeft. Het is namelijk een prima conditietraining. Bovendien zijn mensen met een goed seksleven gelukkiger en minder gestresst.

 

Slaap

Je denkt misschien dat je je hersenen in de ruststand gaan als je slaapt, maar niets is minder waar. Zelfs in de fase van diepe slaap is 80% van het brein actief en in staat om een grote hoeveelheid ingewikkelde informatie te verwerken. Het idee dat slaap ‘zonde van de tijd’ zou zijn is allang achterhaald. Sterker nog, voor een goede gezondheid zou slaap wel eens belangrijker kunnen zijn dan dieet, lichaamsbeweging en zelfs erfelijke aanleg.

Veel mensen denken dat ze geleidelijk in slaap vallen, maar in werkelijkheid gaat dat heel plotseling. Het is alsof er een slaapschakelaar wordt omgezet: je bent ineens weg. De cellen in die schakelaar zijn gevoelig voor omgevingsfactoren, zoals warmte. Vandaar dat een bad of een warme dag slaperigheid kunnen veroorzaken.

De bekendste fase van het slapen is de remslaap, wanneer je intens droomt. Die maak je meerdere keren per nacht door. De meest heftige dromen heb tegen de ochtend; dan duurt de remslaap het langst. Gemiddeld droom je iedere nacht anderhalf tot twee uur, in vier of vijf afzonderlijk dromen. Stel dat je 75 wordt, dan breng je dus zes jaar van je leven dromend door! Dat geldt voor iedereen, alleen kan niet iedereen zich zijn dromen herinneren.

Zeven of acht uur slaap is voor de meeste mensen ideaal. Minder dan zes uur is simpelweg niet genoeg: dan gaan de alertheid en concentratie zienderogen achteruit. Ook vergroot slaaptekort het risico op suikerziekte, overgewicht, hoge bloeddruk en hartkwalen.

Heb je last van slapeloosheid, dan kan extra lichaamsbeweging helpen. Ook een dagelijkse dosis extra daglicht heeft slaapbevorderende effecten. Een slaapmutsje is géén goed idee. Hoewel alcohol voor het naar bed gaan in eerste instantie een slaperig gevoel kan geven, heeft het ook een stimulerend effect. De kans bestaat dus dat het je slaap later in de nacht alsnog verstoort.

Dit artikel is gebaseerd op het boek ‘Vrijen, slapen, eten drinken, dromen – Een dag uit het leven van je lichaam’ van Jennifer Ackerman. Uitgeverij Nieuw Amsterdam, ISBN 978-90-468-0367-7, adviesprijs € 18,95.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: