THERAPIE PER COMPUTER: WERKT DAT?

24 Sep

 

Therapie volgen vanachter je computer, zonder dat je de behandelaar ooit te zien krijgt? Het is even wennen. De resultaten zijn echter veelbelovend. Soms zelfs beter dan met een traditionele behandelvorm.

Jaarlijks lijden er in Nederland zo’n 737.000 mensen aan een depressie. Nog eens 493.000 mensen hebben last van een sociale fobie en 231.000 mensen van een paniekstoornis. En dan hebben we het nog niet eens over de 1,1 miljoen mensen met een alcoholprobleem. De klachten bij dit soort stoornissen zijn ernstig; ze staan zelfs in de top tien van aandoeningen die de kwaliteit van het leven het meest aantasten. Toch zoekt (en krijgt) maar een klein deel van al die mensen professionele hulp. Met therapie via internet komt daar mogelijk verandering in.

 

Taboe

“Een depressie, een angststoornis of een alcoholprobleem is prima via internet te behandelen”, zegt Heleen Riper, onderzoeker bij het Trimbos-instituut. In 2007 bracht zij het aanbod en de effecten van e-mental health in kaart, internettoepassingen met als doel de geestelijke gezondheid van mensen te verbeteren. De belangrijkste uitkomst van het onderzoek? Internettherapie werkt!

 

De voordelen zijn volgens Riper groot. “Je kunt de behandeling volgen op het moment dat het jou uitkomt. Je bent geen tijd of geld kwijt aan reizen. En niemand hoeft ervan te weten.” Vooral dat laatste zou veel mensen over de streep kunnen trekken. Bij een therapie via internet hoef je immers geen vrij te vragen van je baas. En je loopt ook niet het risico een bekende in de wachtkamer van de therapeut tegen te komen. Een belangrijk pluspunt, zeker bij aandoeningen waar nog een groot taboe op rust zoals paniekaanvallen of een alcoholprobleem.

 

De afgelopen vijf jaar hebben zo’n 150.000 mensen gebruik gemaakt van een zelfhulpprogramma of therapie via internet. Dat is veel, zeker als je bedenkt dat deze vorm van behandeling nog maar kort bestaat. Riper: “Ruim 80% van alle Nederlanders heeft thuis een computer met internetaansluiting. Nergens anders ter wereld is dat percentage zo hoog. Bovendien heerst hier een cultuur van ‘ik los mijn problemen zelf wel op’. Dat maakt ons land tot een perfecte kweektuin voor internettherapie.”

 

Behalve dat het gemakkelijk is en drempelverlagend werkt, heeft internettherapie volgens Riper nog een ander voordeel. “Een behandeling via internet duurt vaak minder lang dan bij een therapeut in de behandelkamer. Dat zit hem vooral in het ontbreken van alle sociale rituelen; je komt meteen ter zake. Bovendien vinden veel mensen het makkelijker om vertrouwelijke zaken via de computer te delen. Alles bij elkaar scheelt dat veel tijd en geld.” Niet onbelangrijk als je bedenkt dat de wachtlijsten voor hulp onveranderd lang zijn en de kosten van de geestelijke gezondheidszorg nog jaarlijks stijgen.

 

Geen wachtlijst

Een van de aanbieders van het eerste uur is Interapy van de Universiteit van Amsterdam. De organisatie biedt kortdurende psychologische hulp via internet aan mensen met paniekaanvallen, een depressie, een burn-out, een trauma of een eetstoornis. Volgens Initiatiefnemer Bart Schrieken komt ruim driekwart van de cliënten van Interapy blijvend van zijn aandoening af. Dat resultaat is gelijk aan – of in sommige gevallen zelfs beter dan – dat van traditionele therapieën, waarbij een cliënt tegenover een behandelaar zit.

 

Het hoge succespercentage heeft volgens Schrieken onder andere te maken met het feit dat de aanpak zo goed onderzocht is. “Op de universiteit brengen we heel precies in kaart welke onderdelen van een bepaalde therapie werken. Die gebruiken we vervolgens in onze behandelprogramma’s. Dat geeft de beste kans op een goed resultaat.”

 

Er zijn meer voordelen. Elke stap van de behandeling is duidelijk omschreven, dus als cliënt weet je vooraf precies wat je kunt verwachten. Tussentijds en na afloop heb je bovendien je complete dossier tot je beschikking. Ook prettig: Interapy kent in tegenstelling tot veel GGZ-instellingen geen wachtlijst. Hoe dat kan? “Goede organisatie”, aldus Schrieken. “Omdat elke programma een vaste doorlooptijd heeft, kunnen we snel inspelen op een groeiende vraag. De tijd tussen een aanmelding en de start van de behandeling is dan ook zo goed als nul.”

 

Vrouwen van boven de 50

Toen Schrieken en zijn collega’s met Interapy startten, dachten ze dat vooral jonge mannen met veel computerervaring van de behandelingen gebruik zouden gaan maken. Niets bleek minder waar. “Vanaf het begin zijn vrouwen in de meerderheid; zij maken zo’n driekwart van ons klantenbestand uit. En ook de gemiddelde leeftijd – 47 – ligt veel hoger dan we hadden verwacht. Onze oudste deelnemer is zelfs 76! De drempel voor internettherapie is veel minder hoog dan je zou denken. Mensen vinden het zelfs leuk om achter de computer aan opdrachten te werken. Oók 50+-ers.”

 

De vooronderstelling dat je een bepaalde mate van zelfinzicht moet hebben of veel van computers moet weten blijkt niet te kloppen. Schrieken: “Leeftijd, sekse, opleiding of schriftelijke vaardigheden: ze hebben geen van allen invloed hebben op het resultaat van de behandeling. Zolang iemand maar goed Nederlands spreekt en over een computer met een internetaansluiting beschikt heeft iedereen evenveel kans op succes.”

 

Professionals blijken soms meer moeite met de nieuwe aanpak te hebben. Schrieken: “Therapeuten zijn nu eenmaal gewend om op een bepaalde manier te werken. Zo’n andere methode kan dan bedreigend voelen. Toch zijn er ook veel behandelaars die de afwisseling in het werk juist leuk vinden. Behalve de 35 therapeuten die voor Interapy werken hebben we inmiddels ook zo’n 125 therapeuten bij GGZ-instellingen opgeleid om therapie via internet te geven. En wat blijkt? Hun resultaten zijn net zo goed als die van ons.” Volgens Riper is het slechts een kwestie van tijd voordat de rest van de geestelijke gezondheidszorg volgt. “Ik verwacht dat in 2015 de helft van alle psychologische hulp via internet wordt aangeboden.”

 

Een veelgehoord bezwaar van behandelaars is dat therapie niet goed mogelijk is zonder persoonlijk contact. Onzin, aldus Riper en Schrieken. “Natuurlijk, als je je therapeut graag wilt zien moet je daar vooral voor kiezen”, zegt Schrieken. “Maar veel cliënten hebben daar helemaal geen behoefte aan. Ze vinden het wel zo veilig om vanachter hun computer over hun problemen te vertellen. Zeker als ze bijvoorbeeld met een paniekstoornis of een seksueel trauma worstelen. En dat het contact via internet niets afdoet aan de kwaliteit blijkt wel uit het cijfer dat onze cliënten hun therapeut geven: gemiddeld een 8,7.”

 

Aan de slag

Internettherapie lijkt dus veel voordelen te bieden. Maar stel dat je last hebt van een van de genoemde aandoeningen, hoe weet je dan of een zelfhulpprogramma of behandeling voor jou geschikt is? Dat hangt ervan af van waar je je zelf prettig bij voelt. Spreekt de overzichtelijkheid en het gemak van internet je aan, ga dan eerst eens op zoek naar wat algemene informatie. Op websites als http://www.kiesbeter.nl of http://www.therapiehulp.nl vind je een overzicht van de mogelijkheden. Vervolgens is een belangrijke vraag of je anoniem geholpen wilt worden. Bij een zelfhulpprogramma kan dat, bij een therapie niet, óók niet als je die via internet volgt. In het laatste geval heb je een verwijsbrief van je huisarts nodig om de kosten vergoed te krijgen. Zowel bij zelfhulpprogramma’s als bij internettherapie wordt gebruik gemaakt van speciale vragenlijsten. Daarmee brengt men in kaart wat het probleem is en of je in aanmerking komt voor een bepaald programma. Bang voor een verkeerde diagnose hoef je niet te zijn. Zo lang je voor een betrouwbare aanbieder kiest weet je zeker dat de vragenlijsten goed getest zijn. Het allerbelangrijkste advies? Blijf vooral niet onnodig lang met je problemen worstelen! Voor elke aandoening is een goede vorm van hulp beschikbaar. Als internet daarbij een handje kan helpen, is dat mooi meegenomen.

 

<Kader: Alie Eenkhoorn volgende in 2006 bij Interapy een behandeling tegen angst en paniek>

Een paar jaar geleden kreeg ik last van paniekaanvallen. Op de raarste momenten kon ik opeens geen adem meer krijgen. Zonder dat daar een concrete aanleiding voor was.

Toen de angst mijn dagelijkse leven volledig begon te beheersen ben ik naar de huisarts gestapt. Die stuurde me door naar een haptonoom. Een ontzettend lieve man, maar hij wilde over de nare gebeurtenissen uit mijn verleden praten. En dat durfde ik niet.

Niet lang daarna las ik een artikel over internettherapie. Ik wist meteen: dat ga ik doen. Het vooruitzicht geholpen te kunnen worden zonder een de therapeut te hoeven zien was een verademing. Vanaf de start wist ik precies wat ik kon verwachten. Het opschrijven van mijn gevoelens gaf me overzicht en rust. Bovendien was er via de website 24 uur per dag hulp beschikbaar; een veilig idee.

Je hoort wel dat therapie via internet ‘makkelijk’ zou zijn, of dat je de boel eenvoudig kunt bedotten. Mooi niet dus. Ik had meerdere keren per week contact met mijn therapeute. En als ik de gemaakte afspraken niet nakwam, moest ik meteen laten weten waarom.

Uiteindelijk heeft de behandeling een jaar geduurd. Met prima resultaat! Heel af en toe voel ik nog wel eens een paniekaanval opkomen, maar dan weet ik hoe ik daarmee om moet gaan. Pas heb ik mijn hele behandeldossier nog eens doorgelezen. Ik schrok ervan hoe onzeker en bang ik twee jaar geleden was. Maar ik realiseerde me ook wat een ander mens ik nu ben. Vol zelfvertrouwen. En ik durf zelfs af en toe ‘nee’ te zeggen! Ik heb me nog nooit zo goed gevoeld over mezelf.

 

<Kader: De feiten op een rijtje>

  • Op dit moment worden ongeveer 100 e-mental health behandelingen via internet aangeboden. Dat varieert van zelfhulpprogramma’s waar geen behandelaar aan te pas komt tot een volwaardige therapie. Los daarvan is allerlei algemene informatie over (het voorkomen van) psychische aandoeningen op internet te vinden.
  • Er is (op dit moment) geen keurmerk waaraan je kunt zien of je met een betrouwbare aanbieder te maken hebt. Kies daarom voor een grote behandeling van een GGZ-instelling een organisatie die aan alle relevante wet- en regelgeving voldoet (zoals Interapy of AnnaZorg).
  • De meest voorkomende behandelingen via internet zijn: depressieve klachten, eetstoornissen, angst- en paniekaanvallen, rouw- en/of traumaverwerking en alcoholverslaving.
  • Ongeveer tweederde van het aanbod is kosteloos en anoniem. Dat zijn vooral (preventieve) zelfhulpprogramma’s, zoals ‘Kleur je leven’, het programma van het Trimbos-instituut tegen depressieve klachten.
  • Voor therapie via internet worden kosten in rekening gebracht. Bij Interapy is dat bijvoorbeeld tussen de € 1000 en de € 1500. In de meeste gevallen wordt internettherapie door de zorgverzekeraar vergoed. Daarvoor is dan wel een verwijsbrief van een huisarts of nodig.

 

<Kader: Meer weten?>

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: