BOVEN DE 12 WORDT HET PAS ECHT LINK

22 Apr

scannen00121scannen0013

Onlangs deden leerlingen van groep 7/8 weer massaal (schriftelijk) verkeersexamen. Mooi, denk je als ouder, dan kunnen ze straks veilig op de fiets naar de middelbare school. De cijfers vertellen echter een heel ander verhaal. Juist onder twaalfplussers vallen de meeste verkeersslachtoffers. De remedie is simpel: oefenen, oefenen, oefenen. 

Bij wijze van proef namen vorig jaar honderd middelbare scholieren opnieuw deel aan het schriftelijk verkeersexamen. Het resultaat? Ze scoorden unaniem slechter dan de 200.000 zevende- en achtstegroepers die hetzelfde examen aflegden. Kennelijk beklijft theoretische kennis onvoldoende. De gevolgen daarvan worden desastreus als ze koppeld zijn aan een gebrek aan praktijkervaring. Dit blijkt uit de cijfers: veruit het merendeel van de verkeersslachtoffers tussen 5 en 17 valt in de leeftijdsgroep vanaf 12. 

Verkeersonderwijs is een verlicht vak op de basisschool. Dat wil zeggen: de theorie. Deelname aan het landelijk verkeersexamen is niet verplicht, hoewel bijna alle scholen dit jaar meedoen. Het schriftelijk examen wordt samengesteld door Veilig Verkeer Nederland. Hierbij staat het veilig toepassen van de verkeersregels centraal. Daarnaast leren kinderen rekening te houden met fouten van medeweggebruikers, wat vooral speelt bij voorrang verlenen en voor laten gaan.

Aan het praktijkexamen doet slechts driekwart van de scholen mee. Dit gedeelte moeten ze sinds enkele jaren namelijk zelf organiseren, terwijl dat voorheen werd begeleid door de plaatselijke politie. Die zijn noodgedwongen afgehaakt wegens tijdsgebrek. Het praktijkexamen vindt verspreid over het voorjaar plaats, afhankelijk van wat een school het beste uitkomt. De leerlingen fietsen een route van zes kilometer in de directe omgeving van hun school. 

Met een diploma op zak mogen kinderen dan – voorlopig – weten hoe het in theorie moet. Maar dat betekent niet dat ze de verkeersregels ook altijd adequaat (kunnen) toepassen. Daarvoor moeten ouders aan de bak, want praktijkervaring is zoals gezegd cruciaal. En die krijgen ze alleen door van jongs af aan veel te oefenen. Een kwestie van uren maken dus. Daarom is het belangrijk dat kinderen zo veel mogelijk lopend of fietsend naar school, vriendjes of clubjes gaan. Waarbij je als ouder globaal deze volgorde aanhoudt: eerst fiets je ernaast of voorop (‘Doe wat ik doe’), vervolgens erachter (‘Kun je het zelf al?’). Stap voor stap geef je ze zo meer verantwoordelijkheid. Steeds terloops oefenen, bijvoorbeeld bij een kruispunt (‘Vertel jij maar wanneer we veilig kunnen oversteken’) of dor ze te wijzen op andere weggebruikers (‘Zag je wat die meneer fout deed?’) helpt enorm mee om het broodnodige verkeersinzicht te verkrijgen.

Het is de kunst om goed in te schatten wanneer ze toe zijn aan meer zelfstandigheid en alleen naar school of huis kunnen fietsen. Deels heeft dat met ervaring te maken, deels met leeftijd, en uiteraard ook met de plaatselijke verkeerssituatie. Tegen de tijd dat ze in groep 8 zitten, zouden ze genoeg ervaring moeten hebben om het in hun eentje aardig te redden. Veel ouders vinden het niettemin eng om ze uiteindelijk alleen te laten fietsen. Dat is het natuurlijk ook. Maar het is nog veel enger als ze dat nooit geleerd hebben…

Zo bereid je ze voor op het verkeer

  • Probeer zo vaak mogelijk de auto te laten staan en te gaan lopen of fietsen. Zo leert je kind meer in het verkeer en doet hij of zij de beste ervaring op.
  • Geef zelf altijd het goede voorbeeld in het verkeer. Kinderen leren heel veel door gedrag van anderen te imiteren.
  • Ga op tijd de deur uit, dan is het makkelijker om je aan de verkeersregels te houden.
  • Fiets eens achter je kind aan en bespreek achteraf wat er goed of fout ging.
  • Gaat je kind een nieuwe route fietsen? Oefen dan een aantal keren samen, zodat je kind weet wat hij of zij op onveilige plekken moet doen.
  • Stimuleer je kind altijd de veiligste route te nemen. Dit is niet per definitie de kortste route!
  • Leer een wat ouder kind om bij een stoplicht altijd achter een bus of vrachtwagen te gaan staan, nooit ernaast. Dit om te voorkomen dat ze in de beruchte ‘dode hoek’ terecht komen.
  • Als jullie samen in de auto zitten, kijk dan eens naar het effect van fietsers zonder verlichting. Praat ook over wat je onderweg ziet dat er gebeurt op straat.
  • Zorg voor een veilige fiets. Controleer regelmatig het licht op de fiets van je kind.

Inzicht bouwt zich op

Het verkeersinzicht van een kind ontwikkelt zich geleidelijk. Tot ze een jaar of 9 zijn, zien kinderen bijvoorbeeld niet alles. Ze kijken alleen in de richting waarin ze lopen en merken niet op wat er om hen heen gebeurt. Het is alsof ze oogkleppen dragen. Een kind ziet een auto van opzij daarom later aankomen dan de chauffeur denkt. Ook het verdelen van aandacht over meerdere zaken is voor kinderen moeilijk. Je zou het misschien niet denken, maar spelen vergt veel concentratie. Kinderen tot een jaar of 8 kunnen hun aandacht maar op één ding tegelijk richten. Als er plotseling verkeer opduikt, hebben ze dat vaak pas (te) laat door. Verder is het lokaliseren van geluiden lastig voor kinderen. Ze horen ze wel, maar weten vaak niet goed waar ze vandaan komen. Allemaal zaken waar je rekening mee moet houden als je je kind (alleen) aan het verkeer laat deelnemen. 

Welke vaardigheden beheersen ze op welke leeftijd?

·         Weten waar een stoep, zebrapad en verkeerslichten voor dienen: 6 jaar

·         Het vermogen om een beweging vóór de stoeprand af te breken: 6 jaar

·         Zichzelf niet langer als middelpunt van de wereld te zien: 7 jaar

·         Inzicht in wat snelheid is: 8 jaar

·         Op een verstandig moment oversteken: 8 jaar

·         Het inschatten van afstanden: 8 jaar

·         Het inschatten van snelheid: 9 jaar

·         Vanuit je ooghoeken zien: 9 jaar

·         Reageren op risico´s: 10 jaar

·         Koers houden op de fiets: 10 jaar

·         Achterom kijken en richting aangeven zonder te slingeren: 10 jaar

·         Een ingewikkelde verkeerssituatie met meerdere auto’s beoordelen: 12 jaar

·         Langzaam fietsen zonder te slingeren: 13 jaar 

Let op: ongeveer 15% van alle kinderen heeft de vaardigheden op de genoemde leeftijd nog niet onder de knie. Sowieso ontwikkelt het vermogen om je aandacht ergens bij te houden en om informatie te verwerken zich door tot een kind 15 jaar is.

Bron: Rijksuniversiteit Groningen, ‘Jonge kinderen in het verkeer: hun mogelijkheden en beperkingen’

Veilig leren fietsen

Ouders hebben nogal eens de neiging om een fiets ‘op de groei’ te kopen. Niet doen! Van een te grote fiets wordt een kind onzeker. Bovendien is het gevaarlijk, zeker als hij niet plat met zijn voeten bij de grond kan. Schaf dus een fiets van het juiste formaat aan. Het veiligst is een fiets met twee soorten remmen: een terugtraprem én een handrem. Niet elk kind heeft al voldoende kracht om terug te trappen en niet elk kind beschikt al over de motorische vaardigheden die nodig zijn voor een handrem. Kies je toch voor een fiets met één rem, dan ben je het beste af met een terugtraprem. 

Heeft je kind nog zijwieltjes nodig, laat die in de winkel dan zó afstellen dat ze bij het rijden de grond niet raken. Op die manier krijgen kinderen het gevoel dat ze eigenlijk zonder kunnen en leren ze extra snel op twee wielen fietsen. Hoe lang zijwieltjes nodig zijn verschilt per kind. De een fietst na de driewieler zo weg op een echte fiets zonder zijwieltjes, de ander heeft daar maanden voor nodig. 

Om de veiligheid te vergroten is het verstandig om een fiets te kiezen met verlichting en reflectoren op het achterspatbord en de trappers. Fietsen met wielen van 20 inch (50,8 cm) en kleiner vallen officieel onder speelgoed en worden daarom niet gecontroleerd op de veiligheidsnormen die voor grotere fietsen gelden. Dat moet u dus zelf doen. Voor kleine kinderen is verder een lange stang met een vlaggetje op de fiets aan te raden. Een fietsende kleuter wordt vaak over het hoofd gezien, maar zo’n vlaggetje mis je niet snel. 

Een fietshelm kan hoofdletsel bij een val voorkomen. Zeker bij (jonge) kinderen is het gebruik van een helm daarom een must. Let bij de aanschaf op de volgende punten:

·    het CE-keurmerk en de Europese norm EN1078 of EN 1080

·    de juiste maat

·    het gebruik volgens de instructies (niet te los, niet te strak)

·    het gewicht van de helm (bij baby’s en peuters kan een te zware helm nekklachten veroorzaken).

Waarom kunnen kinderen kwetsbaar zijn in het verkeer?

  • Kinderen zijn geen kleine volwassenen: zowel lichamelijk als geestelijk zijn ze nog in ontwikkeling.
  • Kinderen zijn klein: ze kunnen vaak niet over geparkeerde auto’s etc. heenkijken en rennen daarom nog wel eens onverhoeds de straat op.
  • Kinderen kunnen geluiden nog niet goed lokaliseren: ze horen weliswaar goed, maar weten vaak niet uit welke richting het geluid komt.
  • Kinderen kunnen niet alles wat ze leren meteen foutloos toepassen: verkeersregels moet je je langzaam maar zeker in de praktijk eigen maken. Dat gaat niet zonder fouten.
  • Kinderen hebben een beperkt besef van gevaar in het verkeer: door gebrek aan praktijkervaring kunnen ze het gevaar van een situatie nog niet goed inschatten.
  • Kinderen hebben een langere reactietijd: ze hebben meer tijd nodig dan volwassenen om dezelfde hoeveelheid informatie te verwerken. 

Slechte scores bij praktijkexamen

Eén op de zes basisscholen zegt dat de fietsvaardigheid van een deel van de leerlingen zó slecht is, dat dit problemen oplevert bij het praktisch verkeersexamen. Scholieren maakten in 2008 duidelijk meer fouten dan in 2007. Vooral op de handelingen bij het afslaan – zoals hand uitsteken, omkijken en voorrang verlenen – schoorden ze slecht. Dat blijkt uit onderzoek van Veilig Verkeer Nederland onder bijna 1300 basisscholen. 

Dit artikel is tot stand gekomen met medewerking van Christel de Heus, coördinator educatie basisonderwijs, en Kirsten Knol, beleidsmedewerker, van Veilig Verkeer Nederland. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: