13 VRAGEN OVER JICHT

27 Apr

scannen0018scannen0019

Verschenen in Plus Magazine, mei 2009.

1. Wat is jicht?
In het lichaam worden voortdurend cellen afgebroken en vervangen door nieuwe. Bij dat proces komt een stofje vrij, purine genaamd, dat afbrokkelt in urinezuur. Normaal gesproken lost urinezuur op in het bloed, waarna het door de nieren via de plas wordt uitgescheiden. Maar om allerlei redenen kan iemand teveel urinezuur in zijn bloed hebben. Het vormt dan kristallen, die onder andere neerslaan in de gewrichten. Het lichaam ziet die kristallen als onnatuurlijke indringers en gaat aan de slag om ze op te ruimen. De pijnlijke ontsteking waarmee dat gepaard gaat, wordt een acute jichtaanval genoemd. Treden dergelijke aanvallen vaker op (meer dan twee keer per jaar), dan spreekt men van chronische jicht.

2. Is zo’n aanval schadelijk?
In principe niet. Maar als de aanvallen vaak voorkomen en niet behandeld worden, kan slijtage van het gewricht optreden. Met stijfheid en bewegingsbeperking tot gevolg. Mensen met chronische jicht hebben overigens vaak ook een hoge bloeddruk, en een verhoogde kans op hart- en vaatziekten. Een goede verklaring hiervoor ontbreekt. Vraag uw huisarts dus uw bloeddruk te meten als u jicht heeft, en laat die meting elk jaar herhalen.

3. Waarom wordt jicht in de volksmond ook wel ‘het pootje’ genoemd?
Omdat de ziekte vaak in de grote teen optreedt, in zo’n 50 tot 60% van de gevallen. De reden daarvoor is niet bekend. Ook in andere gewrichten zoals de enkel, de knie, de vinger, de pols en de ellebogen kan de aandoening voorkomen, soms zelfs in meerdere tegelijk. De wervelkolom, heupen en schouders worden zelden door jicht aangetast.

4. Wat zijn de belangrijkste klachten?
Heftige pijn aan de basis van de grote teen of in een ander gewricht (wat bewegen moeilijk maakt). Het gewricht is rood, gezwollen en voelt warm aan.  Soms treedt tijdens een aanval ook koorts op. Na verloop van tijd kunnen zogenaamde ‘jichtknobbels’ (ook wel ‘tophi’ genoemd) ontstaan. Dat zijn verdikkingen onder de huid die soms erg groot worden. Meestal zijn ze niet pijnlijk. Gaan ze open, dan komt er een witte afscheiding naar buiten. De knobbels kunnen niet door de huisarts worden verwijderd, omdat de wond (zonder urinezuurverlagende behandeling) niet dichtgaat. Sommige patiënten, minder dan 10%, krijgt na verloop van tijd ook last van nierstenen of minder goed functionerende nieren.

5. Het schijnt dat je met jicht geen rood vlees meer mag eten en geen wijn meer mag drinken. Wat is daarvan waar?
Sommige voedingsmiddelen bezitten van nature veel purine, dat het urinezuurgehalte in het bloed verhoogt. Rood vlees bijvoorbeeld, maar ook peulvruchten en schelpdieren (zie kader). Als u last heeft van jicht, kunt u die beter met mate eten. Ook veel alcoholhoudende dranken kunnen een jichtaanval uitlokken. Vooral bier, port en sterke dranken zijn ‘boosdoeners’. Wijn lijkt de kans op jicht opvallend genoeg niet te vergroten.
Er duiken regelmatig berichten in de media op dat dranken met veel suiker (zoals frisdrank) de kans op jicht zouden vergroten. Andersom zou het drinken van koffie juist beschermen tegen jicht. Vooralsnog is geen van beide beweringen wetenschappelijk bewezen. Dat jicht uitsluitend een ziekte van drinkebroers en Bourgondiërs zou zijn, is overigens een misverstand. Voeding is maar voor zo’n 10% verantwoordelijk voor het urinezuurgehalte in het bloed; de overige 90% wordt bepaald door factoren binnen het lichaam. Als het purinegehalte toch al hoog is, kan de verkeerde voeding een aanval uitlokken.

7. Wat kun je nog meer zelf doen om een jichtaanval te voorkomen?
Kijk uit met snel afvallen. Veel zogenaamde ‘crashdiëten’ bevatten veel eiwitten en weinig koolhydraten. Dat kan het gehalte aan urinezuur in het bloed verhogen en een jichtaanval teweegbrengen.

8. Klopt het dat jicht een typische mannenziekte is?
Ja, een ‘oudere-mannenziekte’ zelfs. In Nederland lijden ongeveer 150.000 mensen aan jicht, en driekwart daarvan is man. Tot nu toe hebben artsen nog niet kunnen achterhalen waarom dat zo is. Mogelijk speelt de leefstijl van mannen (meer rood vlees eten, meer bier drinken) een rol. De helft van de patiënten is ouder dan 65 jaar.

9. Is de ziekte erfelijk?
Deels wel. Bij 30% van de jichtpatiënten komt jicht in de familie voor. Recent hebben onderzoekers drie genen gevonden die mogelijk een rol spelen bij de ontwikkeling van de aandoening. Mensen met deze genvarianten blijken tot 40% meer risico te lopen. Maar een erfelijke aanleg alleen is niet genoeg om de ziekte te krijgen; daarbij spelen ook andere factoren zoals een ongezonde leefstijl een rol. Andersom kunnen mensen zonder die specifieke aanleg óók jicht ontwikkelen.

10. Kun je zelf iets doen om de pijn te verlichten?
Het gewricht koelen, bijvoorbeeld door er een cold pack (plastic zakje met een speciaal soort gel dat je in de vriezer af laat koelen) op te leggen. Zit de jicht in de knie of de voet, dan is verstandig het been hoog te houden en druk (bijvoorbeeld door staan en lopen) zoveel mogelijk te vermijden. Een acute jichtaanval gaat doorgaans binnen enkele dagen tot een week vanzelf over.

11. En als dat niet genoeg helpt? 
Als de (pijn)klachten ernstig zijn, kan een arts geneesmiddelen voorschrijven om de ontsteking te bestrijden. In eerste instantie zijn dat vaak Diclofenac, Naproxen of andere zogenaamde ‘nsaid’s’. Als de huisarts via onder andere bloedonderzoek de diagnose jicht heeft gesteld, wordt meestal Colchicine voorgeschreven.

11. Wat te doen als de jicht terugkomt?
Als de jicht vaker dan twee keer per jaar optreedt, is de kwaal chronisch en kan een patiënt worden behandeld met geneesmiddelen die het urinezuurgehalte in het bloed verminderen. Het meest gebruikte middel daarvoor is Allopurinol. Het aantal aanvallen vermindert er sterk door en soms blijft de jicht zelfs helemaal weg.

12. Welke alternatieve behandelingen helpen?
Van geen enkele alternatieve behandeling is het effect op jicht aangetoond. Kiest u voor een alternatieve behandelaar, meld dat dan altijd aan uw behandelend arts. Stop nooit zomaar met uw reguliere medicijnen.

13. Wanneer is het verstandig je naar een reumatoloog te laten doorverwijzen?
Als er twijfels zijn over de diagnose of als het aantal aanvallen, de pijn of jichtknobbels ondanks medicatie niet verminderen, is het verstandig naar een reumatoloog te gaan. Dat geldt ook als de jicht in meerdere gewrichten zit of als er complicaties (zoals nierstenen of nierfalen) optreden. Als de huisarts niet het initiatief neemt om door te verwijzen, vraag er dan zelf om.

[Kader]
Voedingsmiddelen die veel purine bevatten

  • peulvruchten en spinazie
  • rood vlees (niet goed doorbakken)
  • orgaanvlees, zoals hart, hersenen, niertjes en zwezerik
  • vissoorten, zoals haring, sardines, ansjovis, forel, zalm en kabeljauw
  • schaal- en schelpdieren, zoals mosselen en garnalen

Met medewerking van Martijn Gerritsen, reumatoloog bij het Jan van Breemeninstituut (JBI) in Amsterdam. Het JBI is een gespecialiseerd centrum voor mensen met klachten en afwijkingen aan het houdings- en bewegingsapparaat. Voor meer informatie: http://www.janvanbreemen.nl of 020-5896589.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: