“HAAL ZORG EN WONEN UIT ELKAAR”

13 Sep

001001 (2)

Wie naar een verzorgingshuis of een instelling voor begeleid wonen verhuist, betaalt één bedrag voor de zorg en de huisvesting. Niet handig, vindt ANBO. Door de kosten te scheiden, wordt duidelijker waarvoor je eigenlijk afdraagt én ontstaat er meer keuzevrijheid.

Instellingen die langdurige zorg bieden, zoals verpleeg- en verzorgingshuizen, worden voor het overgrote deel gefinancierd uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Daarnaast dragen bewoners zelf een deel van de kosten bij. Hoeveel, dat hangt af van hun inkomen. Met het geld wordt zowel de zorg die een cliënt ontvangt, als zijn of haar woonkosten betaald.

Zorg op maat

“Geen handige manier van werken”, zegt Margo Brands, die zich namens ANBO met het onderwerp bezighoudt. Volgens haar creëert het huidige systeem onnodig veel onduidelijkheid en ongemak. “Veel hulpbehoevende ouderen willen graag zo lang mogelijk thuis blijven wonen, maar in de praktijk blijkt dat vaak moeilijk. De manier waarop de AWBZ nu georganiseerd is, waarbij alle kosten op één hoop worden gegooid, maakt het voor instellingen lastig om flexibele oplossingen te bieden. Zelfs als het theoretisch wel mogelijk is om zorg aan huis te organiseren, laat het systeem dat te vaak niet toe.”

Door de kosten – en daarmee ook de verantwoordelijkheid – voor het verlenen van zorg en een geschikte woning te scheiden, geef je ouderen meer keuzevrijheid, meent ANBO. “Je bepaalt zelf welke woonvorm het beste bij jouw individuele wensen en behoeftes past, en hoeveel geld je daarvoor overhebt. Bovendien ben je ook niet meer van één zorgaanbieder afhankelijk, maar kies je zelf de partij die jou ‘zorg-op-maat’ biedt, ongeacht je woonplek.”

Praktisch gezien betekent het dat een cliënt alleen nog een eigen bijdrage betaalt voor de verleende zorg. Los daarvan sluit hij een huurovereenkomst voor zijn – eventueel aangepaste – woning. “Zo halen we de stenen uit de zorg”, aldus Brands. “De AWBZ is een zorgverzekering, maar een groot deel van het opgebrachte geld wordt nu besteed aan huisvesting. Dat gaat ten koste van de zorg zelf. Die situatie wordt alleen maar schrijnender, nu het aantal hulpbehoevende ouderen in Nederland door de vergrijzing snel stijgt.”

Mocht het er daadwerkelijk van komen dat de AWBZ op deze manier wordt aangepast, dan zal  ANBO goed in de gaten houden of ouderen met een klein inkomen die extra zorg nodig hebben er financieel niet op achteruit gaan. Brands: “Net als andere Nederlanders kunnen ze straks huurtoeslag aanvragen. Als ANBO zullen we er op letten dat bij de berekening daarvan álle woonkosten meegenomen worden, bijvoorbeeld ook de servicekosten van een flat. Die moeten ouderen nu vaak nog grotendeels zelf betalen.”

Prioriteit nummer één

Het idee om de kosten van wonen en zorg in de AWBZ te scheiden is niet nieuw. Sterker nog, er wordt al meer dan twintig jaar over gepraat. “Hoog tijd dus om eindelijk spijkers met koppen te slaan”, vindt Anouchka van Miltenburg, Tweede Kamerlid voor de VVD. Wat haar betreft is het zelfs prioriteit nummer één als het om de veranderingen in de AWBZ gaat.

“Ik spreek mensen in verzorgingshuizen die relatief weinig zorg ontvangen, maar die toch een enorm hoge eigen bijdrage moeten betalen omdat daar ook de huisvesting bij in zit. Voor dat geld krijgen ze amper inspraak in hun woonvoorziening. In verpleeghuizen wonen ze soms zelfs met z’n tweeën op één kamer. Dat valt anno 2009 niet meer uit te leggen. Als je geen zorg nodig hebt, bepaal je zelf waar en hoe je wilt wonen. Waarom dan niet als je wel hulp behoeft?”

De VVD is van mening dat de woonfunctie in beginsel niet in een zorgverzekering thuishoort, maar de verantwoordelijkheid is van burgers zelf. Niet alleen dat, door de twee kostenposten uit elkaar te halen, kunnen zorginstellingen én woningaanbieders veel flexibeler met individuele wensen omgaan, meent Van Miltenburg. Het maakt de taakverdeling wel zo duidelijk. “Alle betrokken partijen doen alleen nog dat waar ze goed in zijn. Zorgverleners richten zich op het verbeteren van de zorg. Gemeenten bepalen aan wat voor huisvesting er behoefte is, en houden in de gaten dat die er ook daadwerkelijk komt. Woningbouwers bouwen woningen die optimaal aan de wensen van ouderen voldoen. En cliënten kiezen die oplossing waar ze zich het beste bij voelen.”

Gaat het nu dan niet zo? “Lang niet altijd”, zegt ze. “Uit onderzoek blijkt dat mensen die zelfstandig wonen gelukkiger zijn dan in grootschalige instellingen. Toch worden er nog steeds van die ‘zorgfabrieken’ gebouwd – enorme complexen waarin soms honderden ouderen samenwonen. Wat mij betreft moeten we daar onmiddellijk mee stoppen. Maar dat lukt alleen als we de regels veranderen.”

Eigenlijk is iedereen het er wel over eens dat het beter is om de kosten voor wonen en zorg in de AWBZ uit elkaar te halen, aldus Van Miltenburg. Dat het desondanks nog steeds niet is gelukt, komt volgens haar omdat er nog veel onduidelijkheid bestaat.

“We weten bijvoorbeeld niet precies hoeveel geld uit de AWBZ aan huisvesting wordt uitgegeven. Of welke groepen wel of niet baat hebben bij een andere vorm van financiering. Voor mensen die zelf moeilijk besluiten kunnen nemen, zoals dementerenden, is meer keuzevrijheid niet perse beter. Maar voor hulpbehoevende ouderen die uitsluitend lichamelijke beperkingen hebben juist wel.”

Van Miltenburg heeft het kabinet al meerdere keren gevraagd om een en ander uit te zoeken. Maar tot nu toe blijft het antwoord uit. “Waarschijnlijk omdat ze niet op een grote stelselwijziging zitten te wachten. In het regeerakkoord hebben de coalitiepartijen afgesproken daar deze kabinetsperiode niet aan te beginnen.”

De ANBO kan volgens haar een belangrijke rol spelen om dat broodnodige proces te versnellen. “Hoe? Door beleidsmakers duidelijk te maken aan wat voor woonvoorzieningen hulpbehoevende ouderen behoefte hebben. Dan bedoel ik niet alleen van de huidige generatie 50-plussers, maar zeker ook van de ouderen van morgen. De voorzieningen die we nu bouwen, moeten immers voor hen over twintig of dertig jaar óók nog aantrekkelijk zijn.”

[kader]

Ledenpanel

In het najaar van 2009 gaat de ANBO onderzoek doen onder de achterban naar hun (toekomstige) woonbehoefte. Wilt u ook meepraten? Meld u dan aan voor het digitale ledenpanel op http://www.anbo.nl.

[Kader]

Over Margo Brands

Margo Brands (35) werkt sinds 2007 bij de ANBO als adviseur belangenbehartiging op het terrein van de gezondheidszorg. Zij maakt zich hard voor ANBO-leden door aandacht voor hun gezondheidsbelangen te vragen bij het Kabinet en in de Tweede Kamer. Waar nodig helpt ze ook individuele leden met problemen of klachten over de zorg. Margo heeft drie kinderen van 4, 2 en 0 en is getrouwd.

[Kader]

Over Anouchka van Miltenburg

In januari 2003 werd Anouchka van Miltenburg (42) namens de VVD lid van de Tweede Kamer. Sindsdien is ze voor haar partij woordvoerder op het terrein van de volksgezondheid, welzijn en sport. Dat betekent dat ze zich, naast de AWBZ, bezighoudt met zaken als de geestelijke gezondheidzorg, mantelzorg, dementie en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Anouchka is getrouwd en heeft drie kinderen van 16, 13 en 9.

[Kader]

AWBZ: feiten en cijfers

  • In de AWBZ gaat momenteel jaarlijks zo’n 21 miljard euro om. Dat is ongeveer 40% van alle uitgaven voor gezondheidszorg in ons land.
  • De afgelopen tien jaar zijn de kosten van de AWBZ ruim verdubbeld. Dat heeft onder andere te maken met het stijgend aantal ouderen in Nederland.
  • Iedereen die werkt betaalt maandelijks 12% AWBZ-premie over de eerste 30.000 euro van het inkomen. Dat komt neer op gemiddeld 320 euro per maand.
  • Per januari 2008 maakten 588.000 mensen (ouderen, volwassenen en kinderen) gebruik van de AWBZ; dat is 3,6% van de Nederlandse bevolking.
  • Van die mensen kregen er 500.000 zorg in natura, zoals persoonlijke verzorging, verpleging, behandeling, begeleiding en huisvesting. 70.000 mensen hadden een persoongebonden budget en 18.000 ontvingen beide.
  • De grootste groep cliënten binnen de AWBZ zijn chronisch zieken en gehandicapten. Zij maken 70% van het totaal uit. 65% van de uitgaven wordt aan hen besteed.
  • Naar verwachting stijgen de AWBZ-uitgaven deze kabinetsperiode met 2 miljard euro.

Bron: http://www.minvws.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: