VRIENDEN VOOR ALTIJD?

18 Sep

002 (2)003 (2)

In het poeziealbum van toen zijn ze vereeuwigd: de vriendinnen die voor altijd onze béste vriendin zouden zijn. Maar uit onderzoek blijkt dat we elke zeven jaar de helft van onze vrienden ‘vervangen’.

Annemarie de B. is onlangs 50 geworden. Een echte mijlpaal, die een feestje waard was. Met oude en nieuwe bekenden. Ze spitte haar uiteengevallen adresboek door, en voor ze het wist had ze 43 gasten op haar lijstje staan. De avond was een groot succes. Maar met hoeveel van de genodigden zou Annemarie privézaken bespreken?

“Ik schat twee of drie”, zegt socioloog Gerald Mollenhorst. Hij deed onderzoek naar de ontwikkeling van vriendschappen. En wat blijkt? De gemiddelde Nederlander heeft 2,5 vriend met wie hij persoonlijke kwesties bespreekt. 27% van de mensen heeft maar één persoon en 13% zelfs niemand met wie hij zijn privébesognes deelt. Dat lijkt misschien weinig, maar dat valt best mee, aldus Mollenhorst. “Het is bijvoorbeeld meer dan bij Amerikanen. Bovendien: je kent natuurlijk veel meer mensen dan je vrienden hebt.”

In zijn onderzoek keek Mollenhorst hoe vriendschappen zich in de loop der tijd ontwikkelen. De verrassende uitkomst: in zeven jaar raakt een mens gemiddeld de helft van zijn vrienden kwijt. Of beter gezegd: je vervangt ze door andere. Want over het geheel genomen blijft het aantal vrienden dat we hebben in die periode ongeveer gelijk.

Nieuwe omgeving

Vriendschap lijkt kortom beperkt houdbaar. Maken we dan zoveel ruzie met elkaar? “Helemaal niet”, meent Mollenhorst. “Slechts één op de tien mensen zet bewust een punt achter een relatie, bijvoorbeeld na een heftig meningsverschil. Maar in verreweg de meeste gevallen bloedt de vriendschap gewoon dood. De belangrijkste reden daarvoor is dat er simpelweg minder gelegenheid is om elkaar te zien. Als je bijvoorbeeld van baan verandert of verhuist, moet je echt je best doen om de contacten met oude collega’s of buren goed te houden. In de praktijk zal het eerder zo zijn dat je hen ‘vervangt’ door mensen die je in je nieuwe omgeving tegenkomt.”

Volgens Mollenhorst is het best jammer dat contacten zo makkelijk verloren gaan. Hechte relaties zorgen er namelijk voor dat mensen gelukkiger en zelfs gezonder zijn, zo blijkt uit onderzoek. Zijn tip: investeer in de vrienden die je belangrijk vindt. “Zorg dat je mogelijkheden creëert om ze regelmatig te zien, zelfs als dat niet meer vanzelfsprekend is. Oud-collega’s kom je weliswaar niet meer op het werk tegen, maar je kunt wel met ze gaan sporten, of een boekenclub met ze beginnen. Zo creëer je een nieuwe verbinding.”

De mogelijkheid om elkaar fysiek te ontmoeten speelt sowieso een veel grotere rol in onze vriendschappen dan we denken, blijkt uit Mollenhorst’s onderzoek. “Men zegt vaak: je familie kies je niet, je vrienden wel. Dat is maar ten dele waar. Het is niet alleen je persoonlijke voorkeur, maar ook de omgeving waarin je je bevindt die bepaalt wie je vrienden zijn. Als je je hele leven op tennis hebt gezeten, maak je meestal geen vriendinnen bij de hockeyclub. En een manager zal niet zo gauw een persoonlijke band opbouwen met iemand van de productieafdeling. Dat principe geldt voor kindervriendschappen net zo goed als voor volwassenen. Bij het vinden van vrienden – en partners – kijken mensen over het algemeen niet verder dan hun eigen ‘kleine wereldje’. Vaak heeft dat trouwens ook te maken met een gebrek aan tijd. Je kunt simpelweg maar in een beperkt aantal kringetjes meedraaien.”

Contacten online

Toen Mollenhorst in 2000 met zijn onderzoek begon, speelde het internet nog nauwelijks een rol bij het ontstaan of het onderhouden van vriendschappen. Dat is tegenwoordig wel anders. Vooral sociale netwerksites zoals Hyves en Facebook zijn niet meer weg te denken als het om het contact met vrienden en kennissen gaat (zie kader). Dat zulke sites allang niet meer alleen bedoeld zijn voor jongeren, blijkt wel uit de cijfers: in april 2009 had 64,1% van alle Nederlanders tussen de 35 en 49 een profiel op Hyves. Boven de 50 lag dat cijfers weliswaar iets lager, maar in die leeftijdsgroep was nog altijd 29,7% lid van de website. En dat aantal groeit dagelijks.

“Op internet vinden mensen elkaar sneller aardig dan in de echte wereld”, zegt Marjolijn Antheunis, communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam. Zij promoveerde op de vraag in hoeverre online communicatie vriendschapsvorming beïnvloedt. Ze ontdekte dat vriendschappen sneller op internet dan in het echt worden gesloten. “Dat komt onder omdat mensen zich online zo goed mogelijk kunnen voordoen. In het gewone leven word je direct afgerekend op je uiterlijk of andere dingen waar je weinig invloed op hebt, zoals blozen of moeilijk uit je woorden kunnen komen. Op internet is dat anders: daar kun je zelf bepalen welk beeld anderen van je krijgen.”

Er zijn volgens Antheunis nog meer redenen waarom sites zoals Hyves zo populair zijn. “Het is online veel makkelijker om in een korte tijd veel van elkaar te weten te komen. De gevoelsmatige afstand maakt dat mensen snel heel persoonlijke informatie delen. Zo ontstaat er een vertrouwensband. En je ontdekt sneller hoe iemand in elkaar zit dan als je elkaar op een feestje of in de trein tegenkomt. Hoe meer de ander qua belangstelling op jou lijkt, hoe groter de kans dat je vrienden wordt.”

Daar komt bij dat netwerksites volgens Antheunis bij uitstek geschikt zijn om bij anderen te ‘gluren’. Ongemerkt kijken hoe je vrienden zich presenteren, of het je oude liefde nu vergaat; wie wil dat nu niet?

Persoon én via het internet

Pubers die eindeloos achter internet hangen, vakantiefoto’s die alleen nog maar online worden gedeeld: veel mensen vrezen dat internetvriendschappen ten koste gaan van persoonlijke contacten. Onterecht, aldus Antheunis. “Het biedt juist een extra mogelijkheid om met mensen te communiceren. De relatie met goede vrienden blijkt er nauwelijks door te veranderen. En die met anderen – kennissen, collega’s, sportmaatjes en oud-klasgenoten – wordt er juist sterker van. Zo kun je makkelijker in contact komen of blijven met mensen die je anders waarschijnlijk nooit zou zien.”

Op één punt zijn Mollenhorst en Antheunis het eens: voor een blijvende vriendschap is persoonlijk contact toch onontbeerlijk. “Minder dan 10% van de mensen heeft een vriendschap die uitsluitend virtueel is”, vertelt Antheunis. “Als het klikt, wil je elkaar uiteindelijk ook in het echt ontmoeten. De gedeelde ervaringen die je dan opdoet kun je nooit door digitaal bericht of een webcam vervangen.”

Mensen doen zichzelf op internet vaak mooier voor dan ze zijn. Valt zo’n ‘live’ ontmoeting dan niet tegen? “Nee hoor”, zegt Antheunis. “In een profiel worden meestal maar kleine dingen aangepast. Een paar jaar jonger of een paar kilo lichter, bijvoorbeeld. Niet genoeg om je bij een ontmoeting belazerd te voelen. Bovendien heb je dan al zo’n band opgebouwd, dat uiterlijkheden er minder toe doen.”

De tijd dat vriendschappelijk contact via internet werd gezien als iets voor eenzame of zielige mensen is volgens Antheunis definitief voorbij. “Nog even en het online communiceren is net zo gewoon als bellen. Maak er gebruik van! De kwaliteit van je sociale leven zal er alleen maar op vooruitgaan.”

[Kader]

Sociaal netwerk?

In 2007 beschikte 83% van de Nederlandse huishoudens over toegang tot internet. Daarmee loopt ons land internationaal aan kop. Hetzelfde geldt voor het aantal virtuele sociale netwerken: 49% van alle Nederlanders tussen de 18 en 65 is lid van zo’n site. De Verenigde Arabische Emiraten staan tweede op de ranglijst (46%), gevolgd door Canada (44%).

Hyves is de meest populaire netwerksite van Nederland. Leden van Hyves maken een profiel aan, waarin ze een beschrijving van zichzelf geven, foto’s en filmpjes tonen of een weblog bijhouden. Vervolgens gaan ze op zoek naar vrienden en bekenden die ook een profiel hebben. Zo kunnen ze van afstand volgen hoe het met hen gaat. Ook bestaat de mogelijkheid om ‘krabbels’ (berichtjes) achter te laten op pagina’s van vrienden.

[Kader]

Nicolien van Buuren (47) werkt als manager bij de overheid. Ze is getrouwd en heeft drie dochters (15, 13 en 10).

“Mijn vriendengroep ziet er heel anders uit dan zeven jaar geleden. Zo tenniste ik toen wekelijks met een vast clubje. Ook buiten het sporten trokken we veel met elkaar op. Van hen zie ik nu eigenlijk niemand meer. Omdat ik gestopt ben met tennissen, maar ook omdat ik mijn weinige tijd liever aan echte vriendschappen besteed. Je kunt elk uur maar één keer vergeven.

Mijn twee beste vriendinnen heb ik pas negen en vijf jaar geleden leren kennen. De één kwam naast me wonen, de ander ontmoette ik via een training van het werk. Best bijzonder om op latere leeftijd nog van die hechte banden op te bouwen. In mijn omgeving hoor ik dat niet vaak.

Ik was niet bewust naar hen op zoek – hoe doe je dat trouwens, vrienden zoeken? – maar ze vulden wel een gat in mijn leven. De vrouwen die ik nog van school kende, gingen een heel andere kant op dan ik. We hadden steeds minder met elkaar te delen. Mijn nieuwe vriendinnen zijn net als ik erg met hun carrière en hun persoonlijke ontwikkeling bezig. Dat stelt me op mijn gemak; ik voel me door hen begrepen.

Overigens heb ik met de vriendinnen van vroeger nog steeds wel contact, zij het wat minder intensief. Een gedeeld verleden is immers óók wat waard. Dat gooi je niet zomaar weg.”

[Kader]

Cecile Akkerman (51, getrouwd) werkt als verpleegster op de afdeling cardiologie van een groot ziekenhuis.

“Ik ben in mijn leven zo vaak verhuisd, dat ik nooit de kans heb gekregen om hechte vriendschappen op te bouwen. Des te bijzonderder vind ik het dat ik nu toch nog een hartsvriendin heb gevonden. Via internet.

Drie jaar geleden stuitte ik bij toeval op een weblog over dieren. Ik werd gegrepen door de verhalen en ik liet een berichtje achter. De maakster van de weblog, Barbara, schreef meteen terug. Zo raakte we ‘aan de praat’. Al snel bleken we heel veel gemeen te hebben: we komen allebei uit een kunstenaarsgezin, onze mannen lijden aan dezelfde ziekte en we hebben veel vergelijkbare dingen meegemaakt. Het voelde meteen zo vertrouwd. Alsof we familie waren.

We schrijven elkaar minimaal eens per week, maar soms ook twee keer per dag. ‘Lieve zusjesvriendin’, zo begin ik mijn mails aan haar. Onze jeugd, onze relaties, de beslommeringen van alle dag; niets blijft onbesproken. Omdat we elkaar zo goed begrijpen, kan ik helemaal mezelf zijn bij Barbara. Onvoorwaardelijk, zo ervaar ik onze vriendschap.

Na drie jaar corresponderen besloten we dat het tijd was elkaar in levende lijve te ontmoeten. Waarom toen pas? Geen idee, het voelde gewoon als het juiste moment. Natuurlijk was ik zenuwachtig, maar zodra we elkaar omhelsden wist ik: het zit goed. In minder dan geen tijd zaten we te kletsen als twee meisjes van zestien. Hoe kan het ook anders; in Barbara heb ik mijn soulsister gevonden.”

De namen van Nicolien en Cecile zijn om privacyredenen veranderd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: