PRURIGO NODULARIS: DAG EN NACHT JEUK

9 Mrt

Dit artikel is gepubliceerd in Huid,  maart 2010.

Het klinkt als een nachtmerrie: continu zulke erge jeuk, dat je aan niets anders meer kunt denken. Voor mensen met prurigo nodularis is dat geen nare droom, maar werkelijkheid. Dr. Bing Thio, dermatoloog in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, laat weten dat de oplossing wellicht in de hersenen ligt.

Wat is prurigo nodularis?

“Prurigo nodularis betekent letterlijk ‘jeukende bulten’. Het is een chronische huidaandoening waarbij de bulten, die vooral op de armen en benen voorkomen, samen met de heftige jeuk de belangrijkste kenmerken vormen.”

 

Wat is de oorzaak?

“Prurigo nodularis werd al in 1909 voor het eerst door een dokter beschreven, maar 111 jaar later weten we nog steeds niet precies hoe het ontstaat. Het begint ermee dat een patiënt jeuk heeft. Bijvoorbeeld door een insectenbeet of een allergische reactie, of zomaar spontaan. Als hij dan lang en veelvuldig op zo’n plek krabt, maakt de huid daar extra bindweefsel aan om het onderliggende weefsel tegen beschadiging te beschermen. Bij prurigo nodularis ontstaat dat bindweefsel niet alleen op die plaats, maar op een veel groter oppervlak. Er vormen zich steeds meer bultjes met een ruw oppervlak, ter grote van een erwt en grijsbruin van kleur. In ernstige gevallen kunnen dat er honderden zijn. Die bultjes gaan samen met heftige jeuk, waardoor veel mensen verwoed gaan krabben en de bultjes beschadigen. Zo houdt de aandoening zichzelf in stand.

Voor de duidelijkheid: prurigo nodularis is dus altijd het gevolg van een ander, onderliggend probleem. Overigens hoeft dat niet lichamelijk te zijn. Ook stress kan tot ernstige jeuk leiden.

Waarom de ene patiënt met jeuk wel prurigo nodularis krijgt en de andere niet, is onduidelijk. Mogelijk heeft het iets te maken met hoe het beloningscentrum in de hersenen werkt. Als je krabt, komt er een eiwit in je hersenen vrij, genaamd endorfine. Dat geeft je even een prettig gevoel. Wellicht zijn sommige mensen daar gevoeliger voor dan anderen, en kunnen zij zich daardoor minder goed tegen het krabben verzetten.”

Is prurigo nodularis erfelijk?

“Nee. Een van de mogelijke oorzaken: atopie – gevoeligheid voor het krijgen van eczeem, astmatische bronchitis en/of neusallergieën zoals hooikoorts – kan dat eventueel wel zijn.”

Hoe wordt de diagnose gesteld?

“Dat doen we op basis van het uiterlijk van de bultjes en de jeukklachten waarover de patiënt vertelt. Soms wordt bloedonderzoek gedaan of we nemen een stukje huid weg (huidbiopt, red.) voor onderzoek. Dit doen we om andere oorzaken uit te sluiten. Bij allergische klachten, zoals hooikoorts of contactallergie, kijken we ook in hoeverre die wellicht de aanleiding vormen.”

Komt het vaak voor?

“Vermoedelijk gaat het om een relatief klein aantal patiënten. In principe kan iedereen met jeuk die lang en veel krabt prurigo nodularis krijgen. Het komt wat vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, en wat vaker bij ouderen dan bij jonge mensen. Dat heeft ermee te maken dat het afweersysteem in de huid bij hen iets anders werkt. Daardoor krijgen ze sneller jeuk, en hebben ze dus ook meer kans om prurigo nodularis te ontwikkelen.”

Hoe is het om prurigo nodularis te hebben?

“Patiënten omschrijven de constante en zeer heftige jeuk als ‘ondraaglijk’ of ‘gekmakend’. Vaak verstoort het hun nachtrust ook ernstig. De jeuk en de vermoeidheid kunnen tot gevoelens van wanhoop en depressie leiden. De bijbehorende stress zorgt ervoor dat de klachten alleen maar erger worden. Hoewel het werk er meestal niet al teveel onder lijdt – afleiding kan juist helpen om niet aan de jeuk te denken – kan de aandoening kortom een groot effect hebben op de algemene gemoedstoestand van patiënten. Vaak voelen zij zich eenzaam en onbegrepen. In tegenstelling tot pijn wordt jeuk namelijk dikwijls niet serieus genomen. Oók niet in de medische wereld.”

Hoe ontwikkelen de klachten zich?

“De chronische aandoening verloopt vaak heel grillig. Een patiënt kan periodes nauwelijks klachten hebben, en dan ineens weer heel veel last krijgen. Stress verergert de klachten meestal.”

Kan het gevaarlijk zijn?

“De bultjes zijn niet gevaarlijk. Maar als ze worden opengekrabd, kan dat tot huidinfecties leiden. In tegenstelling van wat vaak wordt gedacht, is prurigo nodularis niet besmettelijk.”

Welke behandelmogelijkheden zijn er?

“Als de oorzaak van de jeuk wordt weggenomen, kunnen de bultjes verdwijnen. Maar als je jeuk hebt, ga je krabben. En als je krabt,wordt de jeuk erger. Zelfs als de oorspronkelijke reden van de jeuk, bijvoorbeeld een muggenbeet, allang is verdwenen, gaat dat proces door. Je komt als het ware in een vicieuze cirkel terecht. Dat maakt prurigo nodularis een heel hardnekkige aandoening, die moeilijk aan te pakken is.

De behandeling richt zich op het bestrijden van de jeuk. Meestal wordt in eerste instantie een crème met corticosteroïden voorgeschreven. Dat is een chemische variant van het lichaamseigen bijnierschorshormoon, die ontstekingremmend werkt. Eventueel kunnen de bulten ook worden ingespoten met een corticosteroïdenoplossing. Dat werkt vaak beter, maar die behandeling moet dan wel regelmatig worden herhaald. Gebeurt dat niet, dan komen de bultjes weer net zo heftig terug.

Medicijnen die het afweersysteem remmen, zoals thalidomide of prednison, werken heel goed tegen de jeuk, maar kunnen gepaard gaan met ernstige bijwerkingen. Een andere, minder ingrijpende optie is het slikken van antihistaminica, die het jeukcentrum in de hersenen kalmeren. Soms kunnen antidepressiva, antipsychotica of kalmeringsmiddelen in een lage dosering uitkomst bieden. Lichttherapie met een UVB-lamp kan ook verlichting geven van de jeuk.

Tot slot kan cognitieve gedragstherapie of andere vormen van psychische hulp – al dan niet in combinatie met andere middelen – patiënten helpen minder te krabben. Sommige ziekenhuizen hebben een speciaal psychodermatologisch spreekuur, waar patiënten naar verwezen kunnen worden.”

Wat kunnen we de komende jaren aan wetenschappelijke ontwikkelingen verwachten?

“Jeuk is een enorm onderschat probleem. In vergelijking met bijvoorbeeld pijnklachten wordt er weinig onderzoek naar gedaan, niet naar oorzaak en niet naar de behandeling. Het meest veelbelovend zijn medicijnen die worden ontwikkeld voor andere aandoeningen en die de werking van de hersenen beïnvloeden. Net als bij pijn het geval is, voelen we jeuk namelijk doordat onze hersenen bepaalde prikkels als zodanig vertalen. Als medicijnen ervoor kunnen zorgen dat we de jeuk niet meer voelen, doorbreken we de krab-jeuk cyclus. Maar het gaat nog zeker een paar jaar duren voordat we deze middelen daadwerkelijk aan patiënten met prurigo nodularis kunnen voorschrijven.”

Meer informatie: http://prurigonodularis.nl/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: