JOB COHEN: SAMEN STA JE STERKER

6 Mei

Dit artikel is gepubliceerd in ANBO Magazine, mei 2010.

Op zijn 18e werd hij lid van de Partij van de Arbeid (PvdA). 44 jaar later is hij lijsttrekker en premierkandidaat voor die partij. Job Cohen (62), bevlogen bestuurder en potentieel premier. “Ik wil een overheid die naast de mensen staat.”

Hij doet zelf de deur van de statige ambtswoning aan de Amsterdamse Herengracht open.  Burgermeester is hij  al een aantal weken niet meer, maar de stad die hij negen jaar lang diende staat hem toe er nog even te blijven wonen. Tot hij een andere, geschikte woonruimte heeft gevonden voor hemzelf en zijn vrouw Lidie, die aan MS lijdt. Dat ook dat huis in Amsterdam zal staan, is zo goed als zeker. Niet alleen wonen hun kinderen en naast vrienden er. Cohen is naar eigen zeggen een echte Amsterdammer geworden.

Het zal nog best lastig worden om in de verkiezingscampagne het beeld los te weken van de stad waar hij zo onlosmakelijk mee verbonden is geraakt. Maar Cohen is meer dan een bevlogen burgervader. Het sociaaldemocratische bloed stroomt hem door de aderen, al zijn leven lang. “Ik kom uit een zeer geëngageerd gezin, waarin veel over politiek werd gepraat”, vertelt Cohen. “De betrokkenheid bij de samenleving is me met de paplepel ingegoten.”

Zijn vrijzinnig-joodse ouders sloten zich kort na de Tweede Wereldoorlog aan bij de toen pas opgerichte PvdA. Niet lang daarna werd Job Cohen geboren. Als klein jongetje zat hij op de publieke tribune van het gemeentehuis in Heemstede, waar zijn moeder raadslid was. Geweldig spannend vond hij dat. Helaas hebben zijn ouders zijn lijsttrekkerschap voor de PvdA niet meer mogen meemaken. “Maar ik denk dat mijn vader en moeder heel tevreden zouden zijn geweest met het soort politiek waar ik voor sta.”

Bij elkaar houden

‘Dat soort politiek’ is die van een fatsoenlijke samenleving, zoals Cohen dat de afgelopen weken veelvuldig heeft genoemd. Een maatschappij waarin de volwaardige deelname van alle mensen centraal staat. Meer dan ooit is hij ervan overtuigd dat het samen optrekken de enige manier is om Nederland vooruit te helpen.

“We leven in een politiek gure tijd”, zegt hij. “Tweedeling ligt op de loer. Ik heb in Amsterdam gezien wat het betekent als mensen niet meer willen praten, als er haat ontstaat. Dat wil ik koste wat het kost voorkomen.” De enige remedie is volgens hem mensen bij elkaar te brengen. Dat betekent overigens niet dat je het altijd eens moet zijn. “Integendeel. Het kan juist heel goed zijn om elkaar te confronteren met verschillende standpunten. Vandaar uit kun je werken aan een constructieve oplossing. Maar door elkaar uit de weg gaan kom je nergens.”

Hij ziet het dan ook als zijn grootste opdracht om de boel ‘bij elkaar te houden’. “Samen sta je sterker dan als zestien miljoen individuen.” Dat hij zich daarbij niet alleen op grootstedelijke problemen, maar zeker op de rest van Nederland richt, vindt hij vanzelfsprekend. “In Amsterdam moet je vechten om een huis te krijgen, in Drenthe om het te verkopen. Dat is allebei verschrikkelijk. Ik heb de afgelopen jaren genoeg verhalen uit andere delen van het land gehoord om me ook in die problemen te kunnen inleven. Voldoende werk in de omgeving waar je woont, een buurtschool die openblijft; juist dat soort dingen maken het weefsel van de samenleving sterk.”

Balans

Cohen was al vanaf januari 2007 met Wouter Bos in gesprek over zijn mogelijke opvolging. Toen het moment eenmaal daar was, viel het besluit hem niet moeilijk. “Het lijkt alsof verschillende bevolkingsgroepen steeds meer tegenover elkaar komen te staan. Dat bevalt me helemaal niet. Ik wil graag helpen die beweging te keren door mensen bij elkaar te brengen en te houden.”

Wat dat betreft heeft hij in Amsterdam een aardige staat van dienst opgebouwd. “Een paar jaar geleden besloot een aantal Marokkaans-Nederlandse jongens op 4 mei met herdenkingskransen te gaan voetballen”, geeft hij als voorbeeld. “Ik heb toen meerder bijeenkomsten met hen én vertegenwoordigers van de joodse gemeenschap georganiseerd. Dat ware pittige gesprekken. Maar die hebben er wel toe geleid dat ze samen een reis naar Marokko hebben gemaakt, en tot op de dag van vandaag contact onderhouden. Zo kan het dus óók.”

Misschien komt het dat het omdat hij een jurist in hart en nieren is, dat hij altijd naar de juiste balans zoekt. Tussen individu en samenleving, Tussen oude en nieuwe Nederlanders. Tussen ouderen en jongeren. Tussen arm en rijk. “Mijn ultieme doel is solidariteit tussen alle groepen te creëren”, zegt hij. “Dat is waar de kracht van de PvdA ligt. Nu meer dan ooit.”

Steun

Wouter Bos stapte uit de politiek om meer bij zijn gezin te kunnen zijn. Job Cohen heeft een zieke vrouw die in een rolstoel zit en fysiek steeds meer hulp nodig heeft. “Natuurlijk heeft dat meegespeeld in mijn afweging om me kandidaat te stellen”, zegt hij. “Ik ben – net als zoveel andere Nederlanders – een mantelzorger. Dat kost tijd en energie. Tegelijkertijd begrijpt Lidie na bijna 39 jaar huwelijk als geen ander waarom ik deze taak graag op me wil nemen.”

Ze hebben het geluk dat ze enorm netwerk van vrienden en familie hebben, vindt Cohen. “Onze kinderen wonen in de buurt. En we hebben een stel geweldige vrienden, die mijn vrouw elke middag bezoeken. Bovendien maken we goed gebruik van het persoonsgebonden budget. Dagelijks komen er vier mensen om Lidie te helpen met het opstaan en naar bed gaan. Zonder al die steun zou ik deze stap niet kunnen maken.”

Cohen wil zich er hard voor maken dat er meer lokale voorzieningen voor senioren én mantelzorgers komen. “Mijn vrouw en ik zitten in een bevoorrechte positie, met een groot netwerk en voldoende financiële middelen. Maar ook hulpbehoevende 50-plussers die daar geen gebruik van kunnen maken, moeten desgewenst zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen.”

Handiger en goedkoper

In Amsterdam heeft hij talrijke voorbeelden gezien van hoe buurtbewoners elkaar helpen. “Dat soort initiatieven kunnen we vanuit de overheid nog veel beter faciliteren”, meent hij. In het verlengde daarvan zouden er volgens hem ook ‘servicepunten’ in de wijk moeten komen, waar senioren vijf dagen per week terecht kunnen om te pinnen en hulp te krijgen bij bijvoorbeeld het invullen van formulieren.

“Niet dat de staat alles moet regelen”, verduidelijkt Cohen. “Maar we kunnen het met de juiste regelgeving wel makkelijker maken om voor elkaar te zorgen. Ik streef naar een overheid die niet tegenover, maar naast de mensen staat.”

Iets anders waar hij zich druk om maakt, is de grote hoeveelheid regels die goede zorg soms belemmeren. “Er zijn zoveel verschillende regelingen die allemaal op een andere manier uitgevoerd worden. Neem alleen al de AWBZ en de Wmo. Het ene budget valt onder het rijk, het andere onder de gemeenten. Dat is niet alleen lastig voor gebruikers, het zorgt er ook voor dat verantwoordelijkheden op elkaar worden afgeschoven. Ik weet zeker dat dat handiger en goedkoper kan.”

Sociaal gezicht

Als Cohen over een fatsoenlijke samenleving praat, dan bedoelt hij daar onder andere mee:  een land dat op alle terreinen goed voor haar ouderen zorgt. Daar hoort wat hem betreft ook een verhoging van de AOW-leeftijd bij naar 67 jaar. “Natuurlijk snap ik dat veel senioren dat niet leuk vinden. Maar ik ben ervan overtuigd dat het de enige manier is om de AOW op de lange termijn betaalbaar te houden.” Rijke ouderen helemaal geen AOW meer geven om voor de rest de uitkering op 65-harige te kunnen handhaven, ziet hij niet zitten. “Daarmee ondermijn je de solidariteit van het stelsel. Je moet voorkomen dat mensen die gedurende hun hele leven veel belasting betalen omdat ze veel verdienen, daar later niets voor terugkrijgen.”

Hij is zich er terdege van bewust dat het sociale karakter van de PvdA door het AOW-standpunt in de ogen van veel kiezers onder druk is komen te staan. Toch weet hij zeker dat hij hen ervan kan overtuigen dat de partij haar sociaaldemocratische principes niet verloochent. “Dat blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat we zeer kritisch kijken naar de effecten van de marktwerking in de zorg. En dat we de uitwassen van het casino-kapitalisme dat ons de huidige economische crisis heeft bezorgd proberen uit te bannen, door goede afspraken te maken over controle van de financiële sector.”

Bezuinigen

Over mogelijke coalities na de verkiezingen laat Cohen zich liever niet teveel uit. “Ik streef naar een samenleving van erbij horen en meedoen, van insluiten in plaats van uitsluiten. Ik ga graag het gesprek aan met alle partijen die daaraan willen meewerken.” De kans de PVV van Geert Wilders tot dat lijstje behoort, is klein, erkent hij. “Daarvoor zijn onze uitgangspunten te verschillend.”

Eén ding is zeker: als de PvdA weer aan de macht komt, wachter er moeilijke besluiten voor Cohen. “De vraag is niet of we moeten bezuinigen, maar hoeveel”, concludeert hij. “Wat dat betreft gaan we een zware tijd tegemoet.” Hij realiseert zich dat de maatregelen die genomen moeten worden de tweedeling in de samenleving verder kunnen versterken. “De grote uitdaging is verantwoorde keuzes te maken, zonder dat je winnaars en verliezers krijgt. We moeten voorkomen dat de minst bedeelden de zwaarste klappen krijgen. Ik weet zeker da de mensen die het beter getroffen hebben dat ook vinden.”

Tegelijkertijd wil Cohen zich ervan verzekeren dat de middeninkomens zich ook door hem gesteund voelen. “Zijn vormen de ruggengraat van Nederland, en daarmee van een solidaire samenleving.” We moeten er volgens hem voor waken juist hen niet ‘kapot te bezuinigen’. “De gezinnen met kinderen, de tweeverdieners of de gepensioneerden die net een eigen huis of auto kunnen betalen: zij mogen niet aan de bezuinigingsmaatregelen ten onder gaan.”

Hoe eerder de boel weer financieel op orde is, hoe eerder we weer kunnen gaan bouwen, aldus Cohen. “Aan een samenleving waar iedereen wordt betrokken en de kans krijgt zich te ontwikkelen. Dáár voel ik me thuis.”

[Kader]

Wie is Job Cohen?

Job Cohen (getrouwd, twee kinderen) werd op 18 oktober 1947 geboren in Haarlem. Na zijn studie rechten in Groningen vetrok hij naar Leiden. Hij werkte achtereenvolgens aan de universiteiten van Leiden en Maastricht. Van die laatste werd hij in 1991 rector magnificus. Vanaf 1993 vervulde hij diverse politieke functies voor de PvdA, achtereenvolgens als staatssecretaris van Onderwijs, lid van de Eerste Kamer en staatssecretaris van Justitie. Op 15 januari 2001 werd hij benoemd tot burgermeester van Amsterdam, naar eigen zeggen ‘een van de mooiste banen van Nederland’. Toen Wouter Bos op 12 maart 2010 bekend maakte uit de politiek te stappen, meldde Cohen zich dezelfde dag als kandidaat-lijsttrekker en -partijleider. Als de PvdA na de verkiezingen van 9 juni de grootste partij wordt, stelt hij zich beschikbaar als kandidaat-premier.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: