INSMEREN BOVEN DE 50: HEEFT DAT NOG ZIN?

13 Mei

Dit artikel is gepubliceerd in de Gezondheidsgids bij Plus Magazine, juni 2010.

Kinderen krijgen zelden huidkanker. De ziekte ontstaat pas als de zon jarenlang schade aan de huidcellen heeft aangericht. Op oudere leeftijd dus. Heeft smeren dan nog wel zin?

Om maar met de deur in huis te vallen: ja, het heeft wel degelijk zin om ook op oudere leeftijd nog goed beschermd de zon in te gaan. Sterker nog: huidkanker treft vooral mensen boven de 50. Dat komt omdat het schadelijke effect van de zon op de huid zich langzaam opbouwt. Hoe meer blootstelling, hoe groter het risico. Door u óók op latere leeftijd nog goed te beschermen, zorgt u er dus voor dat de kans op huidkanker niet verder toeneemt.

Naar schatting wordt jaarlijks bij zeker 40.000 Nederlanders voor het eerst huidkanker vastgesteld – meer dan het dubbele van vijftien jaar geleden. Dat zijn meer dan honderd nieuwe gevallen per dag. Omdat die niet landelijk worden geregistreerd, ligt het werkelijke aantal mogelijk nog hoger.

Terwijl sommige kankersoorten door preventie en vroege opsporing steeds minder voorkomen, neemt het aantal gevallen van huidkanker juist toe. Dat komt vooral omdat we de afgelopen dertig jaar veel meer zijn gaan zonnen(banken). Bovendien nemen Nederlanders huidkanker niet erg serieus. Uit internationaal onderzoek blijkt dat wij ons, samen met de Zweden, van alle Europeanen het minste zorgen maken over de slechte effecten van de zon. De reden? Geen Europeaan houdt zo van ‘bakken’ als wij. Bovendien laten we ons niet gemakkelijk vertellen uit de zon te blijven. Dat maken we zelf wel uit!

Zonlicht

Wetenschappers denken dat bijna alle gevallen van huidkanker (mede) ontstaan door de zon. De UV-straling in het zonlicht drinkt diep in de huid door. Als gevolg daarvan kan het erfelijk materiaal (DNA) van huidcellen beschadigd raken. Dat gebeurt niet alleen als de huid verbrandt, maar óók als hij langzaam bruint. Meestal wordt zo’n beschadiging direct door het lichaam gerepareerd. Maar soms blijft hij onopgemerkt, of wordt hij niet goed hersteld. De defecte cel kan dan ongecontroleerd gaan delen: er ontstaat huidkanker.

De gevaarlijkste vorm van huidkanker is het melanoom, oftewel: kanker in de pigmentcellen. Zo’n tien procent van alle huidkankerpatiënten heeft deze vorm. Andere soorten zijn het basaalcelcarcioom en het plaveiselcelcarcinoom.

‘In veel gevallen is huidkanker goed te behandelen’, zegt dermatoloog Wietze van der Veen, directeur van het Nederlands Instituut voor Pigmentstoornissen in het AMC in Amsterdam en hoofd dermatologie van het Nederlands kankerinstituut (NKI). Hij krijgt regelmatig mensen op zijn spreekuur die denken dat huidkanker nauwelijks kwaad kan. Een misvatting, zegt hij: ‘Als de kanker uitzaait, is behandeling moeilijker. Ieder jaar overlijden er ruim zeshonderd mensen aan de uitzaaiingen van huidkanker.’

Ook als er geen direct risico voor de gezondheid is, kan huidkanker vervelende gevolgen hebben. ‘De aangetaste plek zit vaak op goed zichtbare lichaamsdelen, omdat die vaak in de zon komen’, zegt Van der Veen. ‘Op het gezicht bijvoorbeeld. Na verwijdering blijft er dikwijls een lelijk litteken achter.’

Zonnebank

Of je nu vaak kort in de zon bent of af en toe heel lang, maakt volgens Van der Veen niet uit; het verhoogt allemaal het risico op huidkanker. Je huid laten verbranden is het aller-slechtste wat je kunt doen – dat zorgt ineens voor een enorme beschadiging in de huidcellen. Maar een opeenstapeling van kleine beschadigingen kan zich op den duur ook tot huidkanker ontwikkelen.

Van der Veen: ‘Als algemene regel geldt: hoe meer iemand in zijn leven in de zon is geweest, hoe groter het risico. De zonuren op oudere leeftijd dragen daar dus net zo goed aan bij, net als de uren onder de zonnebank. Die straling is namelijk net zo schadelijk als het om huidkanker gaat.’

Langdurige blootstelling aan de zon op jonge leeftijd, tot een jaar of zestien, is dubbel gevaarlijk, aldus Van der Veen. Extra bescherming van kinderen is dus hard nodig. ‘Omdat de kinderhuid nog groeit, is er minder tijd om foutjes te herstellen. Er ontstaan dan als het ware littekens in de huidcellen, die kinderen hun hele leven meedragen. Hoe meer littekens, hoe groter de kans op huidkanker op latere leeftijd.’

De beste manier om huidkanker te voorkomen is om zoveel mogelijk uit de volle zon te blijven. Maar dat is – zeker in de zomer – makkelijker gezegd dan gedaan. Bovendien: veel mensen genieten van de weldadige warmte op hun lichaam. Gaat u de zon in, zorg er dan in ieder geval voor dat u uw (onbedekte) huid beschermt door hem goed in te smeren.

Mensen met een zeer lichte huid, rood of lichtblond haar en blauwe ogen verbranden heel gemakkelijk. Zij doen er goed aan een antizonnebrandmiddel met factor 20 tot 30 te gebruiken. Personen met een lichte huid, blond haar en grijze, groene of lichtbruine ogen verbranden ietsje minder snel. Hen wordt aangeraden zich met factor 15 tot 20 in te smeren. Types met een getinte of donkere huid en donkere ogen, kunnen met minder toe: voor hen is factor 6 tot 15 is voldoende. Uw huidtype is erfelijk bepaald en verandert nooit, óók niet als uw huid door de zon is gekleurd. Dat geldt dus net zo goed voor de beschermingsfactor die u moet gebruiken.

Genieten

Breng de crème of lotion dik aan, en herhaal dat iedere twee uur. Niet alleen tijdens het zonnebaden, maar bij alle buitenactiviteiten, van fietsen tot tuinieren. Blijf smeren, ook als uw huid al een kleurtje heeft gekregen. Ook een gebruinde huid kan immers verbranden. Overigens: hoewel de oudere huid iets dunner wordt, is het niet nodig om boven de 50 een hogere factor te gebruiken.

Let wel: het gebruik van antizonnebrandmiddel is geen vrijbrief om onbeperkt te zonnen. Integendeel, wie dat doet, vergroot juist de kans op huidkanker. Een beschermingsfactor die alle schadelijke straling tegenhoudt, bestaat niet. Vandaar dat het sinds 2008 verboden is om ‘sunblock’ op een product te zetten. Een antizonnebrandmiddel is kortom een aanvullende maatregel, naast het dragen van kleding, een hoed of petje en het opzoeken van de schaduw. En als je huidkanker hebt gehad, wat dan? Dermatoloog Van der Veen: ‘Als je je huid ook op deze manier goed beschermt, kun je ook dan met mooi weer best naar buiten.’

kader 1: Gezonde zon

De UV-straling in zonlicht zorgt niet alleen voor ellende; het is ook een onmisbare factor in onze gezondheid. Onder invloed van de zon maakt ons lichaam immers vitamine D aan – de basis voor sterke botten. Mogelijk verkleint vitamine D ook de kans op andere kankersoorten, zoals darmkanker en prostaatkanker. Verder helpt UV-straling tegen sommige huidproblemen, bijvoorbeeld psoriasis en eczeem.

Om van de gunstige effecten van zonlicht te profiteren, is dagelijks een kwartiertje buitenkomen voldoende. Uit de kleren gaan is niet nodig; via de huid van de handen en het gezicht komt er meer dan voldoende straling binnen. Dat geldt ook als u zich heeft ingesmeerd met een antizonnebrandmiddel.

Kader 2: Meer informatie

  • www.kwfkankerbestrijding.nl: hier vindt u een test om uw huidtype te bepalen, tips over veilig zonnen en een zonadvies voor uw vakantiebestemming.
  • www.zonverstandig: een site van KWF Kankerbestrijding met praktische tips rondom zonnen.
  • De Kanker infolijn: 0800 – 022 66 22 (gratis) voor alle denkbare vragen over kanker
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: