ALEXANDER PECHTOLD: ER GAAT HEEL VEEL WEL GOED

7 Sep

D66 was één van de grote winnaars bij de verkiezingen op 9 juni . De partij ging van drie naar tien zetels in de Tweede Kamer. Voorman en fractievoorzitter Alexander Pechtold is vol enthousiasme met zijn nieuwe team van start gegaan. “We kunnen nu echt een verschil maken.”

U heeft er zeven zetels bij gekregen. Enkele maanden voor de verkiezingen werd u echter nog een veel grotere winst voorspeld. Blij of toch een beetje teleurgesteld?

“We zij heel tevreden met de uitslag van de verkiezingen. Zeven zetels meer is een prachtig resultaat. Zeker als je bedenkt dat de grootste partij van Nederland 31 zetels heeft, en niet meer veertig of vijftig, zoals vroeger. Met tien zetels kun je nu echt iets betekenen.”

Wat bijvoorbeeld?

Initiatieven nemen voor nieuwe plannen en wetsvoorstellen. Met drie mensen was het soms moeilijk om ons in alle inhoudelijke dossiers te verdiepen. Met z’n tienen kunnen we meer expertise inzetten. En ons vaker in het land laten zien. Ons zetelaantal is ruim verdrievoudigd. Maar onze invloed is met een veelvoud daarvan vergroot.”

Waaraan heeft u die winst te danken, denkt u?

“Duidelijkheid over de samenleving waar D66 voor staat, bijvoorbeeld als het gaat om onderwijs of Europa. En het feit dat we niet in vastomlijnde groepen denken, zoals dé Marokkanen of dé senioren. Het gaat ons om het individu en zijn of haar kansen en verantwoordelijkheden.”

Waarom spreekt die boodschap nu meer aan dan vier jaar geleden?

“Toen waren we teveel met onszelf als partij bezig. Daar houdt de kiezer niet van.”

Vorig jaar werd het liberale gedachtegoed nog verguist. Het zou mede de oorzaak zijn geweest van de financiële crisis. Hoe kan het, dat de VVD en D66 nu beide hebben gewonnen?

“Noch de markt, noch het kapitalisme hebben de economische problemen veroorzaakt. Die zijn onder andere ontstaan, omdat de rol van de overheid als toezichthouder in Europa en internationaal nog niet goed is geregeld. Daarin ligt een grote uitdaging. Maar burgers realiseren zich ook, dat marktwerking hen veel goeds heeft gebracht. Door concurrentie hebben we nu bijvoorbeeld lagere prijzen voor telefonie en gas en elektriciteit.”

De verkiezingen hebben het politieke landschap versplinterd. Wat zegt dat over hoe Nederland ervoor staat?

“De van oudsher grootste partijen, het CDA en de PvdA, zijn hun vanzelfsprekende machtsbasis kwijt. Zij hebben geen ‘ijzeren voorraad’ aan kiezers meer, zoals ze dat vroeger noemden. Sommige partijen boezemt dat angst voor de toekomst in. Want wat zal die kiezer op drift volgende keer besluiten? Ik zie er vooral kansen in. Als we het goed aanpakken, geeft het ons de mogelijkheid om mensen sneller achter onze ideeën te krijgen.”

Wordt het land niet moeilijk bestuurbaar als de burgers steeds van mening veranderden?

“Het is zeker zo dat de kiezers ons bij de laatste verkiezingen een moeilijke opdracht hebben meegegeven. Maar als je door je oogharen kijkt, is het politieke landschap ook weer niet zo fundamenteel veranderd. Links en rechts zijn nog steeds ongeveer gelijk verdeeld.”

Hoe verklaart u de enorme winst van de PVV?

“Tijdens de verkiezingscampagne heb ik veel potentiële PVV-kiezers gesproken. Ik heb gemerkt dat ze niet allemaal een diep gewortelde haat tegen buitenlanders hebben, zoals men vaak denkt. Het is vooral een gevoel van angst en onzekerheid dat hen naar de PVV drijft. De ontzuiling zorgt ervoor dat mensen steeds meer keuzes zelf kunnen en moeten maken. Tegelijkertijd hebben ze het gevoel dat ze geen grip meer hebben op hun eigen leefomgeving. De traditionele partijen hebben onvoldoende kunnen doen om dat ongemakkelijke sentiment weg te nemen.”

U dus ook niet?

“Natuurlijk voel ik me aangesproken. Tegelijkertijd wil ik benadrukken dat het lang niet zo slecht gaat als we met z’n allen wel eens voordoen. Nederland heeft een enorme vooruitgang geboekt na de Tweede Wereldoorlog. Gezondheid, levensverwachting, ontplooiingskansen, individuele rechten: op al die punten zijn is er een grote verbetering waarneembaar. De tram rijdt, het licht gaat ’s avonds aan en de salarissen worden elke maand uitbetaald. Kortom: er werkt heel veel wél. Het stelt me teleur dat we daar met zijn allen niet trotser op zijn. Natuurlijk zijn er dingen die beter kunnen. Maar de PVV gaat geen van haar beloftes daarover waarmaken. Het is allemaal symboliek wat de klok slaat. In de praktijk zullen hun plannen onuitvoerbaar blijken.”

Is dat één van de redenen waarom u niet met de PVV wilde samenwerken?

“Dat heeft meer met hun mensbeeld te maken. Ik zou nooit in een regering kunnen zitten met een partij die discrimineert.”

Iets anders dan. Hoe staan de senioren er anno 2010 volgens u voor in Nederland?

“Ik zie steeds meer vitale ouderen. Ze zijn zelfbewust en mondig en reizen veel. Steeds meer senioren ontdekken de voordelen van de computer, bijvoorbeeld om contact te houden met familie. Mijn moeder van 70 moest tien jaar geleden nog niets van een computer hebben. Nu bestelt ze haar boodschappen en haar herhaalrecepten via internet. Alleen SMS-en vindt ze soms nog lastig. Ik ontvang regelmatig een leeg berichtje van haar.”

Wat als mensen daarin niet kunnen of willen meekomen?

“Vroeger hoorde je nog wel eens: ‘dat zal mijn tijd wel duren’. Maar de ontwikkelingen volgen elkaar zo snel op, dat zo’n houding eigenlijk geen optie meer is. Of het nu over vernieuwingen op het werk gaat, of over de manier waarop we met elkaar communiceren. Er zijn mensen die dat als bedreigend ervaren. Die gaan liever naar het bankkantoor om geld te halen dan dat ze pinnen. Volgens mij ligt dat niet zozeer aan de ingewikkeldheid van de techniek, als wel aan het feit dat ze het prettig vinden om iemand persoonlijk te spreken. Maar ook daar biedt de computer allerlei nieuwe mogelijkheden voor.”

Zoals?

Twitter bijvoorbeeld. Daar maak ik zelf dagelijks gebruik van. (Twitter is een dienst waarbij mensen korte berichtjes, zogenaamde tweets, op internet publiceren. Red.) Het is net zoiets als een ouderwetse telefooncirkel, alleen heb je met twitter niet met één, maar met een heleboel mensen tegelijk contact. Natuurlijk is dat geen volwaardig alternatief voor een persoonlijk gesprek. Maar het biedt mensen wel de mogelijkheid snel en gemakkelijk met elkaar in contact te komen.”

Legt u uw oor wel eens bij uw moeder te luisteren als het om politieke discussies gaat?

“Via haar hoor ik wat er speelt bij haar leeftijdgenoten. En ik ervaar uit eerste hand wat wel en niet goed gaat. Neem de medicijnverspilling in Nederland. Als er een middel wordt voorgeschreven, wordt vaak maar de helft van een verpakking gebruikt. De rest verdwijnt bij het chemisch afval. Zonde! Dat moet toch efficiënter kunnen? Een ander voorbeeld is de parkeerkaart voor gehandicapten die mijn moeder heeft. Schandalig, dat ze die gratis krijgt.  Ze is namelijk niet gehandicapt in haar portemonnee.”

D66 staat niet bekend als een partij die duidelijk voor de belangen van ouderen opkomt. Het woord ‘senioren’ kwam in uw verkiezingsprogramma nauwelijks voor. Waarom is dat?

“Omdat dé senior niet bestaat. Iemand van 60 heeft met heel andere problemen te maken dan iemand van 85. Zoals gezegd denkt D66 niet graag in hokjes. Maar dat betekent niet dat we niet voor ouderen opkomen. In elke maatregel die we bedenken, wegen hun belangen mee.”

Denkt u dat senioren zich voldoende vertegenwoordigd voelen door uw partij?

“Twee van onze nieuwe Kamerleden zijn 50-plus, Pia Dijkstra en Magda Berndsen. Zij zijn een prachtig voorbeeld van hoe wij onze betrokkenheid bij deze doelgroep in de praktijk brengen.”

En als het om de inhoud gaat?

“Voor 50-plussers is al veel voorzien. Er zijn tal van speciale voorzieningen. Bovendien heeft deze generatie de kans gehad om naast een AOW een aanvullend pensioen op te bouwen. Dat betekent een enorme vooruitgang.”

Wilt u daarmee zeggen dat er geen specifiek beleid meer nodig is voor ouderen?

“Dat wel, maar op veel punten is dat al goed geregeld. Ik maak me er eerder zorgen over, dat 50-plussers geen rol krijgen bij het oplossen van de financiële uitdagingen waar Nederland voor staat.”

Op welke manier moeten zij daaraan volgens u bijdragen?

“Op dit moment zijn er in Nederland op elke tien werkenden twee AOW-ers. Over twintig jaar zijn dat er vier op de tien. De kosten van zoveel gepensioneerden zijn door de volgende generatie alleen niet op te brengen. De enige redelijke oplossing is om 50-plussers mee te laten betalen. Bijvoorbeeld door langer door te werken.”

Wat zegt u tegen de ANBO-leden die zich verzetten tegen een verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar?

“Dat het hoe dan ook gaat gebeuren. We worden ouder, we blijven vitaler. Dat is prachtig, maar kost veel geld. Je kunt niet zeggen dat onze kinderen en kleinkinderen die problemen maar in hun eentje moeten oplossen. Overigens willen we de hervormingen heel geleidelijk invoeren, zodat de pijn eerlijk over de generaties wordt verdeeld.”

Wat stelt u daar tegenover voor 50-plussers?

” De arbeidsmarkt moet opener worden, zodat er meer werk komt voor deze groep. Dat doen we onder andere door te investeren in scholing en het ontslagrecht te versoepelen. We willen ook praten over de opbouw van het loon. Moet dat altijd maar blijven stijgen, of kan dat boven de 50 misschien worden afgetopt? Iemands arbeidsproductiviteit neemt immers meestal af als hij ouder wordt. Zo´n maatregel zou ouderen veel aantrekkelijker maken voor werkgevers. In eerste instantie lijkt het alsof je 50-plussers daarmee rechten ontneemt, maar feitelijk creëer je zo juist meer kansen voor hen.”

Op welke andere manieren moeten ouderen bijdragen aan het betaalbaar houden van de sociale voorzieningen?

“Meer meebetalen aan de zorg. Neem de vergoeding van rollators. Waarom koop je wel zelf een fiets, maar geen rollator? Ik zie daar niet direct een verschil in. Bij de kringloopwinkel staan prachtige rollators voor weinig geld, dus het hoeft niet veel te kosten. Ik weet dat ik met zo’n opmerking veel mensen tegen me in het harnas jaag, maar aan hen zou ik willen vragen: waarom moeten we die kosten met z’n allen opbrengen, als veel mensen dat soort zaken prima zelf kunnen betalen? Wat D66 betreft gaan we allemaal sparen voor onze zorg, net zoals we dat nu ook al voor ons pensioen doen. Het is onderdeel van wat D66 ‘gezondheidszorg 2.0.’ noemt: meer eigen verantwoordelijkheid en meer efficiëntie. Daar hoort bijvoorbeeld ook het optimaal gebruiken van operatiekamers bij. Die dure techniek blijft nu een groot deel van een etmaal ongebruikt. Waarom zouden we mensen niet om drie uur ’s nachts opereren, als ze daardoor sneller geholpen worden? De zorg kan echt goedkoper, zonder dat de kwaliteit ervan onder druk komt te staan. Alleen op die manier kan iedereen die dat nodig heeft er ook in de toekomst gebruik van blijven maken.”

U vraagt meer verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van mensen. Maar niet iedereen is – fysiek of financieel – in staat om daar gehoor aan te geven.

“Gelukkig wonen we in een land waar de verschillen tussen heel rijk en arm beperkt zijn. En waar goede zorg en een redelijk bestaansminimum voor iedereen is gegarandeerd. Dat laat onverlet dat D66 kwetsbare groepen in de samenleving altijd zal ontzien. Dat geldt voor chronisch zieken, voor gehandicapten, voor mensen met een klein inkomen en voor hulpbehoevende ouderen.”

Tot slot: als u over tien jaar op uw Haagse carrière terugkijkt, wat hoopt u dan te hebben bereikt?

“Dat we veel meer vanuit de kansen van het individu denken. Dat is waar D66 zich hard voor maakt: mensen meer mogelijkheden geven om zelfstandig in het leven te staan. Het motiveert me nog elke dag om hard aan de slag te gaan.”

[Kader]

Wie is Alexander Pechtold?

Kunsthistoricus Alexander Pechtold (1965) begon zijn carrière als veilingmeester. Bestuurlijke ervaring deed hij op als wethouder in Leiden en als burgermeester in Wageningen. In 2005 trad hij als minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties toe tot het kabinet Balkende-II. Sinds 2006 is hij lijsttrekker en fractievoorzitter van zijn partij. In 2007 en 2009 werd hij door de parlementaire pers uitgeroepen tot politicus van het jaar. Hij is getrouwd en heeft twee kinderen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: