10 VRAGEN OVER DE HPV-TEST

14 Jan

In 1996 werd het landelijke bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker ingevoerd. Sindsdien krijgen alle vrouwen tussen de dertig en zestig elke vijf jaar een oproep om een uitstrijkje te laten maken. Met een nieuw soort test kan (een voorstadium van) baarmoederhalskanker nóg eerder worden opgespoord. Prof. dr. Chris Meijer, patholoog aan het VU Medische Centrum in Amsterdam en internationaal expert op het gebied van baarmoederhalskanker, legt uit hoe dat werkt.


Over wat voor test hebben we het?

“De HPV-test. HPV staat voor humaan papillomavirus, dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken. Er zijn enorm veel varianten van het virus, de meeste relatief onschuldig. De HPV-test laat in één oogopslag met bijna 100% zekerheid zien of je een gevaarlijke variant van het virus bij je draagt, en dus of je verhoogd risico op baarmoederhalskanker hebt.”

 

Is het uitstrijkje dan niet betrouwbaar?

“Met een uitstrijkje kan bij de meeste vrouwen worden vastgesteld of behandeling nodig is, maar het is geen waterdichte methode. In ongeveer 5% van de gevallen klopt de uitslag niet. Bij de HPV-test is dat minder dan 1%. Het is kortom een meer nauwkeurige meetmethode. Op dit moment krijgen jaarlijks 650 à 700 vrouwen in Nederland baarmoederhalskanker. Als de HPV-test standaard zou worden gebruikt in het bevolkingsonderzoek, scheelt dat naar verwachting zo’n 100 ziektegevallen per jaar.”

 

Wat is het belangrijkste verschil tussen het uitstrijkje en de HPV-test?

“Ze onderzoeken verschillende dingen. Als een vrouw gedurende lange tijd een gevaarlijke vorm het HP-virus bij zich draagt, kunnen er in het slijmvlies tussen de baarmoederhals en de baarmoedermond afwijkende cellen ontstaan. Gewoonlijk ruimt het lichaam die ‘foutjes’ zelf op. Maar bij  een klein aantal vrouwen gebeurt dat niet. Er kan zich dan heel langzaam – in tien tot vijftien jaar – baarmoederhalskanker ontwikkelen.

Een uitstrijkje is bedoeld om afwijkende cellen in een vroeg stadium op te sporen. De huisarts of gynaecoloog schraapt wat cellen uit het slijmvlies weg. Vervolgens kijkt een laborant onder een microscoop of daarin iets abnormaals te vinden is. Mensenwerk dus, waarbij wel eens wat over het hoofd wordt gezien.

Ook bij een HPV-test wordt een schraapsel uit het slijmvlies genomen. Nu wordt er echter niet naar afwijkende cellen, maar naar de veroorzaker daarvan – het gevaarlijke virus – gezocht. Dat gebeurt met een geavanceerde,  moleculaire test, die het erfelijke materiaal van het virus opspoort. Deze test is in de praktijk goed onderzocht en werkzaam gebleken. Die methode heeft twee voordelen: hij levert minder foute uitslagen op en je kunt eerder in het ontwikkelingsproces zien of een vrouw een verhoogd risico op baarmoederhalskanker heeft.”

 

Wat is nu de beste manier van testen?

“Dat is de HPV-test. Het klassieke uitstrijkje voldoet op zich goed voor het opsporen van baarmoederhalskanker. Maar door een HPV-test te gebruiken kan het aantal foutieve uitslagen verder omlaag.”

Als die HPV-test nauwkeuriger is dan een uitstrijkje, waarom wordt hij dan niet standaard gebruikt?

“De HPV-test wordt wel toegepast, maar alleen als een vervolgonderzoek, wanneer er afwijkende cellen in een uitstrijkje zijn gevonden. In de loop van 2010 brengt de Gezondheidsraad advies uit aan de minister van Volksgezondheid over de vraag of de test standaard onderdeel moet worden van het bevolkingsonderzoek. Zo ja, dan zal het waarschijnlijk nog één tot drie jaar duren voordat dat geregeld is. Tot dan is het verstandig om, als je een oproep voor een uitstrijkje krijgt, vooraf aan je huisarts of gynaecoloog te vragen of hij tegelijkertijd ook een HPV-test doet.”

 

En als mijn huisarts een HPV-test niet nodig vindt?

“Waarschijnlijk is hij dan van mening dat het uitstrijkje alleen voldoende informatie biedt, of is hij onvoldoende op de hoogte van de grotere gevoeligheid van de HPV-test. Je kunt daarop antwoorden dat de test door zijn nauwkeurigheid extra geruststelling geeft. Als je laat blijken hoe belangrijk die zekerheid is, zal een arts daar bijna altijd aan meewerken.”

 

Wat als je inderdaad een gevaarlijke vorm van het HP-virus hebt?

“Bij vrouwen met een risicovolle HPV-variant – meestal type 16 of 18 – wordt gekeken of er ook afwijkende cellen in het uitstrijkje zitten. Zo niet, dan hoeft er geen actie te worden ondernomen. Voor de zekerheid wordt de test na een jaar herhaald.

Als er wel afwijkende cellen worden gevonden, verwijst de huisarts door naar de gynaecoloog. Mocht er zich een voorstadium van baarmoederhalskanker hebben ontwikkeld, dan kan dat direct worden behandeld.”

 

Moet ik de test zelf betalen?

“Als de huisarts of gynaecoloog vindt dat zo’n HPV-test noodzakelijk is, zal de zorgverzekeraar hem vergoeden. Zo niet, dan moet je hem zelf betalen. Dat kost zo’n 50 à 70 euro.”

 

Is het niet verstandig om jaarlijks een HPV-test te doen?

“In meer dan 95% ruimt het lichaam het virus zelf op, voordat het schade kan veroorzaken. Dat geldt ook voor de kwaadaardige varianten. Het wordt pas een probleem als dat niet gebeurt en je zo’n gevaarlijk type langdurig bij je draagt. Vandaar dat je na een goede uitslag gerust vijf jaar kunt wachten. Overigens kan het monster dat bij een uitstrijkje wordt genomen, ook voor de HPV-test worden gebruikt. Er is dus geen extra inwendig onderzoek voor nodig.”

 

Een kwart van de vrouwen reageert niet op de oproep om aan het bevolkingsonderzoek mee te doen, of dat nu met een uitstrijkje of een HPV-test gebeurt. Hen helpt zo’n nieuwe test niet.

“Klopt. Vandaar dat er ook een HPV-zelftest is ontwikkeld. Met behulp van een speciale spuit kan een vrouw zelf materiaal uit haar vagina afnemen en naar het laboratorium sturen. Op dit moment kun je zo’n test alleen nog via de huisarts aanvragen. Maar ik verwacht dat hij binnen een paar jaar makkelijker verkrijgbaar wordt. Dat zou een enorme stap vooruit beteken. Want als we met de HPV-test alle voorstadia van baarmoederhalskanker tijdig opsporen, hoeft niet één vrouw in Nederland nog baarmoederhalskanker te krijgen.”

 

[Kader]

Wat is HPV?

HPV is een veelvoorkomend virus dat infecties kan veroorzaken op de huid of in de slijmvliezen. Er zijn wel 150 verschillende soorten. HPV-infecties komen net zo vaak voor als een verkoudheid. In de meeste gevallen verdwijnen ze vanzelf, zonder dat ze (grote) problemen veroorzaken.

Zo’n dertig HPV-soorten worden via geslachtsgemeenschap verspreid. Deze ‘genitale’ typen zijn onder te verdelen in hoogrisicosoorten, die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken, en laagrisicosoorten, die genitale wratten kunnen geven. Hoe meer seksuele partners, hoe groter het risico op een HPV-besmetting. Maar vrouwen die jarenlang slechts één partner hebben gehad, kunnen net zo goed een HPV infectie hebben opgelopen. Ook zij doen er dus verstandig aan gehoor te geven aan de oproep voor het bevolkingsonderzoek. Hetzelfde geldt voor vrouwen na de overgang en/of vrouwen die geen seks hebben, maar dat in verleden wel hebben gehad.

 

[Kader]

Baarmoederhalskanker

  • In Nederland krijgt 1 op de 170 vrouwen baarmoederhalskanker.
  • Per jaar wordt bij 650 à 700 vrouwen baarmoederhalskanker vastgesteld.
  • Baarmoederhalskanker komt, in tegenstelling tot veel andere vormen van kanker, bij relatief jonge vrouwen voor. Vrouwen van 30 tot 45 behoren tot de grootste risicogroep.
  • Na borst- en huidkanker is baarmoederhalskanker de meest voorkomende kankersoort in die leeftijdscategorie.
  • Van de vrouwen bij wie baarmoederhalskanker is vastgesteld, leeft na vijf jaar ongeveer 70%. Als de kanker vroeg is ontdekt, is dat 90-100%.
  • Jaarlijks overlijden er tussen de 200 en 250 vrouwen aan baarmoederhalskanker.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: