ZO BLIJVEN UW VOETEN TOPFIT

25 Mrt

Dit artikel is gepubliceerd in Plus, april 2011

Een mens legt gedurende zijn leven al lopend gemiddeld 185.000 kilometer af. Dat is vier maal de wereld rond! Logisch, dat onze voeten met het ouder worden een beetje beginnen te piepen en te kraken. Gelukkig zijn voetklachten in de meeste gevallen prima te verhelpen. Het grootste euvel? Niet goed passende schoenen.

1. Hoeveel mensen hebben voetklachten?

Volgens de Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten krijgt 57% van de Nederlanders tijdens zijn leven een of meerdere keren last van voetproblemen. Omdat we gemiddeld steeds ouder worden en langer actief blijven, stijgt het aantal voetklachten als gevolg slijtage of een verkeerde voetstand op oudere leeftijd.

2. Wat zijn de meest voorkomende voetklachten bij 50-plussers?

  • Door veelvuldig gebruik worden de 107 banden en negentien spieren en pezen in de voeten in de loop van ons leven langzaam wat slapper. Ze moeten harder werken om het lichaam in balans te houden, wat een vermoeid gevoel kan geven. Gaandeweg rekt de boel steeds meer uit, waardoor er ruimte tussen de 26 voetbotjes ontstaat. De voet wordt wat langer en vooral ook breder, ook wel een ‘doorgezakte voet’ genoemd. Schoenen die altijd prima pasten, komen opeens (te) strak te zitten. De druk die dat geeft kan allerlei problemen veroorzaken, zoals pijnlijke, branderige en vermoeide voeten, overmatige eeltvorming, likdoorns (kegelvormige eeltplekken), ingroeiende teennagels of knobbels aan de grote tenen.
  • De vetkussentjes onder de bal van de voet en de hiel worden met het ouder worden bovendien dunner, soms met pijnklachten tot gevolg. Mensen hebben dan het gevoel dat ze op steentjes of direct op hun botjes lopen. Het kraakbaan tussen de voetgewrichten slijt, waardoor er eerder stijfheid, pijn en vergroeiingen optreden.
  • Een verkeerd staande voet – bijvoorbeeld teveel naar binnen of naar buiten – kan eveneens voor overbelasting en pijn of zelfs een ontsteking zorgen. Soms geeft een afwijkende voetstand ook klachten in de enkel, knie, heupen, de rug of de nek.
  • Een ander probleem is dat met het ouder worden de doorbloeding van benen en voeten dikwijls vermindert. Minder bloedtoevoer zorgt voor een drogere huid, en daarmee voor meer kans op kloven (scheurtjes) en wondjes. Die genezen bovendien minder snel. Hetzelfde geldt voor eventuele schimmelinfecties in de huid of de nagel.

3. Wanneer loop je extra risico?

  • Diabetespatiënten hebben vaak slecht doorbloede voeten, met alle gevolgen van dien. Bovendien worden de zenuwen in hun voeten aangetast (neuropathie), waardoor ze pijn niet goed meer voelen. Een onopgemerkt wondje kan zo makkelijk verergeren en ontstoken raken. Vandaar dat diabetici dagelijks hun voeten moeten controleren. Verder wordt hen geadviseerd hun voeten regelmatig te laten verzorgen door een speciaal daarvoor opgeleide pedicure (met een diabetesaantekening en/of medisch pedicure).
  • Reumapatiënten hebben dikwijls te maken met pijn in de voet als gevolg van ontstekingen en vergroeiingen, en van standveranderingen van de voet. Zij kunnen terecht bij een pedicure met een ‘reuma-aantekening’. Een podotherapeut kan speciale zooltjes maken om de druk op de voet te verlichten.
  • Mensen met dementie lopen in een verwarde toestand vaak heel veel, wat tot voetklachten kan leiden. Of ze zijn juist bedlegerig, waardoor doorligplekken aan de hak kunnen ontstaan. Bijkomend probleem is dat demente patiënten niet altijd in staat zijn pijn kenbaar te maken. Zo kunnen hun voetklachten soms onbehandeld blijven of ongemerkt verergeren.
  • In het algemeen hebben vrouwen hebben vier (!) keer zoveel voetklachten als mannen. Dat komt vooral door de hoge hakken die zij dragen. Hoe hoger de hak, hoe meer de botjes, spieren, banden en pezen in de voorvoet en de tenen bij elkaar worden geduwd. Die extra druk kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat de grote teen naar binnen buigt, met mogelijk pijn, een ingrroeiende teennagel of een teenknobbel (extra botvorming) tot gevolg. De wrijving tussen de huid en schoen vergroot de kans op dik eelt en likdoorns. Ook worden zenuwen afgekneld. Dat kan voor tintelingen of een dof gevoel zorgen. Niet goed passende schoenen zijn sowieso een van de belangrijkste oorzaken van voetklachten.

4. Wat is een ‘goed passende’ schoen?

Die is stevig  – de zool moet soepel zijn, maar niet dubbel te vouwen – en laat voldoende ruimte (een centimeter) voor de tenen. Je hoort er als het ware mee te kunnen ‘pianospelen’ in je schoen. Aan de zijkant, bij de kleine tenen, moet ook nog enige speelruimte zijn. Het beste is om een hak van maximaal drie centimeter te nemen. Verder is het belangrijk dat de schoen goed aansluit op de wreef. Zo niet, dan gaat de voet schuiven en moet je constant je spieren spannen om niet uit de schoen te slippen. Dit alles geldt ook voor pantoffels.

Koop schoenen altijd aan het eind van de middag, als voeten op hun grootst zijn. In een speciaalzaak kun je zowel de lengte als de breedte van je voet laten meten, en daar de juiste maat bij zoeken. Kies niet automatisch altijd voor dezelfde maat; per fabrikant en model kan de omvang verschillen. Houd er rekening mee dat u met het ouder worden wellicht een grotere maat nodig heeft. Laat u niet verleiden door het bekende verkooppraatje dat een strakke schoen wel ‘uitloopt’. Uw voet vormt zich eerder naar uw schoen dan andersom.

5. Zijn hoge hakken helemaal uit den boze?

Zolang je ze af en toe een paar uur draagt zijn hoge hakken geen probleem. Maar liever niet te vaak.

6. Je hoort nogal eens dat een kleine hak beter is dan helemaal geen hak. Klopt dat?

Dat geldt vooral voor mensen met bijvoorbeeld knie- of rugklachten. Een kleine hak verplaatst het gewicht en kan daardoor voor ontspanning en verlichting van de pijn zorgen.

7. Welke voetklachten kun je zelf behandelen, en wanneer moet je professionele hulp zoeken?

Eelt ontstaat als een natuurlijke reactie op overmatige druk en wrijving op de huid. Een klein beetje eelt kun je zelf voorzichtig met een schuurpapieren eeltvijl verwijderen. Haal niet teveel weg en gebruik vooral geen ijzeren ‘rasp’. Daarmee beschadig je de huid snel, met kans op wondjes en infectie.

Voor alle andere voetproblemen is het verstandig professionele hulp te zoeken. Dat geldt ook voor likdoorns. Bij de drogist zijn diverse middeltjes tegen likdoorns te krijgen, maar daarmee lukt het meestal niet de dieper liggende ‘pit’ van de likdoorn te verwijderen en is de kans op het beschadigen van gezonde huid groter.

8. Kan het kwaad om lang met voetklachten door te lopen?

Gezonde voeten zijn essentieel om zelfstandig en mobiel te blijven. Onbehandelde voetklachten kunnen uiteindelijk tot een sociaal isolement leiden.

Als er niets aan de oorzaak worden gedaan wordt, verergeren de meeste voetproblemen alsmaar. Een beetje eelt is niet erg, maar heel dik eelt kan met staan en lopen extra druk geven en daarom pijnlijk worden. Bovendien kan zich eronder vocht ophopen, met gevaar voor infectie. Ook onbehandelde likdoorns kunnen gaan ontsteken.

Standsproblemen van de voet hebben invloed op de houding van het hele lichaam, en kunnen op den duur ook op andere plekken dan de voet (enkel, knie, rug, nek) klachten geven. In het algemeen geldt: hoe langer je met pijn in de voet doorloopt, hoe meer tijd het kost om te herstellen. Voor schimmelinfecties geldt bovendien dat ze erg besmettelijk zijn. Je kunt ze gemakkelijk overdragen aan bijvoorbeeld huisgenoten of mensen op de sportclub.

9. Wanneer ga je naar een pedicure?

Met eeltproblemen (dik eelt, likdoorns), nagelproblemen (ingroeiende teennagel, schimmelnagel) en huidproblemen (droge huid, kloven, schimmel) kun je terecht bij een pedicure. Zij geeft ook advies over bijvoorbeeld schoeisel, persoonlijke hygiëne en huidverzorging. Sommige pedicures hebben een aantekening ‘voetverzorging bij diabetici’ en/of ‘voetverzorging bij reumapatiënten’. Dat betekent dat zij na hun MBO-opleiding (niveau 3) bijscholing hebben gevolgd op die onderwerpen. Er zijn ook speciale medisch pedicures. Die hebben een bredere opleiding (MBO-niveau 4) en kunnen alle risicovoeten (reuma, diabetes, dementie, etc.) behandelen. Daarnaast meten zij bijvoorbeeld nagelbeugeltjes (orthonyxie) aan om de vorm van een nagel aan te passen en/of ingroeien te voorkomen.

Pedicure is geen beschermd beroep. Dat betekent dat iedereen zich zo mag noemen. Zo zijn er bijvoorbeeld steeds meer nagelstudio’s die pedicurebehandelingen aanbieden, zonder dat ze daarvoor geschoold zijn. Op de website http://www.provoet.nl vindt u een overzicht van de 13.500 pedicures die bij de branchevereniging zijn aangesloten. Zij hebben allemaal een erkende opleiding tot pedicure gevolgd.

Met voetproblemen zoals wondjes die niet uit zichzelf genezen, infecties, vreemde verkleuringen, chronische pijn en gevoelloosheid gaat u naar de huisarts. Die verwijst u zo nodig door naar een podotherapeut.

10. Wat doet een podotherapeut?

Een podotherapeut is een wettelijk erkende paramedicus (iemand die op verwijzing van een arts werkt), die een 4-jarige HBO-opleiding heeft gevolgd. Hij diagnosticeert en behandelt voetklachten (of klachten op andere plekken in het lichaam) die het gevolg zijn van een niet goed staande voet. Meestal gaat het om pijn- of vermoeidheidsklachten, vergroeiingen en/of huid- en nagelaandoeningen. Ook diabetes- en reumapatiënten met ernstige klachten komen bij een podotherapeut terecht.

Een podotherapeut heeft veel verschillende middelen en mogelijkheden om voetklachten te behandelen. De belangrijkste zijn:

  • het aanmeten van maatwerkzolen die in de schoenen worden gedragen. De podotherapeutische zolen zorgen ervoor dat de druk op de voet anders wordt verdeeld. De kosten van maatwerkzolen zijn onder andere afhankelijk van de complexiteit en het materiaal, en variëren tussen de 75 en de 150 euro voor een paar.
  • het aanmeten van een siliconen teenstukje (orthese) om de stand van de teen te corrigeren of de teen te beschermen.
  • het aanmeten van een nagelbeugeltje (orthonyxie) om de vorm van een nagel aan te passen en/of ingroeien te voorkomen.
  • het behandelen van wonden, ernstige likdoorns en ingroeiende nagels.

Behalve dat hij behandelt geeft een podotherapeut ook advies over hoe klachten in de toekomst te voorkomen, bijvoorbeeld door ander schoeisel te dragen.

De taken van een podotherapeut en een medisch pedicure overlappen deels. Als een probleem te gecompliceerd is voor een medisch pedicure, komt een patiënt bij een podotherapeut terecht.

Er zijn zo’n 600 podotherapeuten in Nederland. Op http://www.podotherapie.nl, de website van de Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten, vindt u een praktijk bij u in de buurt. Neem bij een eerste bezoek altijd een paar veel gedragen schoenen mee. Dat helpt om een goede diagnose te stellen.

11. Wat zijn de nieuwste ontwikkelingen?

Steeds meer podotherapeuten gebruiken een digitaal drukmeetsysteem om het looppatroon van een patiënt te analyseren. Zo komen ze precies te weten waar het probleem zit en of inlegzolen de juiste correctie geven.

Een andere ontwikkeling is het ‘cad-cam systeem’, waarmee twee- of driedimensionale foto’s van de onderzijde van de voet worden gemaakt. Aan de hand daarvan freest een computer vervolgens een perfect op maat gemaakte inlegzool.

Verder worden podotherapeuten sinds een paar jaar opgeleid om plaatselijke verdovingen toe te passen, bijvoorbeeld voor de behandeling van een ver ingegroeide teennagel.

Pedicures gebruiken geavanceerde (watergekoelde) instrumenten om bijvoorbeeld overtollig eelt likdoorns te verwijderen. Mede daardoor zijn zo goed als alle behandelingen tegenwoordig pijnloos.

12. Wordt een behandeling door een pedicure of podotherapeut door de zorgverzekeraar vergoed?

Sommige zorgverzekeraars vergoeden de een behandeling door een pedicure of podotherapeut bij diabetespatiënten vanuit de basisverzekering, anderen hebben het opgenomen in hun aanvullende verzekering. Reumapatiënten moeten voor vergoeding altijd aanspraak maken op een aanvullende verzekering. Het aantal sessies en het bedrag dat per sessie wordt uitgekeerd, verschilt per verzekeraar.

Voor overige patiënten geldt dat ze geen enkele vergoeding voor een bezoek aan een pedicure ontvangen. Behandeling door een podotherapeut zit bij de meeste verzekeraars in het aanvullende pakket. Het aantal sessies en het bedrag per sessie verschilt per verzekeraar.

Komt u onder behandeling van een podotherapeut, doe dan vooraf altijd navraag bij uw zorgverzekeraar over eventuele vergoeding.

13. Wat kun je zelf doen om voetklachten te voorkomen?

  • Draag passende schoenen met voldoende ruimte voor uw tenen en niet te hoge hakken.
  • Knip teennagels recht en niet te kort af (ook geen ronde hoekjes); dit voorkomt ingroei. Een echt nagelschaartje (in plaats van een nagelknipper) laat minder haaltjes achter.
  • Droog uw voeten altijd goed af, vooral tussen de tenen. Is de handdoek daarvoor te dik, gebruik dan tissues.
  • Smeer uw voeten regelmatig in met een speciale voetencrème, ter voorkoming van een droge huid, kloven en eelt.
  • Neem nooit langer dan vijf minuten een voetenbad. Blijft u langer in het water, dan verweekt de huid waardoor die extra kwetsbaar wordt voor wondjes of infecties.
  • Op blote voeten is geen probleem, zolang u geen klachten heeft. Bij voetproblemen is het beter om een stevige schoen te dragen. Daarmee wordt de voet gecorrigeerd.
  • Als u slippers draagt, moeten de spieren in uw voet hard werken om de slipper op z’n plek te geven. Bij veelvuldig gebruik kan dat tot overbelastingsklachten leiden.
  • Draagt u  toch slippers, kies dan voor een goed passend model. Te kleine slippers veroorzaken eelt op de hielen.
  • Trek bij klachten tijdig aan de bel bij pedicure of huisarts.

Dit artikel is tot stand gekomen met medewerking van podotherapeute Dorien Ketelaars (www.podotherapiedorienketelaars.nl) en medisch pedicure Marianne Vorstermans (www.pedicurepurmerend.nl).

Alles weten over uw voeten? Kijk op http://www.plusonline.nl/voeten

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: