DE BEHANDELING VAN CONSTITUTIONEEL ECZEEM

3 Jun

Gepubliceerd in Huid, mei 2011

Roodheid, zwellingen, vochtblaasjes en vooral: een ernstige jeuk. Dat zijn de belangrijkste klachten van constitutioneel eczeem. Zo’n 400.000 Nederlandse kinderen en volwassenen lijden aan deze chronische aandoening. Waardoor is nog onduidelijk. Hoe wordt eczeem behandeld? Wat zijn de nieuwste ontwikkelingen? HUID vraagt het aan Marjolein de Bruin – Weller, dermatoloog in het UMC Utrecht, dat een eczeempoli en een zelfmanagementcursus voor eczeempatiënten opzette.


Wie eczeem zegt, denkt: hormoonzalf. Terecht?

“Eczeem is (nog) niet te genezen. Dat betekent dat we voorlopig alleen de klachten kunnen bestrijden. Zo goed als alle mensen met eczeem worden behandeld met een zalf met bijnierschorshormoon, oftewel corticosteroïdenzalf. Er zijn vier verschillende sterktes, ingedeeld in klassen. Omdat veel patiënten ongerust zijn dat hun huid door de middelen dunner wordt, smeren ze vaak te dun of gebruiken ze de zalf niet lang genoeg. Daardoor werkt die minder goed.”

 

Zijn de zorgen over bijwerkingen dan niet terecht?

“Nee, meestal niet. Pas als je maanden tot jaren onafgebroken smeert met een sterke corticosteroïdenzalf kunnen er bijwerkingen optreden, bijvoorbeeld blauwe plekken of zichtbare kleine bloedvaatjes. Bij gebruik volgens voorschrift is het risico heel klein. Bovendien is de samenstelling van hormoonzalven de laatste decennia zodanig aangepast dat ze steeds beter werken en steeds minder bijwerkingen geven.”

 

Is er eventueel een alternatief?

“Een jaar of tien geleden zijn er twee hormoonvrije zalven op de markt gekomen, Elidel en Protopic. De eerste bleek heel zwak en wordt nauwelijks meer gebruikt. Protopic staat qua werking gelijk aan een klasse 2 hormoonzalf en wordt vooral toegepast rond de ogen, omdat de huid daar dunner is. Bovendien kan het geen kwaad als Protopic in het oog komt. Dat is met hormoonzalf wel het geval. ”

 

Wat als al die zalven onvoldoende helpen?

“Soms wordt lichttherapie gegeven, maar na afloop daarvan komen de klachten vaak snel terug. Effectiever zijn geneesmiddelen die de werking van het afweersysteem onderdrukken. Het gaat om zware medicijnen, oorspronkelijk bedoeld om afstoting van een donororgaan te voorkomen. Vanaf de jaren ’90 zijn die ook ingezet tegen ernstig eczeem. Het bekendste en meest voorgeschreven middel is Neoral. Dat geeft bij naar schatting 90% van de patiënten een goed resultaat.

Helaas kunnen transplantatiegeneesmiddelen serieuze bijwerkingen geven, met name een verhoogde bloeddruk en nierfalen. De bloeddruk en de nierfunctie moeten dan ook regelmatig worden gecontroleerd. Verder proberen we de dosering bij langdurig gebruik zo laag mogelijk te houden. Dat kan frustrerend zijn voor patiënten, want dat betekent dat het eczeem vaak deels terugkomt en dat ze opnieuw moeten smeren.

Bij blijvende jeuk kunnen antihistaminica worden voorgeschreven. Verder wil psychologische hulp nog wel eens helpen, waarbij patiënten leren omgaan met altijd aanwezige irritatie. ”

 

Zijn er heel nieuwe middelen tegen eczeem in de maak?

“Die verwacht ik de komende vijf jaar niet. Wel gebruiken we steeds vaker en steeds meer verschillende transplantatiegeneesmiddelen. Twintig jaar geleden wilde bijna niemand daaraan. De opvatting was toen: je gaat niet dood aan eczeem, dus geven we geen zware medicijnen met serieuze bijwerkingen. Dat sommige patiënten enorm leden onder hun aandoening en nauwelijks het huis uitkwamen, werd minder belangrijk gevonden. Tegenwoordig is het precies andersom. De kwaliteit van leven van patiënten staat nu voorop en nemen we de bijwerkingen van de behandeling op de koop toe.”

 

Al met al is er niet veel nieuws te melden over de behandeling van eczeem.

“Als het gaat om de middelen die we gebruiken klopt dat. Maar de manier waarop we de behandeling aan patiënten aanbieden is de afgelopen jaren wel totaal veranderd. De nadruk is veel meer komen te liggen op goede voorlichting en intensieve begeleiding van patiënten. Adequaat zalven blijkt ontzettend lastig: patiënten smeren te dun, te weinig, te kort of ze bouwen het gebruik van de zalf niet goed af. Vandaar dat we hen in het ziekenhuis tegenwoordig uitgebreid instueren en gedurende hun behandeling adviseren en te coachen.

Goede, gestructureerde voorlichting is één van de prestatie-indicatoren voor de behandeling van eczeem die onlangs zijn opgesteld. Anderen zijn bijvoorbeeld dat een eczeempatiënt die onder behandeling is bij een dermatoloog bij klachten binnen 48 uur moet worden gezien en dat alleen instellingen die ervaring hebben met transplantatiegeneesmiddelen die mogen voorschrijven. Dit jaar vullen ziekenhuizen de indicatoren voor het eerst in. Als het goed is zijn de uitkomsten eind 2011 beschikbaar voor patiënten, via http://www.zichtbarezorg.nl of via de patiëntenvereniging: http://www.vmce.nl. De indicatoren gelden overigens niet voor huisartsen.”

 

Wat kunnen patiënten zelf doen?

“Voor hen heeft het UMC Utrecht een digitale zelfmanagementcursus ontwikkeld, Leef! Met Eczeem. Via het programma, dat veel praktische informatie biedt, kan een patiënt feedback vragen van een verpleegkundige of praktijkassistente. Op dit moment testen we de zelfmanagementcursus bij het UMC Utrecht en via een aantal huisartsen en dermatologen in de regio Utrecht. Als blijkt dat het goed werkt, bieden we de cursus aan alle huisartsen en dermatologen in Nederland aan. Die kunnen er vervolgens met hun patiënten mee aan de slag.”

 

In de drogist zijn allerlei ‘over the counter’ middelen te koop tegen eczeem. Hebben die nut?

“Totaal niet. Het is schrijnend om te zien dat patiënten daar soms honderden euro’s aan uitgeven. Fabrikanten maken de vreemdste claims. Dat het huideiwit filaggrine van buitenaf wordt ingebracht bijvoorbeeld, of dat de huid van binnenuit wordt hersteld. Allemaal nonsens. Dat soort producten aanschaffen is pure geldverspilling. Middelen die echt werken zijn alleen via de apotheek verkrijgbaar.”

 

Wat zijn andere veelvoorkomende misverstanden?

“Eczeempatiënten gebruiken vaak crèmes en lotions om hun huid soepel te houden, maar die producten bestaan voor 80% uit water en drogen de huid alleen maar verder uit. In plaats daarvan doen patiënten er goed aan een vette ‘bijsmeerzalf’ te gebruiken. Vaseline is de meest bekende – en de goedkoopste. Omdat het niet erg aantrekkelijk is om met een glimmend gezicht vol vaseline naar je werk te gaan, adviseren dermatologen vaak een ‘aangevette’ crème, zoals cetamacrogrolcrème waaraan vaseline wordt toegevoegd. Die smeert fijn en trekt goed in. Dergelijke bijsmeerzalven zijn zonder recept te koop bij de apotheek. Een arts kan ook een bijsmeerzalf tegen een droge huid voorschrijven die door de verzekeraar wordt vergoed.

Een ander misverstand is dat bepaald voedsel of huisstofmijt eczeem zou verergeren. Daar is echter nooit hard bewijs voor gevonden. Speciale diëten of speciale antiallergiematrassen hebben dus geen zin.”

 

[Kader]

Meer weten?

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: