20 VRAGEN OVER DE GRIEP

22 Sep


 Gepubliceerd in Plus nr. 10, oktober 2011

Koorts, spierpijn, koude rillingen: het is weer bijna grieptijd. Ben je met een griepprik 100% tegen het virus beschermd? En waart de Mexicaanse griep eigenlijk nog rond?

 

1. Hoe weet je of je griep hebt of dat je verkouden bent?

Een verkoudheid wordt vaak griep of grieperigheid genoemd, maar is dat niet. Als je echt griep hebt, ben je flink ziek. De klachten bij griep zijn erger en duren langer dan bij een verkoudheid. Meestal begint griep met plotseling opkomende koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn en algemene lamlendigheid. Later kunnen er ook keelpijn en hoest bijkomen. Het eerste symptoom van verkoudheid is juist vaak keelpijn, gevolgd door een loopneus en hoofdpijn. Koorts en spierpijn komen bij verkoudheid meestal niet voor.

2. Wat is griep precies?

Griep wordt veroorzaakt door het influenzavirus. Dat zorgt ervoor dat de slijmvliezen in de luchtwegen ontstoken raken. Elke winter circuleren er verschillende griepvirussen, die bovendien steeds een beetje veranderen. Vandaar ook dat je niet na één griepje immuun wordt voor het virus, maar dat je de ziekte ieder jaar opnieuw kunt krijgen.

3. Hoe lang duren de klachten?

De meeste klachten verdwijnen na 2 tot 7 dagen. Hoest kan langer aanhouden. Vaak duurt het minstens twee weken voordat je je weer helemaal de oude voelt. Iemand die het griepvirus heeft opgelopen is besmettelijk vanaf de dag vóór de eerste ziekteverschijnselen tot en met vijf dagen daarna. Kinderen zijn eerder en langer besmettelijk, omdat hun afweersysteem minder goed ontwikkeld is.

4. Hoe vaak komt griep voor?

Geschat wordt dat jaarlijks tussen de 1,5 en 2 miljoen Nederlanders griep krijgen. Iedere winter bezoeken ruim 250.000 mensen met griepklachten de huisarts.

5. Hoe verspreidt het griepvirus zich?

Door de lucht, met praten, niezen en hoesten, of via handen of voorwerpen, zoals een deurknop. Verspreiding vindt vooral plaats in ruimtes waar mensen dicht bij elkaar zitten en waar slecht wordt geventileerd.

6. Kan griep kwaad?

Voor verreweg de meeste van ons is griep vervelend, maar niet gevaarlijk. Sommige mensen kunnen echter ernstig ziek worden van griep. Meestal zijn dat patiënten met een verzwakte weerstand als gevolg van andere gezondheidsproblemen zoals longaandoeningen, hart- en vaatziekten, diabetes, immuunziekten of chronisch nierfalen. Hun lichaam is minder goed in staat de aanval van het griepvirus af te slaan, waardoor het vatbaarder wordt voor andere infecties en het longweefsel sneller beschadigd raakt. Er kan dan een longontsteking ontstaan, met soms levensbedreigende ademhalingsproblemen. Bestaande ziektes kunnen door de griep bovendien verergeren of ontregeld raken. Per jaar overlijden er naar schatting tussen de 100 en 500 Nederlanders aan de griep.

7. Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

Als je bloed of veel slijm ophoest of als het hoesten langer dan twee weken aanhoudt. Als de koorts langer dan vijf dagen duurt of als de koorts terugkomt na een koortsvrije periode. Als je kortademig wordt of het benauwd krijgt. Als je langer dan zeven dagen keelpijn hebt of de keelpijn plotseling veel erger wordt.

8. Hoe wordt griep behandeld?

In verreweg de meeste gevallen is het een kwestie van gewoon uitzieken. Zo nodig kun  je een pijnstiller nemen tegen de hoofdpijn en spierpijn. Verder is het belangrijk om voldoende te drinken en veel te rusten. Eventueel kan de huisarts een antiviraal middel voorschrijven, zoals zanamivir (merknaam Relenza) of oseltamivir( merknaam Tamiflu). Dat zijn medicijnen die de vermeerdering van het virus in het lichaam afremmen. Ze zorgen ervoor dat mensen met griep één à twee dagen korter ziek zijn, dat ze minder complicaties krijgen en dat ze minder besmettelijk zijn voor anderen. Ze werken echter alleen als ze binnen 48 uur na de eerste griepverschijnselen worden ingenomen. Omdat griepvirussen continu veranderen, kunnen ze ongevoelig (resistent) worden voor antivirale middelen. Vandaar dat die alleen worden voorgeschreven als er een grote kans is op complicaties, of als zich op grote schaal een heel nieuw virus voordoet (tijdens een pandemie).

9. Is buikgriep ook griep?

Dat is bijna nooit het geval. Griep is een ziekte van de luchtwegen, niet van de maag of darmen. Misselijkheid, braken en diarree kunnen wel eens bij griep voorkomen.

10. Wanneer is er sprake van een griepepidemie?

Als veel mensen tegelijk griep hebben. Dat wordt bijgehouden door een netwerk van huisartspraktijken. In Nederland is er bijna iedere winter sprake van een griepgolf. Een wereldwijde epidemie die wordt veroorzaakt door een heel nieuw griepvirus noemt men een pandemie. Omdat mensen niet de kans hebben gehad om afweerstoffen tegen zo’n nieuwe variant op te bouwen, kan het virus zich tijdens een pandemie heel snel verspreiden. De meest bekende pandemie was de Spaanse griep, die in de winter van 1918-1919 40 miljoen doden veroorzaakte. De Mexicaanse griep – officiële naam: Nieuwe influenza A(H1N1) 2009 – was de meest recente pandemie, in het najaar van 2009. De klachten van de Mexicaanse griep bleken overigens niet erger dan die van een normale seizoensgriep. Het is niet te voorspellen wanneer de volgende pandemie zich zal voordoen.

11. Is de Mexicaanse griep nu helemaal verdwenen?

Nee. Afgelopen winter was in meer dan de helft van de griepgevallen sprake van Mexicaanse griep. Daarmee is de Mexicaanse griep onderdeel geworden van de gewone seizoensgriep.

12. Wat betekenen die moeilijke namen van griepvirussen, zoals A(H1N1)?

De letters en cijfers verwijzen naar de combinatie van eiwitten die in dat specifieke virus zitten. De Mexicaanse griep was A(H1N1), de vogelgriep bijvoorbeeld A(H1N5).

13. Hoe komt het dat mensen vooral in de winter griep krijgen?

’s Winters zitten we met z’n allen dichter op elkaar en worden onze huizen en kantoren meestal minder goed geventileerd. Dat zijn de ideale omstandigheden voor het virus om zich te verspreiden. Bovendien gedijt het griepvirus beter bij lagere temperaturen, waardoor het in de winter langer actief blijft.

14. Kun je griep krijgen door kou te vatten?

Naar buiten zonder jas, fietsen met nat haar: het zou volgens de overlevering griep (of verkoudheid) kunnen veroorzaken. Allemaal niets van waar. Virusinfecties ontstaan of verspreiden zich niet door kou. Wat wél waar is, is dat stress de kans op griep vergroot. Stress kan de werking van het afweersysteem verstoren, waardoor het lichaam vatbaarder wordt voor onder andere virussen.

15. Wie komen in aanmerking voor een griepprik?

Mensen die een verhoogd risico lopen op complicaties bij griep. Het ministerie van VWS bepaalt welke risicogroepen worden uitgenodigd voor een griepprik. Dat zijn onder andere patiënten met longaandoeningen, hart- en vaatziekten, diabetes, immuunziekten of chronisch nierfalen, en alle 60-plussers. Ook mantelzorgers van ernstig zieke patiënten en gezondheidszorgmedewerkers die in direct komen met patiënten wordt aanbevolen een griepprik te nemen.

De griepprik is vrijwillig. Jaarlijks krijgen zo’n vijf miljoen Nederlanders een oproep voor de griepprik. 70% daarvan haalt de prik daadwerkelijk bij de huisarts. Dat zijn 3,5 miljoen mensen, oftewel ruim 22% van de totale bevolking.

Voor risicogroepen is de griepprik gratis. Mensen die buiten de risicogroepen vallen en toch een griepprik willen, kunnen dat met hun huisarts overleggen. In dat geval moet je het griepvaccin zelf bij de apotheek halen en zelf betalen. Met het vaccin ga je vervolgens naar de huisarts die de griepprik toedient. Ook hieraan zijn kosten verbonden. Sommige bedrijven bieden de griepprik aan hun werknemers aan.

16. Waarom worden gezonde 60-plussers gevaccineerd?

Met het ouder worden gaat het afweersysteem langzaam minder goed werken. Dat maakt ouderen extra vatbaar voor de griep zelf, maar ook voor complicaties van griep. In 2008 is de leeftijd voor de griepprik verlaagd van 65 naar 60 jaar. Volgens de Gezondheidsraad, die de minister van VWS over dit onderwerp adviseert, is de vaccinatie voor 60-plussers van groot belang. De griepprik voorkomt bij hen naar schatting 50% van de griepgevallen en van de ziekenhuisopnames door griep.

17. Hoe werkt zo’n prik?

Het vaccin bevat onschadelijk gemaakte stukjes van de meest voorkomende griepvirussen van het vorige seizoen. Het lichaam reageert daarop door afweerstoffen tegen die specifieke virussen te produceren. Als op een later moment dan het echte virus het lichaam binnendringt, wordt dat direct onschadelijk gemaakt. De griepprik beschermt overigens niet tegen verkoudheid.

Na een griepprik kun je gedurende een dag een gevoelige arm hebben. Je kunt van de griepprik zelf geen griep krijgen. Het duurt twee tot drie weken voor het vaccin optimaal werkt. Daarna blijft het vier tot zes maanden actief. De beste tijd om de griepprik te halen is eind oktober of begin november, ruim voordat de griepgolf uitbreekt.

Omdat het aantal griepvirussen en de samenstelling ervan continu verandert, wordt het vaccin elk jaar aangepast. Vandaar ook dat risicogroepen iedere winter opnieuw moeten worden ingeënt. Het griepvaccin wordt gekweekt in kippeneieren. Als je allergisch bent voor kippeneiwit mag je geen griepprik hebben. Dat kan dan namelijk een heftige allergische reactie geven.

18. Hoe weten de makers van het vaccin op voorhand welke griepvirussen komende winter actief worden?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verzamelt het hele jaar overal in de wereld gegevens over griepgevallen. Op die manier kan men precies in de gaten houden welke griepvirussen zich waarheen verspreiden en hoe die zich ontwikkelen. Op basis van die gegevens is meestal goed te voorspellen welke varianten komend seizoen op het noordelijk halfrond zullen opduiken. Die worden in de griepprik opgenomen.

19. Ben je met de griepprik 100% beschermd?

Nee. Bij (jong)volwassenen voorkomt een vaccinatie ongeveer 70% van de griepgevallen. Dat heeft er onder andere mee te maken dat niet alle griepvirussen die gedurende een winter rondwaren in het vaccin zitten. Ook de werking van het afweersysteem en de leeftijd van degene die de prik krijgt spelen een rol. Bij ouderen ligt het beschermingspercentage iets lager, omdat hun afweer – en dus de aanmaak van antistoffen tegen het virus – iets minder goed werken. Krijgt iemand die is ingeënt toch griep, dan verloopt de ziekte meestal minder ernstig en is de kans op complicaties kleiner.

20. Zijn er behalve een vaccinatie nog andere manieren om griep te voorkomen?

Meerdere keren per dag je handen wassen en ze afdrogen met een papieren doekje (dat je daarna weggooit) is de beste manier om besmetting te voorkomen. Verder is het verstandig om je mond, neus en ogen zo min mogelijk aan te raken en woon- en werkruimtes goed te ventileren. Moet u hoesten of niezen? Doe dat dan in uw elleboogholte in plaats van in uw hand. Gebruik voor het neussnuiten papieren zakdoekjes en gooi ook die meteen weg.

Antivirale middelen kunnen weliswaar griep voorkomen, maar omdat je ze maximaal zes weken mag gebruiken is de kans groot dat je daarna alsnog besmet raakt. Ze worden dus niet preventief voorgeschreven. Een andere reden waarom dat niet gebeurt is dat de kans dan groot is dat we allemaal ongevoelig voor die middelen worden. Antivirale medicijnen helpen niet om extra weerstand tegen de griep op te bouwen. Dat kan alleen een vaccin doen.

Met medewerking van Gé Donkers, huisarts in Hoogeveen en als epidemioloog en projectleider CMR peilstations verbonden aan het NIVEL, het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: