EEN LUISTEREND BEELDSCHERM: INTERNETTHERAPIE

27 Jan

Gepubliceerd in Plus Magazine, februari 2012

Therapie volgen vanachter je computer, zonder dat je je behandelaar ooit ziet? Het is even wennen. Maar de resultaten zijn veelbelovend. Soms zelfs beter dan van persoonlijke gesprekken. 

We praten er niet graag over: psychische problemen. En dat terwijl we er met z’n allen steeds meer last van hebben. Eén op de vijf ouderen heeft een vorm van depressie, één op de tien lijdt aan een angststoornis. Bijna een kwart van de miljoen Nederlanders met een alcoholprobleem is 55-plus. Dat aantal is de afgelopen tien jaar zowat verdubbeld. Toch zoekt een groot deel van de senioren met psychische klachten geen hulp, vaak uit schaamte. Dan kan internet(therapie) uitkomst bieden.

 

Groeiend aanbod

Op dit moment kun je via internet zo’n 120 verschillende therapieën volgen: psychologische behandelingen waarbij je online contact hebt met een therapeut die je informatie, huiswerkopdrachten en advies geeft. Meestal gaat het om kortdurende hulpprogramma’s (5 tot 8 sessies) voor veelvoorkomende klachten zoals depressie, angst en overmatig alcoholgebruik. Nog veel meer websites geven informatie over psychische problemen of bieden bijvoorbeeld zelftests om na te gaan of het verstandig is om hulp te zoeken.

“Nederland loopt hierin internationaal voorop,” vertelt dr. Heleen Riper, programmaleider E-Mental Health aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. “95% van de Nederlanders heeft een internetaansluiting. Bovendien heerst hier een cultuur van ‘ik los het zelf wel op’. Dat maakt ons land een perfecte kweektuin voor internettherapie.”

De afgelopen vijf jaar is het aanbod razendsnel gegroeid. Er zijn online behandelingen gekomen voor bijvoorbeeld eetproblemen, traumaverwerking, burn-out, drugs-, medicijn- en gokverslaving, pijn en vermoeidheid na kanker. Ze worden aangeboden door GGZ-instellingen of door heel nieuwe organisaties die speciaal hiervoor in het leven zijn geroepen. Alle erkende internetbehandelingen worden inmiddels uit de basisverzekering vergoed. (Maximaal vijf sessies per jaar, hetzelfde aantal als voor persoonlijke therapie.)

“Vooral mensen met lichte of matige psychische klachten kunnen vaak prima via internet worden geholpen,” aldus Riper. ” Een online behandeling werkt volgens een vast stramien. Elke stap is duidelijk omschreven, dus als cliënt weet je precies wat je kunt verwachten. Tijdens en na de behandeling heb je bovendien je complete dossier tot je beschikking, zodat je kunt teruglezen wat er is besproken.”

 

Bewezen effectief

Je zou denken dat internettherapie typisch iets voor jongeren is, maar niets is minder waar. De gemiddelde leeftijd van de gebruikers is 42, en ook 50-plussers weten de behandelingen goed te vinden. Onder 65-plussers ligt de deelname (nog) wel een stuk lager. Als het om het resultaat gaat doen leeftijd, maar ook sekse of opleiding overigens niet ter zake. Zolang je maar goed Nederlands spreekt, heeft iedereen evenveel kans op succes.

De afgelopen jaren zijn er in Nederland zeker 25 wetenschappelijke onderzoeken gedaan naar de doeltreffendheid van internettherapie. Wat blijkt? Een online behandeling werkt net zo goed of soms zelfs beter dan een vergelijkbare persoonlijke therapie. Dat heeft er waarschijnlijk mee te maken dat via internet met vaste modules wordt gewerkt die vooraf uitgebreid zijn getest.  De tevredenheid met de behandelaars is ook hoog, gemiddeld geven gebruikers die ruim een acht.

Op dit moment maken jaarlijks naar schatting 100.000 Nederlanders gebruik van internettherapie. Dat zijn veelal mensen die niet gauw naar een psycholoog zouden stappen. Een  online behandeling is immers laagdrempelig, vooral voor klachten in de taboesfeer zoals paniek of verslaving. Verder kunt je de sessies volgen wanneer het jou uitkomt. Je bent geen tijd en geld kwijt aan reizen. En niemand hoeft ervan te weten. Bovendien vinden veel mensen het makkelijker om moeilijke gedachten en gevoelens op te schrijven dan ze naar een therapeut uit te spreken. En, niet onbelangrijk, voor een behandeling via internet zijn bijna nooit wachtlijsten.

 

Verwijsbrief

De voordelen van onlinetherapie zijn dus legio. Toch vindt nog maar 5% van alle geestelijke gezondheidszorg via internet plaats. Hoe zit dat? Heleen Riper: “90% van de cliënten komt via een zoekprogramma op internet of een tip van een ander bij een digitale behandeling terecht. Huisartsen en psychologen sturen er dus nog nauwelijks patiënten naar internet door. Ze weten niet wat er allemaal mogelijk is, of ze hebben er onvoldoende vertrouwen in omdat ze de resultaten niet kennen. Bovendien zijn therapeuten nu eenmaal gewend om op een bepaalde manier te werken. Een nieuwe aanpak kan dan bedreigend voelen.”

Iets anders is dat je, om de behandeling vergoed te krijgen, wel een verwijsbrief van je huisarts of bedrijfsarts nodig hebt. Daarvoor moet je dus toch de stap naar een hulpverlener zetten. Wil je dat niet, dan betekent dat: zelf betalen. Verder kan niet elke psychische klacht via internet worden verholpen. Zeker bij zware of complexe problemen is méér nodig.

En dan is er natuurlijk de persoonlijke voorkeur van de patiënt. Ook al heeft een groot deel van de ouderen tegenwoordig een internetaansluiting, niet iedereen vindt het prettig vinden om huiswerkopdrachten op de computer te maken. Uit onderzoek blijkt weliswaar dat de meeste gebruikers van online behandelingen het persoonlijke contact niet missen, maar erg sociaal is het niet. Tot slot is er nog de motivatie. Een therapiesessie op internet stel je wellicht makkelijker uit dan een bezoek aan een zorgverlener. Daar staat dan weer tegenover dat je bij online therapie zelf de regie in handen hebt. Dat maakt patiënten zelfstandig en geeft extra zelfvertrouwen.

 

Keurmerk

Ondanks de eventuele nadelen denkt Heleen Riper dat binnen vijf jaar de helft van alle therapie in ieder geval deels online gaat. “Soms zul je helemaal geen behandelaar zien, in andere gevallen zullen persoonlijke gesprekken worden gecombineerd met contact en opdrachten via internet. Per persoon wordt een maatwerkoplossing gezocht.”

Dat is straks. Maar stel dat je nu regelmatig last hebt van sombere gevoelens. Hoe weet je dan of internettherapie wat voor jou is? En waar vind je de juiste behandeling?

“Om te beginnen kun je je oriënteren op kiesbeter.nl,” aldus Riper. “Daar vind je een overzicht van de verschillende online therapieën. Je kunt ook je arts of je verzekeraar om advies vragen. Erkende behandelingen worden vanuit de basisverzekering vergoed, dat is ook een belangrijke maatstaf. Als je je voor een internetbehandeling aanmeldt, krijg je eerst een digitale intake. Aan de hand daarvan bepaalt de therapeut of de behandeling voor jou geschikt is, of dat je beter kunt aankloppen bij een reguliere therapeut. Op veel websites kun je ervaringen van anderen lezen. Dat geeft vaak een goed beeld van hoe het werkt. Verder werkt het Trimbos Instituut in opdracht van het Ministerie van VWS met andere partijen aan een speciaal keurmerk voor internettherapie. Dat gaat zowel patiënten als professionals helpen bij het maken van hun keuze voor de juiste behandeling. Het keurmerk wordt in de loop van 2012 gelanceerd. Als je dat op een website ziet, weet je dat je goed zit.”

 

[Kader]

Voorbeelden van internetbehandelingen

Algemene aanbieders:

  • Interapy.nl: bij burn-out*, depressie*, trauma*, angst- en paniekaanvallen*, rouwverwerking en eetproblemen.
  • Innohealth.nl: bij angst en paniek, fobieën en depressieve klachten.
  • Virenze-internettherapie.nl: angst en paniek, stress en burn-out, depressie, eetproblemen, seksuele problemen, alcoholproblemen en trauma.
  • Mentaalvitaal.nl: tips, oefeningen, online cursussen en therapie op het terrein van mentale gezondheid.
  • Prezens: preventieve zelfhulpcursussen en groepscursussen voor de aanpak van bijvoorbeeld angst, paniek, somberheid* of spanningen*.
  • MentalShare.nl: eerstelijns psychologische zorg via online zelfhulpprogramma’s, gericht op de preventie en behandeling van bijvoorbeeld depressie*, angst, stress en burn-out.

Behandelingen van één klacht:

  • Kleurjeleven.nl*, internettherapie.nl, depressievrij.nl: bij sombere gevoelens en depressie
  • Minderdrinken.nl*, alcoholdebaas.nl*, http://www.jellinek.nl/alcohol*, benzodebaas.nl, cannabisdebaas.nl, gokkendebaas.nl: tegen verschillende vormen van verslaving,
  • Pijnrevalidatie.nu: pijnbestrijding met behulp van gedragstherapie
  • Mindermoebijkanker.nl : aandachtstherapie tegen vermoeidheid

* Van deze behandelingen is met behulp van onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat ze effectief zijn. Ze worden door de zorgverzekeraar vergoed. Dat geldt overigens ook voor sommige andere online behandelingen. Doe voor de zekerheid altijd navraag.

 

Yvonne Vollebregt-Verhoeven (53) volgde de negen weken durende internetthearpie Minder moe bij kanker van het Helen Dowling Instituut. Uit onderzoek van datzelfde instituut blijkt dat 80% van de deelnemers aan deze Mindfulnesstraining na afloop minder vermoeid is.

“Begin 2011 las ik in het Algemeen Dagblad een artikel over Minder moe bij kanker. Op dat moment zat ik zelf in de laatste fase van mijn behandeling tegen eierstokkanker. Ik wist gelijk: dat is iets voor mij. Ik wilde graag leren hoe ik mijn energie beter kon verdelen, mezelf minder snel voorbij kon rennen en beter naar de signalen van mijn lichaam kon luisteren. Dat ik de therapie kon volgen op het moment dat het mij het beste uitkwam, vond ik een uitkomst.

Nadat ik me had aangemeld, kreeg ik wekelijks informatie, oefeningen en huiswerkopdrachten. Het doel: me bewust te maken van de automatische reacties die vermoeidheid verergeren. Zo ontdekte ik bijvoorbeeld dat ik me de mening van anderen in het verleden veel te veel aantrok, en dat dat heel veel energie kostte. De aandachts- en ontspanningsoefeningen hielpen me in het hier en nu te leven. De vaste therapeut die me begeleidde gaf me wekelijks via een beveiligde website feedback. Het persoonlijke contact heb ik helemaal niet gemist.

Vlak voor de zomer heb ik de behandeling afgerond. Twee maanden later kreeg ik te horen dat de kanker terug was, en dat ik niet meer kan genezen. Bij het verwerken van dat nieuws heb ik veel gehad de inzichten van de therapie. Ik accepteer dat het is zoals het is en dat piekeren geen zin heeft. In plaats van mijn energie aan negatieve zaken te verspillen, maak ik liever nog iets moois van de tijd die mij rest.”

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: