DE KINDERTELEFOON

1 Feb

Gepubliceerd in Het Parool op 31 januari 2012

Wie een tijdje met de vrijwilligers van Kindertelefoon praat, krijgt een inktzwart beeld van hoe Nederlandse kinderen eraan toe zijn. Het zijn schokkende taferelen die ze schetsen. Een meisje van 11 moet elke avond haar vader pijpen. Een jongen van 10 wordt regelmatig door zijn moeder van de trap gegooid en zonder eten naar bed gestuurd. Een andere kind wordt wekelijks in de kerk ‘gezuiverd’ om zijn onpure gedachten. En een meisje van 15 is in de gymzaal van haar school door een groep jongens verkracht.

De leeftijden en de geslachten van de kinderen in deze voorbeelden zijn veranderd. De medewerkers van de Kindertelefoon zijn namelijk als de dood dat bellers zich erin zouden herkennen. Anonimiteit en privacy zijn heilig bij de Kindertelefoon, en die worden dan ook streng bewaakt.

“Gelukkig horen we niet alleen maar van dat soort horrorverhalen”, zegt vrijwilligster Eva (26), die sinds augustus 2011 bij de Kindertelefoon werkt. “Veel gesprekken gaan over relaties en seksualiteit. Over hoe je verkering vraagt bijvoorbeeld, of hoe je moet tongzoenen. Soms belt een kind met een vraag over huiswerk, of om zijn spreekbeurt voor ons te oefenen. Daar zijn we óók voor.”

471 serieuze gesprekken per dag

De Kindertelefoon begon in 1979 met twee telefoons op een zolderkamer in de Jordaan. 33 jaar later is de gratis hulpdienst uitgegroeid tot een professionele organisatie met achttien locaties in heel Nederland en ruim achthonderd vrijwilligers, waarvan er zo’n 10% in Amsterdam werken. Zij beantwoorden telefoontjes en chats vanuit het hele land. Dankzij het mobiele verkeer is de plaats waar de gesprekken vandaan komen namelijk al lang niet meer te achterhalen.

Dat de Kindertelefoon anno 2012 nog steeds in een behoefte voorziet, blijkt wel uit de cijfers. Vorig jaar werden er 171.866 serieuze gesprekken gevoerd (104.914 telefoontjes en 66.958 chats), oftewel 471  per dag. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van 2008. Die groei is vooral te danken aan het feit dat kinderen sinds 2009 gratis met hun mobieltje naar de Kindertelefoon kunnen bellen (96% van de telefoontjes gaat via een gsm). De gemiddelde leeftijd van de jongeren is 13,2 jaar. Meisjes zoeken twee keer zo vaak contact met de Kindertelefoon als jongens.

Vanaf dag één zijn vooral seksualiteit, relaties en de thuissituatie veelbesproken onderwerpen. Opvallend is dat het aantal contacten over (verbaal) geweld – pesten, mishandeling, incest, verkrachting – de laatste jaren flink toeneemt. In 2011 ging één op de vijf gesprekken daarover.

Advies van leeftijdgenoten

De onderwerpen waarover kinderen willen praten zijn de afgelopen decennia grotendeels gelijk gebleven. Maar de manier waarop ze dat doen verandert snel. Zo verloopt ruim een derde van de  contacten tegenwoordig via internet.

“We doen er alles aan om het voor jongeren zo makkelijk mogelijk te maken om ons te bereiken”, zegt Maartje van Zant, programmaleider van het Landelijk Bureau Kindertelefoon. “Zo zijn we al in 2003 begonnen met online chatgesprekken. We waren de eerste hulporganisatie in Nederland die dat deed. Inmiddels is chatten voor onze vrijwilligers net zo gewoon als bellen.”

Uit onderzoek dat het SCO Kohnstamm Instituut in opdracht van de Kindertelefoon uitvoerde, blijkt dat kinderen chats positiever beoordelen en dat ze ook iets effectiever zijn dan telefoontjes. Dat komt omdat chatten laagdrempeliger is dan bellen. Het maakt het voor kinderen makkelijker om hun verhaal te doen, ook over heel ernstige onderwerpen. Bovendien kun je bij chatten teruglezen wat er is besproken, en er over nadenken wat dat betekent.

Behalve dat jongeren kunnen bellen en chatten met een vrijwilliger, hebben ze vanaf nu via het forum op kindertelefoon.nl ook de mogelijkheid om met elkaar te communiceren.

“Een forum is op zich niets nieuws,” erkent Van Zant. “Maar kinderen weten dat ze op onze site in een veilige en betrouwbare omgeving met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Uit onderzoek blijkt dat ze daar veel behoefte aan hebben. Vooral voor pubers telt de mening van leeftijdsgenoten zwaar. Die weten tenslotte als geen ander waar ze het over hebben. Een vrijwilliger houdt de gesprekken in de gaten, maar zij mengt zich er alleen in als het uit de hand loopt.”

Het forum heeft nog een doel: meer interactie tussen de organisatie en de gebruikers. Op die  manier hoopt de Kindertelefoon een (nog) beter beeld te krijgen van wat er onder jongeren speelt. Van Zant: “We kunnen bijvoorbeeld vragen wat hun ervaringen met echtscheiding zijn, of wat ze van een bepaalde voorlichtingscampagne vinden. Die kennis gebruiken we vervolgens om de stem van kinderen nog luider te laten horen. Bij beleidsmakers en hulpverleners, maar ook bij het grote publiek.”

En sociale media zoals Hyves, Facebook en Twitter? “Daar doen we op dit moment weinig mee”, aldus Van Zant. “Het is lastig daarop anonimiteit te waarborgen. Bovendien willen we eerst meer onderzoek doen naar hoe we die media zo doeltreffend mogelijk kunnen gebruiken.”

 Professionele hulp

Nog een teken van de veranderende tijdgeest: kinderen die contact zoeken met de Kindertelefoon worden steeds mondiger en veeleisender. “Ze verwachten een snelle oplossing voor hun probleem”, vertelt Erik Ott, Manager Kindertelefoon Amsterdam & Flevoland. “Soms zeggen ze letterlijk: ‘jij moet het regelen, ik bel toch niet voor niets?’ Maar daar zijn we niet voor. Het doel van de Kindertelefoon is om een luisterend oor te bieden, en kinderen te helpen om een oplossing in hun eigen omgeving te zoeken. Voor ons is een gesprek geslaagd als een kind zich na afloop sterker voelt, en weet hoe het zelf verder kan.”

Vrijwilligster Eva geeft een voorbeeld. “Als een jongen me vertelt dat hij dagelijks door zijn vader wordt geslagen, zeg ik eerst ‘wat moedig dat je belt’. Vervolgens laat ik blijken dat zulk gedrag van een ouder niet normaal is. Door de juiste vragen te stellen, onderzoeken we samen bij wie de jongen het beste in zijn omgeving kan aankloppen. Soms vindt een kind het fijn om met mij te oefenen wat hij gaat zeggen, zodat hij bij het werkelijke gesprek sterker in zijn schoenen staat. Tot slot vertel ik op welke websites hij meer informatie kan vinden, en eventueel bij welke hulpinstanties hij kan aankloppen.”

Over hulpinstanties gesproken: sinds 2005 maakt de Kindertelefoon organisatorisch onderdeel uit van Bureau Jeugdzorg. In gevallen van geweld ligt een doorverwijzing daar naartoe dan toch voor de hand?

“We hebben tegenwoordig inderdaad de mogelijkheid om – met instemming van de jongere – een jeugdzorgmedewerker te laten meedoen aan het telefoongesprek”, zegt Ott. “Dat is grote winst. Maar voor een kind is het een enorme stap, al is het maar omdat hij zijn anonimiteit moet opgeven. Alleen de naam van Jeugdzorg noemen is vaak al reden voor een beller om op te hangen. Je moet daar dus heel voorzichtig mee zijn. Desondanks dragen we landelijk jaarlijks zo’n 150 actieve verwijzingen over aan Bureau Jeugdzorg.”

Nepgesprekken

Intussen is Eva alweer een nieuw gesprek gestart. De telefoon- en computerlijnen van de Kindertelefoon zijn dagelijks van 14.00 tot 20.00 uur geopend, 365 dagen per jaar. Echt rustig is het er eigenlijk nooit. Aan de andere kant van de lijn klinkt een boel gegiechel, voordat er wordt opgehangen.

“Helaas krijgen we veel van dit soort nepreacties”, zegt Eva. “Toch neem ik elke contact serieus. Laatst belde een meisje met allerlei onschuldige vragen en flauwe mopjes. Pas na tien minuten praten kwam het hoge woord eruit: ze sneed zichzelf. Als je zo’n kind uiteindelijk toch verder kunt helpen, neem je de grapjassen graag op de koop toe.”

http://www.kindertelefoon.nl

[Kader]

Meest besproken onderwerpen in 2011

  Onderwerp % van totale contacten
1 Seksualiteit

19,6%

2 Relaties

17,8%

3 Pesten

11,5%

4 Thuissituatie (ruzies, problemen met ouders, broers/zussen, echtscheiding)

10,5%

5 Geweld (mishandeling, aanranding, incest)

7,4%

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: