BEHANDELD VOOR EEN HARTAANDOENING? VRAAG OM HARTREVALIDATIE!

24 Aug

Slechts één op de drie patiënten die er baat bij heeft volgt een hartrevalidatieprogramma. En dat terwijl daarmee veel ellende kan worden bespaard.

Als mensen met ernstige hartklachten na hun behandeling een hartrevalidatieprogramma volgen, hebben ze 50% minder kans om opnieuw in het ziekenhuis te belanden en 30% minder kans om aan hartproblemen te overlijden. Toch doorloopt slechts één op de drie patiënten die er baat bij heeft zo’n programma, blijkt uit recent onderzoek van het AMC Amsterdam, de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC) en zorgverzekeraar Achmea.

Hoe komt dat?

Voor hartrevalidatie heb je een verwijzing van je specialist nodig. Maar cardiologen denken daar vaak niet aan. Mogelijk komt dat omdat ze vooral focussen op het oplossen van het acute probleem, bijvoorbeeld een verstopte kransslagader, en minder met het voorkomen van toekomstige klachten. Vandaar dat de NVVC een campagne is gestart om cardiologen meer bewust te maken van de noodzaak. Er wordt ook gewerkt aan een systeem dat hartpatiënten automatisch naar een revalidatieprogramma doorverwijst. Zolang dat echter nog niet goed is geregeld, is het belangrijk dat patiënten vooral ook zelf om een verwijzing vragen. Omdat veel van hen een verkeerd beeld hebben van wat hartrevalidatie inhoudt en oplevert (‘het is alleen maar fitness’, ‘op mijn leeftijd heeft dat toch geen zin meer’, etc.), doen ze dat nu lang niet allemaal.

Een ander probleem is de afstand van huis naar het ziekenhuis of het revalidatiecentrum. Is die meer dan tien kilometer, dan haken veel patiënten nog voor of tijdens het programma af. En dan is er nog de kwestie van het geld. Door de bezuinigingen in de gezondheidszorg hebben ziekenhuizen vaak simpelweg onvoldoende budget om alle hartpatiënten die dat nodig hebben een revalidatieplek aan te bieden.

Kortom: het hangt er vanaf in welk ziekenhuis je bent behandeld of je hartrevalidatie krijgt of niet?

Precies. Maar deze vorm van begeleiding valt onder de basiszorg, dus een patiënt heeft er recht op. Als je eigen ziekenhuis je geen revalidatieprogramma kan bieden, kan je je cardioloog vragen om je door te verwijzen naar een andere instelling. Je kunt ook de afdeling zorgbemiddeling van je zorgverzekeraar inschakelen.

Kan de huisarts ook doorverwijzen?

Nee, dat moet de cardioloog doen.

Wie heeft er baat bij hartrevalidatie?

Het programma is zinvol na een hartinfarct, na een openhartoperatie (onder andere bypass- of hartklepoperatie), na een dotter- of stentbehandeling of nadat iemand een pacemaker of ICD heeft gekregen. Soms wordt hartrevalidatie ook aangeraden bij andere hartaandoeningen (bijvoorbeeld een angina pectoris, een ritmestoornis of hartfalen). Alles bij elkaar gaat het om 100.000 mensen per jaar. De gemiddelde leeftijd van mannen die aan een programma meedoen is 65, van vrouwen 70.

Wat kun je verwachten?

Het multidisciplinaire programma duurt gemiddeld twaalf weken en wordt doorgaans in groepsverband gegeven. Er zijn vier belangrijke onderdelen: lichamelijke training om de conditie weer op te bouwen; begeleiding bij leefstijl- en gedragsveranderingen, zoals stoppen met roken of gezonder eten; psychische hulp voor mensen die door hun ziekte angstig of somber zijn geworden; en sociale ondersteuning, bijvoorbeeld voor mantelzorgers of om snel weer aan het werk te kunnen of andere dagelijkse bezigheden op te pakken. Tijdens een intakegesprek wordt samen met de patiënt bekeken welke onderdelen voor hem of haar relevant zijn. Aan de hand daarvan wordt een persoonlijk revalidatieplan opgesteld.

Een hartkwaal is een lichamelijke klacht. Vanwaar die psychische hulp?

Driekwart van de mensen die een ernstig hartprobleem heeft (gehad) krijgt last van sombere of angstige gevoelens. Bij een derde zijn die zo ernstig dat er sprake is van een depressieve stoornis. Vaak doen psychische problemen zich pas voor als iemand al lang weer thuis of aan het werk is. Zorgverleners doen zulke klachten in eerste instantie vaak af als vermoeidheid, of als een bijwerking van medicijnen. Vandaar dat eind 2011 in de Richtlijn Hartrevalidatie is opgenomen dat er meer aandacht moet worden besteed aan het psychische herstel.

Moet je perse in een groep revalideren?

Uit onderzoek blijkt dat mensen er meer voordeel van hebben als ze samen met andere patiënten revalideren. Je kunt dan ervaringen uitwisselen en elkaar steunen. Bovendien leer je van elkaar. Maar als iemand individuele hulp of begeleiding prettiger vindt, is dat vaak ook mogelijk.

Wat levert zo’n programma op?

Hartrevalidatie vermindert het risico dat er nieuwe hartproblemen ontstaan. Maar het belangrijkste vinden veel patiënten dat ze weer vertrouwen in hun lichaam krijgen. Ze voelen zich vitaler en vrijer en kunnen zonder (veel) belemmeringen deelnemen aan het gewone leven. Voor mensen met een baan betekent het bovendien: sneller terug aan het werk.

Waar kun je voor hartrevalidatie terecht?

In het ziekenhuis waar je bent behandeld of in een andere kliniek of revalidatiecentrum. In totaal wordt het programma op zo’n honderd plekken in Nederland gegeven.

Waar moet je bij het kiezen van een programma op letten?

De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft onlangs onderzoek gedaan naar hartrevalidatie. Daaruit bleek dat het aanbod en de kwaliteit per ziekenhuis sterk verschilt. Het loont dus om kritisch te kijken naar hoe een programma is samengesteld. Belangrijk is in ieder geval dat alle vier de aspecten van hartrevalidatie worden aangeboden. Verder is het zinvol om vooraf na te denken over wat je eigen voorkeuren zijn. Wat wil je dat hartrevalidatie voor jou oplevert? Hoe ver wil je reizen? Vind je het belangrijk om met leeftijdsgenoten in een groep te zitten? Wil je graag dat je partner meedoet? Dan kun je daar een geschikt programma en centrum bij zoeken.

Wat als je twijfelt of het wel iets voor jou is?

Ga in ieder geval het gesprek met de coördinator van het hartrevalidatieprogramma aan. Tijdens de intake krijg je precies te horen wat de mogelijkheden voor jou zijn en kun je eventuele twijfels op tafel leggen. Verder kan het prettig zijn om ervaringen van anderen te horen die al zo’n programma hebben doorlopen. Daarvoor kun je bijvoorbeeld contact zoeken met lotgenoten via van de patiëntenvereniging, De Hart&Vaatgroep.

Wordt hartrevalidatie vergoed?

Ja, de kosten (maximaal zo’n 2000 euro) worden uit de basisverzekering betaald.

Wat kunnen we de komen jaren verwachten als het om hartrevalidatie gaat?

De (te) grote afstand naar het ziekenhuis is voor veel patiënten een belemmering om aan een programma deel te nemen. Vandaar dat wordt gekeken of hartrevalidatie in de toekomst ook in de wijk kan worden gegeven. In Groningen en Amsterdam wordt daar al mee geëxperimenteerd.

Een andere ontwikkeling is om patiënten met behulp van telezorg (zorg op afstand) tijdens de revalidatie steeds meer thuis te ondersteunen. Ook dat maakt de deelname aan het programma laagdrempeliger. Vitale waarden zoals bloeddruk en hartslag kun je bijvoorbeeld digitaal aan de coördinator doorgeven, zodat je ook thuis veilig en verantwoord aan je conditie kunt werken. Een andere vorm van begeleiding op afstand is overleg via de computer met een psycholoog of diëtist, of een e-learning programma voor een gezondere leefstijl. Naar verwachting zullen de mogelijkheden hiervoor de komende jaren flink toenemen.

Inhoudelijk worden de revalidatieprogramma’s steeds meer maatwerk en er komt meer aandacht voor de rol van de partner (of andere mantelzorgers) bij het herstel. Verder valt er nog veel te verbeteren aan de nazorg. Na afloop van de revalidatie vallen patiënten vaak snel terug in hun oude (ongezonde) gedrag. Vandaar dat er steeds meer nadruk komt te liggen op hoe je, dat wat je bij de revalidatie hebt geleerd, naderhand kunt volhouden. Overigens kan telezorg ook daarin een belangrijke rol spelen, bijvoorbeeld door eens in de zoveel tijd contact te hebben met het hartrevalidatieteam over hoe het gaat.

Meer weten? Kijk op hartenvaatgroep.nl/hartrevalidatie

Met dank aan Roderik Kraaijenhagen, cardioloog en voorzitter van de commissie Cardiovasculaire Preventie en Hartrevalidatie van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC), en Inge van den Broek, beleidsadviseur bij patiëntenvereniging De Hart&Vaatgroep. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: