HOGE BLOEDDRUK OF DIABETES? LAAT UW NIEREN CHECKEN!

3 Sep

Gepubliceerd in ANBO Magazine nr. 5 – 2012

Haperende nieren: je merkt er meestal niets van. Pas als ze voor meer dan 70% uitvallen, krijg je klachten. Die zijn zo vaag dat ze vaak niet worden herkend. En dat terwijl ze wel gevaarlijk zijn. 

Ieder mens heeft twee nieren. Ze liggen tussen de bovenrand van je bekken en je onderste ribben, aan de rugzijde van je lichaam. Gemiddeld zijn ze twaalf centimeter lang en 160 gram zwaar.

Nieren zijn supersonische fabriekjes met veel verschillende taken. Met hun miljoenen kleine filtertjes (nefronen) zeven ze de afvalstoffen uit het bloed, die vrijkomen bij verschillende stofwisselingsprocessen in het lichaam. De afvalstoffen plas je vervolgens uit. De urine die de nieren met dat doel produceren, is precies genoeg om de vochthuishouding in je lijf op peil te houden. Hapert het proces, dan wordt de hoeveelheid afvalstoffen te hoog en vergiftigt je lichaam zichzelf.

Behalve dat ze het bloed zuiveren en de vochtbalans regelen, maken de nieren ook nog verschillende belangrijke hormonen aan. Zo houden deze organen de bloeddruk constant, zorgen ze voor de productie van rode bloedlichaampjes en dragen ze bij aan de vorming van stevige botten. Kortom: gezonde nieren zijn onmisbaar voor een goedwerkend lichaam.

Overbelasting

Helaas kunnen nieren schade oplopen. Dat gaat meestal heel geleidelijk, over langere tijd. Het lastige is dat je daar in eerste instantie niets van merkt. Vandaar dat nierschade ook wel een sluipmoordenaar wordt genoemd. Belangrijke oorzaken zijn diabetes type II (‘ouderdomssuiker’) en/of een hoge bloeddruk. Door de hoge suikerwaardes in het bloed van diabetespatiënten raken de filtertjes in de nieren verstopt. Een hoge bloeddruk beschadigt  diezelfde filtertjes. Het deel van de nieren dat nog wel goed werkt, raakt vervolgens overbelast en slijt extra snel.

Pas als de nierfunctie voor 70% of meer is uitgevallen, krijg je klachten. Die zijn vaak heel vaag: vermoeidheid, jeuk, misselijkheid en een gebrek aan eetlust. Ze kunnen op nierschade wijzen, maar ook bij tal van andere aandoeningen horen. Het gevolg is dat nierschade vaak pas laat wordt ontdekt. Een hoge bloeddruk kan een eerste signaal zijn dat er iets mis is met de nierfunctie. Als de nieren eenmaal zijn aangetast, wordt er namelijk minder van het hormoon aangemaakt dat de bloeddruk op peil houdt. Die stijgt daardoor. Dat verergert de schade nog verder. Een hoge bloeddruk kan kortom zowel de oorzaak als het gevolg van nierschade zijn.

Ruim een miljoen mensen heeft chronische nierschade. Lichte nierschade kan op zich weinig kwaad, maar het is toch belangrijk om zulke verborgen schade tijdig op te sporen. Dan kun je immers maatregelen nemen om verdere problemen (zoveel mogelijk) te voorkomen.

Bij ruim 60.000 Nederlanders is er sprake van een ernstige nierschade Bij hen zijn allerlei essentiële processen in het lichaam verstoord. De hoeveelheid vocht in hun lichaam wordt bijvoorbeeld niet goed op peil gehouden, wat kan leiden tot (heftige) benauwdheid. In de loop van de tijd veroorzaakt ernstige nierschade vaak ook andere serieuze klachten, zoals hart- en vaatproblemen.

Behandeling: dieet, transplantatie of dialyse

Zolang de nieren nog redelijk goed werken, is het belangrijkste doel verdere beschadiging te voorkomen. Dat lukt het beste met een goede leefstijl: gezond eten, een gezond gewicht houden, voldoende bewegen, niet roken en matig drinken. Verder is het belangrijk om zo min mogelijk zout te gebruiken. De meeste Nederlanders krijgen dagelijks minstens een dubbele portie van de aanbevolen maximumhoeveelheid zout (6 gram) binnen. Dat verhoogt de bloeddruk en daarmee de kans op nierschade (en diabetes). Voor een blijvend hoge bloeddruk en andere klachten worden meestal medicijnen gegeven. Maar zelfs al komt de bloeddruk zo onder controle, dan heeft zout een direct schadelijk effect op de nieren.

Als de nieren nog maar 15% of minder werken, dan is een behandeling nodig die de nierfunctie vervangt. Het beste lukt dat met een niertransplantatie. Helaas zijn er meer patiënten die een nieuwe nier nodig hebben dan dat er donornieren beschikbaar zijn – de wachttijd is gemiddeld vier jaar.

Lukt het niet om iemand (snel) te transplanteren, dan moet de patiënt gaan dialyseren. Met een speciale machine, een kunstnier, worden de afvalstoffen buiten het lichaam uit het bloed gefilterd. De gemiddelde leeftijd waarop nierpatiënten met dialyse beginnen, ligt tussen de 65 en de 70.

Jaarlijks komen er zo’n 1800 dialysepatiënten bij. Tegen de tijd dat er voor hen een nier beschikbaar komt, is de algemene conditie van sommige van hen al zo verslechterd dat ze niet meer voor transplantatie in aanmerking komen.

Steeds meer nierpatiënten zoeken een levende donor in hun naaste omgeving. Juist vanwege de grote reservecapaciteit kun je namelijk prima met één (gezonde) nier leven. Van de 855 niertransplantaties die in 2011 werden uitgevoerd, waren er 436 met een donornier van een levende persoon.

Controle

De nieren slijten met het ouder worden ook vanzelf. Ongeveer vanaf je 30ste gaat je  nierfunctie heel langzaam achteruit. Een verder gezond persoon van 70 kan daardoor een nierfunctie hebben van 60%.

Behandeling is dan meestal (nog) niet nodig, maar je moet wel rekening houden met het minder goed werken van de nieren, bijvoorbeeld als je medicijnen krijgt voorgeschreven. Omdat die dan soms minder goed uit het lichaam worden afgevoerd, kan een normale dosering van een middel plotseling te hoog uitpakken waardoor je bijvoorbeeld (meer) last krijgt van bijwerkingen. Bovendien hebben sommige medicijnen, zoals bepaalde pijnstillers, zelf een schadelijk effect op de nieren. 60-plussers doen er daarom verstandig aan hun nierfunctie jaarlijks door de huisarts te laten controleren. Voor mensen met een hoge bloeddruk en/of diabetes geldt dat advies, ongeacht hun leeftijd.

[Kader]

Doe de risicotest

Om ervoor te zorgen dat nierfunctieverlies eerder wordt opgespoord en behandeld, heeft de Nierstichting samen met het Diabetes Fonds, de Hartstichting en de beroepsorganisaties van huisartsen en bedrijfsartsen een risico- en een leefstijltest ontwikkeld. Benieuwd of u een bovengemiddelde kans heeft op diabetes, hart- en vaatziekten of nierschade? Doe dan de risicotest op www.testuwrisico.nl. Blijkt daaruit dat er een verhoogd risico is, dan kunt u het best naar de huisarts gaan voor een Preventieconsult. Bij een licht verhoogd risico kunt u ook nog de leefstijltest doen op www.testuwleefstijl.nl. Na het invullen van een vragenlijst krijgt u een advies op maat om uw leefstijl te verbeteren en zo nierschade te voorkomen.

[Kader]

Maja Postma (51) is sinds 2003 nierpatiënt.
“Negen jaar geleden kwam ik erachter dat ik een torenhoge bloeddruk had. Ik had al geruime tijd last van hartkloppingen, hoofdpijn en troebel zicht. Helaas werden die symptomen niet tijdig herkend als hoge bloeddruk. Het gevolg: ernstig beschadigde nieren, die nog maar voor 18% werken.
Doordat mijn nieren zo slecht functioneren, word ik heel snel moe. Als ik een uur met mijn hond wandel, moet ik daar een dag van bijkomen. Werken lukt helemaal niet meer; als gevolg van mijn ziekte heb ik mijn baan als verpleegkundige moeten opgeven.
Gelukkig heb ik tot nu toe weten te voorkomen dat mijn nierfunctie nog verder achteruit gaat, en dat ik getransplanteerd moet worden of moet gaan dialyseren. De tol is een heel gedisciplineerd leven. Ik eet zo min mogelijk zout en ik rook en ik drink niet. Verder moet ik mijn activiteiten goed plannen. Natuurlijk wil ik voor mijn drie kinderen een vrolijke, fitte moeder zijn, maar mijn energie is simpelweg beperkt.
Mijn nierschade werd veel te laat opgemerkt. Daar kan ik niets meer aan doen. Maar ik kan andere mensen wel oproepen hun nierfunctie goed in de gaten te houden. Ik heb mijn ziekte inmiddels geaccepteerd, en kijk vooral naar wat ik nog wél kan. Maar voorkomen is natuurlijk altijd beter.”

[Kader]
Nierstichting wint 4e ANBO MAX Goede Doelen Prijs!
Sinds 2008 reiken ANBO en Omroep MAX jaarlijks samen een Goede Doelen Prijs uit. “Er zijn in Nederland zoveel goede doelen die waardevol werk verrichten”, zegt ANBO-directeur Liane den Haan. “Deze prijs is een openlijk compliment daarvoor, en een aanmoediging om vooral door te gaan met dit goede werk.”
Na een spannende strijd heeft het publiek de Nierstichting verkozen tot het ANBO MAX Goede Doel van 2012. “Een geweldige waardering voor ons werk!”, reageert Tom Oostrom, algemeen directeur van de Nierstichting, enthousiast. “De prijs is een extra stimulans om te werken aan een toekomst met zo weinig mogelijk nierziekten en een betere toekomst voor nierpatiënten. Bovendien voelt het als een eervolle opsteker voor alle vrijwilligers en medewerkers die zich vol overtuiging voor ons doel inzetten.”
Een nierpatiënt moet er veel voor over hebben om een beetje normaal te leven. Dialyse is loodzwaar. Transplantatie is veelal de beste oplossing. Maar de wachttijd voor een donornier is lang. De Nierstichting zet alles op alles om die te verkorten. Ook ondersteunt zij wetenschappelijk onderzoek naar nieuwe en betere behandelmethoden en het ontstaan van nierziekten.
“Ik hoop dat deze prijs nog meer mensen stimuleert om het werk van de Nierstichting financieel te steunen”, besluit Oostrom. “Wij krijgen namelijk geen geld van de overheid, en zijn dus volledig aangewezen op giften.

Wat heeft u over voor een nierpatiënt? Kijk op www.nierstichting.nl wat u kunt doen of geef tijdens de collecte van 16 t/m 22 september 2012 of via ING 88.000.  

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: