DE KRACHT VAN LIJSTJES

2 Jan

002003

Gepubliceerd in Margriet nr. 1 2013

Of het nu gaat over goede voornemens of de dingen doe je nog moet doen: niets geeft een opgeruimder gevoel dan het maken van een lijstje. Waarom eigenlijk? En hoe zorg je ervoor dat je ook uitvoert wat er op je lijstje staat?

Laat ik het maar eerlijk toegeven: ik ben een lijstjesfanaat. Als ik ’s ochtends achter mijn bureau ga zitten, is het eerste wat ik doe in een actielijstje voor die dag maken. In een prachtig, speciaal daarvoor aangeschaft schrift. Want het fysiek doorstrepen van de dingen die ik heb afgewerkt geeft me nog altijd meer voldoening dan een actie afvinken op een computerscherm.

Maar het blijft niet bij dat ene lijstje. In een ander schriftje houd ik bij welke boeken ik heb gelezen, en wat ik ervan vond. In september begin ik al met een lijstje van geschikte kerstcadeautjes voor mijn geliefden (en voor mezelf). Ik heb lijstjes met doelen voor de komende jaren (tweede boek schrijven, radioprogramma presenteren, lesgeven), met steden die ik graag wil bezoeken (Lissabon, Istanbul, Oslo), met dingen die ik voor mijn huis wil kopen (klerenkast-op-maat, chaisse longue) en met internetsites die ik eens op mijn gemak wil bekijken (buitenlandse kranten, webwinkels, sites van collega’s). Om maar iets te noemen. Werk ik al die lijstjes altijd helemaal af? Natuurlijk niet. Maar alleen al het feit dat ik ze af en toe even kan doorlezen, geeft me een prettig gevoel. Alsof ik mijn hele leven pico bello onder controle heb.

Relativeren en prioriteren

“Dat gevoel van controle is één van de belangrijkste redenen waarom veel mensen graag lijstjes maken”, zegt hoogleraar psychologie en schrijver René Diekstra. “Een lijstje creëert orde in de chaos. Niet alleen praktisch, maar vooral ook in je hoofd.”

Naar de stomerij, klant bellen, verjaardagskaart sturen, knutselwerkje voor school maken, afspraak bij de tandarts regelen… Wie piekert er ’s avonds in bed af en toe niet over wat er allemaal nog moet gebeuren? Dezelfde gedachten draaien steeds weer rond in je hoofd, met stress en slapeloosheid tot gevolg. De beste remedie: opstaan en een lijstje maken. Grote kans dat je daarna minder piekert en beter slaapt, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek.

“Een lijstje is een praktisch geheugensteuntje”, aldus Diekstra. “Het stelt je gerust dat je dingen niet vergeet. Bovendien creëert het ruimte voor andere gedachten. Drie of vier dringende zaken onthouden lukt misschien nog wel, maar een vijfde of zesde wordt al lastiger. Door zoveel mogelijk op te schrijven, is de kans kleiner dat je iets over het hoofd ziet.”

Maar het nut van een lijstje gaat verder dan een simpel geheugensteuntje. Pas als we een actie hebben opgeschreven, kunnen we er namelijk een waardeoordeel aan geven. Diekstra: “Het menselijk brein is van zichzelf niet goed in relativeren. Zolang klussen in je hoofd rondzwerven, lijken ze allemaal even belangrijk. Wat heeft prioriteit? Waar moet je mee beginnen? Geen idee! Maar als je de dingen voor je op papier ziet staan, kun je er met enige afstand naar kijken. En bedenken: ‘dit moet echt vandaag gebeuren’ of ‘zo belangrijk is dat eigenlijk ook weer niet’. Een actielijstje helpt dus om ordening aan te brengen en weloverwogen keuzes te maken. In plaats van dat je je overweldigd voelt door alles wat nog moet, creëer je zo een gestructureerd plan. En dan is het afwerken van de klussen ook nog eens goed voor je zelfvertrouwen. Kortom: lijstjes maken loont.”

To-do

Iemand die daar alles van weet, is schrijfster van Stop de stapels Annemiek Tigchelaar. Als professional organizer helpt zij al bijna tien jaar mensen en bedrijven orde in hun leven te krijgen. To-do lijstjes zijn daarbij volgens haar een onmisbaar hulpmiddel. Als je ze goed gebruikt tenminste.

“Regel één”, zegt Tigchelaar, “is om het aantal lijstjes tot een minimum te beperken. Vaak zie je dat mensen op allerlei verschillende plekken opschrijven wat ze nog moeten doen, op een papiertje, in hun telefoon, op hun computer. Dat werkt alleen maar meer chaos in de hand. Maak in plaats daarvan liever twee of drie hoofdlijsten, bijvoorbeeld één voor huishoudelijke klussen en één voor werk. Zelf geef ik de voorkeur aan digitale lijstjes, omdat je die makkelijk kunt bijwerken en herschikken. Werk je liever op papier, zorg er dan in ieder geval voor dat alle lijsten overzichtelijk bij elkaar zitten, bijvoorbeeld in een schrift of in een multomap met tabbladen. Losse lijstjes zijn uit den boze, die raken kwijt.”

Een goede to-do lijst stel je in twee fasen op. Eerst noteer je alles wat er moet gebeuren, rijp en groen door elkaar. Daarna breng je er een prioritering in aan, van meest belangrijk naar minst belangrijk. Hoe concreter je een klus omschrijft, hoe groter de kans dat je hem daadwerkelijk uitvoert.

“Een lange lijst met vage plannen kan heel ontmoedigend werken”, vertelt Tigchelaar. “Je weet dan niet hoe of waar je moet beginnen. Wat helpt is om grote klussen in stukjes op te delen. Maak het jezelf zo makkelijk mogelijk, bijvoorbeeld door op je lijst alvast de telefoonnummers te noteren van de mensen die je moet bellen. Een ander trucje is om iets waar je tegenop ziet positief te formuleren. Dus niet: ‘strijken’, maar ‘tijdens het strijken naar mijn nieuwe cd luisteren’. Je kunt ook naast de taak  opschrijven wat het je oplevert, bijvoorbeeld: ‘een kast vol schone, nette kleren’.”

Nog een tip: plan niet alleen wanneer je een klus af moet hebben, maar vooral ook wanneer je ermee moet beginnen. Zo voorkom je dat je in de tijdsproblemen komt. En wissel minder leuke en leuke dingen met elkaar af, dat houdt de moed erin.

Bucket list

Een bijzondere vorm van een to-do lijst is een zogenaamde ‘bucket list’. De term is afkomstig van het Engelse spreekwoord ‘to kick the bucket’, dat ‘sterven’ betekent. Een bucket list is kortom een opsomming van dingen die je graag voor je dood gedaan wilt hebben. De ultieme to do-lijst, zeg maar.

Sinds het verschijnen van de gelijknamige film in 2007 heeft het maken van bucket lists een ware vlucht genomen. Er zijn zelfs websites waarop je je persoonlijke levenslijst (en die van anderen) kunt bijhouden. Op 43things.com bijvoorbeeld hebben meer dan drie miljoen (!) mensen een bucket list ingevuld. Je kunt het zo gek niet bedenken of iemand heeft het als doel, van ‘leren met stokjes te eten’ en ‘onder de sterren slapen’ tot ‘mijn biologische vader vinden’ en ‘een ruimtereis maken’.

“Een bucket list zegt iets over jou als persoon”, verklaart René Diekstra de populariteit. “Het helpt je te bepalen wie je bent of wilt zijn. Bovendien kan zo’n lijst je stimuleren om dingen te doen die je anders nooit zou ondernemen. Een vriend van mij wilde voor zijn dood in de 33 beste restaurants van Nederland eten. Helaas is dat niet gelukt, maar het gaf hem wel een positief doel in de laatste fase van zijn leven.”

[Kader]

Handige lijstjes apps

  • Remember the milk (gratis): makkelijk, overzichtelijk en in het Nederlands beschikbaar. Hetzelfde geldt voor Wunderlist (gratis).
  • Clear (€ 1,59): stijlvolle, kleurrijke lijstjes app, heel simpel in het gebruik. Nadeel: datum- en alarmfunctie ontbreken.
  • Paperless (€ 2,39): duidelijk met kenbare afbeeldingen bij de verschillende soorten lijstjes.
  • ABC Notes ((€ 2,39): lijstjes en stickey notes in één.
  • 2Do (€ 7,99): misschien wel de meest uitgebreide lijstjes app die er is. Genomineerd voor de Best App Ever Award in zes verschillende categorieën.

[Kader]

Wat gebruiken de deskundigen?

René Diekstra: “Het liefst maak ik lijstjes op het ‘kladblok’ op mijn tabletcomputer. Elke dag begin ik een nieuwe, dus ik werk ze lang niet altijd af.”

Annemiek Tigchelaar: “Ik ben een fan van de lijstjes in Microsoft Outlook. Die kun je heel gemakkelijk bewerken en met je agenda en je e-mail integreren.”

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: