MINKA JANSEN: “EEN KIND VERDIENT RESPECT”

6 Feb

001

Gepubliceerd in Het Parool, 5 februari 2013. 

Haar eerste pleegkind kreeg orthopedagoge Minka Jansen (59) over het tuinhek aangereikt. Er zouden er nog zeventien volgen, naast vier biologische kinderen. Nu deelt ze veertig jaar opvoedervaringen en –tips met de rest van de wereld, via Facebook.

Opvoedtips op Facebook?

“Mijn kinderen hebben inmiddels ook weer kinderen. Ze vroegen me om mijn ervaringen en tips over opvoeden op te schrijven, zodat ze ze zelf kunnen gebruiken. Kennelijk voorziet de site in een behoefte, want inmiddels weten veel meer mensen met opvoedvragen me daar te vinden.”

De term ‘opvoeden’ geeft in Google twee miljoen resultaten.  Wat heeft u daaraan toe te voegen?

“Een kind verdient wat mij betreft evenveel respect als een volwassene. Bedenk: alles wat een volwassene vervelend vindt of irriteert, maakt een kind ook boos. Dus behandel ik ze gelijk, en met respect. Praktisch betekent dat: opvoeden zonder straffen.”

Dus weg met alle regels en structuur.

“Zeker niet! Als er ergens duidelijke regels gelden, is dat bij mij.”

Wat als ze zich daar niet aan houden?

“Dan laat ik ze de consequentie ervaren. Op een gegeven moment wilde geen van de kinderen die ik in huis had zijn tanden poetsen. Elke dag was het weer een strijd. Toen heb ik gezegd: geen tanden poetsen is prima, maar dan mogen jullie vanaf nu niets meer met suiker eten of drinken. Ik liet ze kortom zelf de keus. Uiteraard verdwenen de tandenborstels ongebruikt in de kast. De volgende dag kregen ze geen honing op brood en geen koekje bij de thee. Binnen twee dagen smeekten ze me of ze alsjeblieft hun tanden weer mochten poetsen.”

Een kind iets onthouden is toch ook een vorm van straffen?

“Er is een belangrijk verschil: een straf heeft meestal niets met het vergrijp te maken, een consequentie wel. Een kind dat zijn bord niet heeft leeg gegeten, snapt niet dat hij niet op de computer mag. Wat is daar de logica van? Zo’n straf roept veel boosheid en weerstand op. Voor je het weet gaat hij stiekem bij een buurjongetje computeren. Het is duidelijker en eerlijker om kinderen de logische gevolgen van hun keuzes te laten voelen. Dus: zonder eten naar bed. Regels worden gemakkelijk geaccepteerd als kinderen er de rechtvaardigheid van inzien.”

Hoe bepaal je als ouder wat wel en niet mag?

“Mijn uitgangspunt is dat alles mag, zo lang je jezelf of anderen er maar niet mee benadeelt. Een voorbeeld. Met veel kinderen in huis was het tijdens het eten vaak een hels kabaal aan tafel. Een normaal gesprek was dan onmogelijk. Kortom: de herrie benadeelde mij. Als het niet rustiger werd als ik daarom vroeg, pakte mijn partner en ik onze borden en gingen we in de slaapkamer eten.”

U liet uw kinderen dus winnen!

“Integendeel. De consequentie van hun gedrag was dat ze het dan maar zonder ons moesten stellen. Dat werkte als een trein; het was meteen muisstil in de keuken. Ze vonden het namelijk hartstikke ongezellig zonder ons. Trouwens, wat is het alternatief? Boos worden? Schreeuwen? Dat is een teken van zwakte en maakt het conflict alleen maar erger. Het laatste wat je moet doen is een machtsstrijd met je kind aangaan.”

Makkelijker gezegd dan gedaan als je met een krijsende kleuter in de supermarkt staat.

“Natuurlijk is dat akelig. Toch kun je daar het beste bij weglopen. Na een paar keer snapt een kind heus wel dat het zijn zin niet krijgt. Wat je in ieder geval niet moet doen is je kind publiekelijk te kijk zetten. Dat maakt hem alleen maar bozer. Denk je dat hij dan nog naar je luistert? Kritiek bewaar je voor onder vier ogen, complimenten geef je waar iedereen bij is.”

Kinderen zijn volwassenen in opleiding, schrijft u op uw site.

“Ik zie ze als een soort stagiairs: je begeleidt ze bij hun ontwikkeling. Dat doe je door ze te aan te moedigen en ze te helpen, niet door alles van ze over te nemen. Om ervoor te zorgen dat ze verantwoordelijke volwassenen worden, kun je kinderen het beste zo vroeg mogelijk zo veel mogelijk zelf laten doen.”

Ook als ze drie zijn?

“Vanaf hun geboorte! Stimuleer een baby door liedjes te zingen over het alfabet en tellen. Vraag een peuter van 1,5 om zelf zijn rode laarsjes te pakken of zijn sokjes uit te trekken. Tel de partjes van een appel terwijl je die snijdt: een hele, twee halven, vier kwarten; zo leert een kind spelenderwijs breuken. Ouders onderschatten vaak wat een kind allemaal kan, zeker zolang het nog niet kan praten.”

Houden we onze kinderen klein?

“Vind ik wel. Ik sta er telkens weer van versteld wat ze kunnen als je ze genoeg stimuleert. Eén van mijn pleegkinderen had op haar vierde een IQ van 50 en wist niet het verschil tussen de koelkast en de vuilnisbak. Inmiddels heeft ze een HBO-diploma op zak.”

Wat is een andere ‘opvoedmisser’?

“Zwichten voor sociale druk. Veel ouders vinden het moeilijker om een kind zonder eten naar bed te sturen dan om het een tik te geven., uit angst om een slechte ouder te worden gevonden. Terwijl het eerste veel logischer en dus effectiever is. Dan maar een nachtje honger.”

Is opvoeden uw roeping?

“Als klein meisje wilde ik al een groot gezin. Op mijn 19e kreeg ik mijn eerste eigen kind, daarna kwamen er al snel pleegkinderen bij. Op z’n meest had ik er negen in huis. Of het een roeping is weet ik niet, maar ik vind niets mooier dan een kind te zien opbloeien tot een geslaagd mens.”

Blijft het voor u bij 22?

“Op dit moment heb ik een biologische dochter van 16 en een pleegkind in de basisschoolleeftijd in huis. Dat laatste vertoont ernstige gedragsproblemen, maar na vier decennia opvoeden kijk ik nergens meer van op. Het zou zonde zijn om al die ervaring in de toekomst onbenut te laten.”

Meer informatie: facebook.com/Opvoedtips

[Kader]

Minka Jansen (1953) werkte jarenlang als maatschappelijk werkster en orthopedagoog. Van 1991 tot 2012 was ze directeur van ProFor, een organisatie ter versterking van de positie van minderheden. De oudste van haar vier biologische kinderen is 40, de jongste 16. Daarnaast ving ze sinds de jaren ’70 achttien pleegkinderen op, waarvan er drie permanent bij haar werden geplaatst.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: