CARDIOLOOG JAN PIEK: “DE VOORUITGANG IS ENORM”

2 Sep

001

Gepubliceerd in Het Parool, vrijdag 30 augustus 2013. 

34.000 cardiologen uit heel Europa wisselen in de RAI vijf dagen lang ervaringen uit. Aan de vooravond van dit grootste medische congres ter wereld vertelt professor Jan Piek (59), hoogleraar klinische cardiologie in het AMC Amsterdam, over de belangrijkste ontwikkelingen in zijn vakgebied.

Het thema van het cardiologiecongres in de RAI is de samenhang tussen het hart en andere organen. Waarom is die belangrijk?

“We worden ons er steeds meer van bewust dat hart- en vaatproblemen niet op zichzelf staan. Bij een hoge bloeddruk spelen de nieren een rol. Dementie is mogelijk deels het gevolg van vaatproblemen. Naar dat soort processen moet nog veel meer onderzoek worden gedaan.”

U bent bijna 25 jaar cardioloog. Wat zijn de grootste veranderingen die u in die tijd heeft meegemaakt?

“De technologische vooruitgang is de afgelopen decennia enorm geweest. Bijna iedereen heeft wel eens gehoord van dotteren, de techniek waarmee we dichtgeslibde aders met behulp van een ballonnetje oprekken. Inmiddels wordt die aanpak op zeer grote schaal toegepast; we redden er jaarlijks duizenden levens mee. Een ander voorbeeld is een techniek waarbij we een dun, buigzaam buisje – een katheter – via een klein sneetje in de lies naar het hart leiden om aldaar bijvoorbeeld boezemfibrilleren te verhelpen. Ablatie, heet dat. Met dezelfde techniek kunnen we oudere patiënten met hartklepaandoeningen, die te zwak zijn voor een openhartoperatie, tegenwoordig toch behandelen. Verder zijn er ook grote stappen gezet in de ontwikkeling van medicijnen. Zo zijn er sinds kort nieuwe antistollingsmiddelen op de markt die minder kans geven op een hersenbloeding en bovendien controle bij de trombosedienst overbodig maken.”

Hoe vaak komen hart- en vaatziekten voor?

“Er zijn ongeveer een miljoen hartpatiënten in Nederland. Het merendeel heeft last van  vernauwde of dichtgeslibde kransslagaderen. Dat kan bijvoorbeeld pijn op de borst of kortademigheidklachten geven. Jaarlijks belanden 30.000 van hen in het ziekenhuis met een (dreigend) hartinfarct. Verder hebben zo’n 300.000 Nederlanders last van boezemfibrilleren, een ritmestoornis waarbij de boezems van het hart heel snel en ongecontroleerd samentrekken.”

Overlijden er veel mensen aan hartaandoeningen?

“In 2011 – de meest recente cijfers – waren dat er in totaal bijna 39.000, iets meer vrouwen dan mannen, met een gemiddelde leeftijd van 80. Omgerekend zijn dat er 107 per dag. Bij vrouwen zijn hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak, bij mannen staan ze op plaats twee, na kanker.”

Onderzoekers zeggen dat kanker over twintig jaar misschien wel een chronische aandoening is, waaraan je niet meer hoeft dood te gaan. Gaat het met hart- en vaatziekten ook die kant op?

“Feitelijk is dat nu al zo. Begin jaren ’90 stierf 10 procent van de mensen tijdens een ziekenhuisopname na een acuut infarct, inmiddels is dat nog maar 2 procent. Maar de keerzijde van de medaille is dat veel overlevers wel blijvende hartklachten houden, bijvoorbeeld in de vorm van hartfalen. De groep chronische patiënten groeit kortom.”

Waar is volgens u de komende jaren nog winst te behalen?

“Allereerst op het terrein van erfelijke factoren. In ons genetisch materiaal zitten bepaalde patronen die mede bepalen of iemand na een hartinfarct wel of niet goed herstelt. Als het lukt om die te beïnvloeden, kunnen we mogelijk veel betere resultaten met behandelingen boeken. Het onderzoek hiernaar is nu nog experimenteel, maar ik verwacht dat we binnen vijf jaar bij mensen kunnen gaan testen.

Een tweede belangrijke ontwikkeling is die van de preventieve cardiologie. Hart- en vaatproblemen ontstaan over een lange periode. Nu behandelen we ze meestal pas als er klachten komen, maar dan is het meeste kwaad al geschied. Met behulp van nieuwe technieken, zoals een geavanceerde CT-scan, we kunnen steeds eerder zien of iemand bijvoorbeeld beginnende aderverkalking heeft. Nog voordat hij of zij er zelf iets van merkt dus. Door dan meteen in te grijpen, kun je ergere problemen op de lange termijn voorkomen.”

Dus over een paar jaar krijgen we allemaal jaarlijks een oproep voor een bevolkingsonderzoek naar hart- en vaatziekten?

“Mensen met bijvoorbeeld een erfelijk vorm van verhoogd cholesterol worden nu al actief opgezocht en in de gaten gehouden. Maar van een landelijk bevolkingsonderzoek zal het niet zo snel komen. Dan moet eerst worden aangetoond dat het genoeg oplevert, zowel in termen van gezondheidswinst als in termen van kostenbesparing.”

Daarover gesproken: in de gezondheidszorg gaat het momenteel vooral over  bezuinigingen. Hoe kan er in de cardiologie geld worden bespaard?

“Dat is lastig. Al die nieuwe technieken en medicijnen zijn duur. Als we ergens kunnen besparen, dan is het door meer aan preventie te doen.”

Hart- en vaatziekten zijn zogezegd doodsoorzaak nummer één onder vrouwen. De diagnose wordt bij hun vaak later gesteld en ze krijgen soms minder goede hulp. De meeste vrouwen hebben hier geen idee van. Maar erger nog: veel cardiologen weten dat óók niet.

“Vrouwen hebben bij een hartinfarct vaak andere, vagere klachten dan mannen. Denk aan  pijn in de bovenbuik, kaak, nek, rug of tussen de schouderbladen, kortademigheid, vermoeidheid, duizeligheid, een onrustig gevoel of misselijkheid. Zulke ongemakken kunnen ook allerlei andere oorzaken hebben. Een burn-out of de overgang bijvoorbeeld. Het is lang zo geweest dat patiënten én artsen zich daar onvoldoende van bewust waren. Gelukkig komt daar de laatste jaren verandering in.”

Tot slot: waar kijkt u het meest naar uit op het congres?

“Alle deelnemers zijn opgeroepen om op de fiets naar de RAI te komen, of gebruik te maken van de fietstaxi. Duizenden cardiologen op de fiets: ik ben benieuwd of dat goed gaat! Tegen alle Amsterdammers zeg ik alvast: kijk extra goed uit de komende dagen.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: