WIE ZORGT VOOR DE VERZORGER?

15 Dec

foto (7)

Dit artikel is gepubliceerd in Het Parool van zaterdag 14 december 2013.

Hulp voor zichzelf is vaak het laatste waar mantelzorgers aan denken. Dankzij internet wordt de ondersteuning voor hen gelukkig steeds laagdrempeliger.

Dertig jaar: zolang zorgt Karel Hermans (62) uit Amsterdam-Zuid nu voor zijn manisch-depressie vrouw Simone (60). In die tijd nam de ziekte steeds ernstiger vormen aan. Ze werd verschillende keren opgenomen. Werken ging niet meer. En dus werd Hermans, behalve kostwinner, ook voltijds mantelzorger. Al duurde het nog jaren voordat hij zichzelf ook zo zag. “Ik vond het onzin, zo’n aparte titel. Voor mijn gevoel deed ik niets bijzonders.”

Naarmate hij ouder werd, viel het zorgen Hermans echter steeds zwaarder. Twee jaar geleden was de koek op, en kreeg hij een burn-out. Na lang aandringen van zijn dochter stemde hij in met  professionele hulp, voor zijn vrouw én voor hem. Achteraf is hij er heel dankbaar voor, al voelt het nog steeds raar. “Ik moet voor mijn familie zogen, niet andersom.”

Roos Verheggen van de landelijke vereniging voor mantelzorgers Mezzo kijkt niet op van het verhaal van Hermans. “Als mantelzorger ben je druk met de persoon om wie je je bekommert”, verklaart ze. “Bovendien is het praktisch vaak lastig om iemand alleen te laten, of vervangende zorg te regelen. Vandaar dat het zo goed is dat er ook steeds meer online ondersteuning voor mantelzorgers komt. Daar kun je namelijk gebruik van maken op het moment dat het jou uitkomt. Bovendien geeft die je minder het gevoel zelf patiënt te zijn.”

55.000 Amsterdammers zorgen langdurig en onbetaald voor een naaste die chronisch ziek, gehandicapt of hulpbehoevend is, de officiële definitie van mantelzorg. Hoeveel voldoening het zorgen ook geeft, gemakkelijk is het vaak niet. Eén op de vijf Amsterdamse mantelzorgers voelt zich zwaar of overbelast. Van de mensen die meer dan zestien uur per week zorgtaken op zich nemen, is dit zelfs bijna de helft. Ondanks dat maakt slechts één op de tien mantelzorgers gebruik van het ondersteuningsaanbod in de stad (zie kader).

Net als Verheggen denkt Hans Hopmans, manager zorginnovatie van zorgverzekeraar Achmea, dat online hulp een deel van de oplossing vormt. “87 procent van de Amsterdamse mantelzorgers zorgt voor een familielid of kennis buitenshuis”, aldus Hopmans. “Ze kunnen hem of haar dus niet constant in de gaten houden. Stel dat zij automatisch een SMS-je krijgen als de persoon in kwestie valt, of als zijn of haar hart op hol slaat. Dan hoeven ze dus minder vaak te gaan kijken of alles nog goed gaat, en zitten ze ’s avonds waarschijnlijk een stuk rustiger op de bank. Kortom: techniek gaat mantelzorgers ontlasten.”

Drie voorbeelden van hoe dat in de praktijk kan werken.

Caren

“Het eerste wat ik bij het ontbijt doe, is even op de iPad kijken hoe het met mijn ouders gaat”, zegt Sylvia Keijzer (59). “Als ik ’s avonds uit mijn werk kom, doe ik dat weer.”

Keijzers vader (89) en moeder (88) wonen sinds 2010 in zorgcentrum De Koperhorst in Amersfoort. Net als haar zus bezoekt ze hen minstens drie keer per week. Ondanks dat frequente contact vindt ze de online updates over haar ouders via Caren een uitkomst.

Caren is een gratis internetprogramma (http://www.carenzorgt.nl) waarmee je een netwerk opbouwt rond iemand die zorg nodig heeft. De basis bestaat uit een digitale agenda en logboek, waar je zelf een account voor aanmaakt en waarin je afspraken bijhoudt en informatie uitwisselt. Alleen mensen die je ervoor uitnodigt, kunnen aan jouw netwerk deelnemen. Andere mantelzorgers, maar ook hulpverleners. Zo kun je als naaste bijvoorbeeld zien welke thuiszorgmedewerker wanneer langskomt. Voorwaarde is wel dat de instelling met software werkt van het bedrijf (Nedap) dat Caren heeft ontwikkeld. In Amsterdam zijn dat Emile Thuiszorg, Privazorg Amsterdam en Domus Magnus (locatie Uylenburgh).

De Koperhorst biedt mantelzorgers de mogelijkheid om hun Caren-account aan het computersysteem van de instelling te koppelen en zo direct in het digitale dossier van hun naasten te kijken. “Dan lees ik bijvoorbeeld dat mijn vader vannacht heeft lopen dwalen, of dat mijn moeder vandaag heel boos was”, verklaart Keijzer. “Dat vind ik des te belangrijker om te weten omdat ze zelf niet goed meer onder woorden kunnen brengen wat er gebeurt.”

Voorheen moest Keijzer rondbellen om bijvoorbeeld te horen wat er was afgesproken als de huisarts bij haar ouders was langs geweest. Nu leest ze dat online, want ook de correspondentie tussen instelling en huisarts is in Caren terug te vinden. En als ze wil kan ze via het programma direct vragen aan medewerkers stellen. “Ik vind de zorg voor mijn ouders nog steeds zwaar”, aldus Keijzer. “Maar dat ik nu altijd weet hoe het met ze gaat, is wel last van mijn schouders.”

Van de 22.000 mensen die zich sinds de lancering vier jaar geleden bij Caren hebben aangemeld, gebruikt driekwart de agenda en berichten. Een kwart heeft ook online contact met een zorginstelling. Overigens is Caren zeker niet de enige website voor mantelzorgers om in een beveiligde omgeving zorg te organiseren en/of informatie uit te wisselen. Anderen voorbeelden zijn: wehelpen.nl, helpjemee.nl, mantelplan.nl en zorgsite.nl.

Gezondzorgen

Op gezondzorgen.mirro.nl kun je als mantelzorger testen of en in welke mate je last hebt van overbelasting. Verder biedt de site filmpjes met ervaringsverhalen van andere mantelzorgers en een zelfhulpprogramma met tips en oefeningen om je leven (meer) in balans te krijgen. Het programma is ontwikkeld door Stichting Mirro, een initiatief van verschillende GGZ-aanbieders (waaronder het Amsterdamse GGZinGeest) en zorgverzekeraar Achmea. De achterliggende gedachte: gezond zorgen kun je leren.

“Ons streven is om psychische klachten bij mantelzorgers te voorkomen”, vertelt Myrthe Klinkhamer, communicatieadviseur bij Mirro. “Bijvoorbeeld door te oefenen met het stellen van grenzen, of het loslaten van stress en frustratie.”

Gezondzorgen trekt maandelijks ongeveer vierhonderd bezoekers. Zij kunnen kosteloos en volledig  anoniem van het zelfhulpprogramma gebruikmaken. “Een start- en eindmeting laat zien of je klachten minder of juist erger worden”, aldus Klinkhamer. “Als je er zelf niet uitkomt, krijg je het advies om alsnog naar de huisarts te gaan. Want Gezondzorgen is zeker niet bedoeld als vervanging van professionele zorg.”

DementieOnline

In Nederland zijn er ruim 300.000 mensen die voor iemand met dementie zorgen. 46 procent van hen voelt zich (tamelijk) zwaar belast, zo blijkt uit de Dementiemonitor 2012 van Alzheimer Nederland. Voor deze mantelzorgers ontwikkelde Geriant, een samenwerkingsverband van GGZ Noord-Holland Noord en alle verpleeghuizen in die regio, DementieOnline.nl (voorheen DementieDeBaas). Deze website biedt informatie, een zelftest en een onlinecursus, speciaal voor mantelzorgers van dementiepatiënten. Deelnemers krijgen persoonlijke (online) begeleiding van een professionele hulpverlener van Geriant.

Janneke Moors (58) uit stadsdeel Centrum is één van de ongeveer vierhonderd mantelzorgers die de cursus tot nu toe heeft gevolgd. “Kort nadat mijn vader begin dit jaar was overleden, kreeg ik te horen dat mijn moeder van 83 beginnende dementie had”, vertelt ze. “Omgaan met de dubbele rouw daarover viel me zwaar. Ik begon me soms aan mijn moeders vergeetachtigheid te ergeren. En daar voelde ik me dan weer schuldig over.”

Via Geriant, waar haar moeder onder behandeling is, ontdekte Moors DementieOnline. Ze was heel blij met de cursus, niet in de laatste plaats omdat ze er direct mee kon beginnen en die gemakkelijk in haar eigen tijd, naast haar voltijdsbaan, kon doen. “Ik snap nu beter wat er met mijn moeder én met mij gebeurt. Lastige situaties kan ik daardoor relativeren. Verder vond ik het geruststellend om te horen dat het heel normaal is of af en toe geïrriteerd of vermoeid te zijn. Dat maakt me nog geen ‘slechte’ mantelzorger.”

Met uitzondering van DSW, Stad Holland, CZ, Delta Llloyd en Ohra vergoeden alle zorgverzekeraars de kosten (500 euro) van deelname aan DementieOnline volledig uit de basisverzekering, zonder eigen bijdrage of beroep op het eigen risico.

Om privacyredenen zijn de namen van alle mantelzorgers in dit verhaal gefingeerd.

[Kader]

Dit doet Amsterdam voor mantelzorgers

Los van alle online-initiatieven biedt de gemeente allerlei ondersteuning aan mantelzorgers. Een greep uit het aanbod.

  • Het Adviesgesprek Mantelzorg biedt mantelzorgers de mogelijkheid om in gesprek te gaan met een professional. Bijvoorbeeld over alle regelingen rond de zorg, hoe je overbelasting voorkomt of in contact komt met lotgenoten, of waar je mantelzorgcursussen in de buurt vindt. Meer informatie: het loket Zorg en Samenleven van uw stadsdeel.
  • De zorgvrager kan een aanvraag doen voor een parkeervergunning voor mantelzorgers, zodat die tegen bewonerstarief in de buurt kunnen parkeren. Meer informatie: amsterdam.nl/mantelzorg.
  • De Amsterdamse Vrijwilligers Verzekering (AVV) is een aansprakelijkheids- en ongevallenverzekering voor vrijwilligers, mantelzorgers en maatschappelijke stagiairs, betaald door de gemeente. Meer informatie: amsterdam.nl/vga.
  • Op de Mantelzorgpas staan naam en telefoonnummer van een (tijdelijke) vervanger, in het geval een mantelzorger uitvalt. Hieraan is een mantelzorgboek gekoppeld met essentiële informatie over de benodigde zorg. Pas en boek zijn te bestellen op markant.org of via 020 886 8800.
  • Centrum voor Mantelzorg Markant organiseert op verschillende plekken in de stad mantelzorglunches en –tearooms. Daarnaast biedt Markant mantelzorgers die overbelast zijn (of dreigen te raken) de cursus ‘De zorg de baas’. Meer info: markant.org of via 020 886 8800.
  • Als u als mantelzorger even tijd voor uzelf nodig heeft, is het mogelijk om de zorg tijdelijk over te dragen aan een vrijwilliger of professional. Meer informatie en aanmelden voor deze zogenaamde respijtzorg: het loket Zorg en Samenleven van uw stadsdeel. Het complete en actuele aanbod van respijtzorg in Amsterdam is te vinden op respijtwijzer.nl.
  • Tot slot kan de persoon voor wie u zorgt bij de Sociale Verzekeringsbank (dus niet de gemeente) een mantelzorgcompliment voor u aanvragen. Aan dit bescheiden geldbedrag is een aantal voorwaarden verbonden, bijvoorbeeld dat de aanvrager AWBZ-indicatie heeft. Meer informatie: svb.nl of via 030 264 8444.

[Kader]

Meer informatie

Mantelzorg in Amsterdam

Mantelzorg algemeen

[Kader]

 De cijfers

9 procent van de Amsterdammers van 19 jaar en ouder verleent mantelzorg. Dit is minder dan in de rest van Nederland (12 procent, maar verschilt niet van het percentage in de andere grote steden (10 procent). Zij geven vooral zorg aan familieleden of kennissen buiten het huishouden (87 procent). In mindere mate zorgt men voor volwassenen binnen het huishouden (12 procent) of kinderen jonger dan 18 jaar (5 procent).

Amsterdammers van 19 jaar en ouder die mantelzorg geven en de belasting van mantelzorgers (in %)

Mantelzorgers Zwaar- of overbelaste mantelzorgers
Amsterdam

9,2

17,9

Geslacht
Mannen

8,0

15,4

Vrouwen

10,3

19,8

Leeftijd
19-34

4,2

20,8

35-44

8,4

13,7

45-54

13,5

16,5

55-64

15,6

21,9

65-74

13,3

16,6

75+

9,0

17,1

Mannen
19-34

3,3

21,6

35-64

10,4

15,2

65+

10,4

10,8

Vrouwen
19-34

4,9

20,3

35-64

13,7

19,4

65+

12,5

20,8

Amsterdammers van 19 jaar en ouder die mantelzorg geven en de belasting van mantelzorgers naar sociaaleconomische kenmerken (in %)

Mantelzorgers Zwaar of overbelaste mantelzorgers
Opleiding
Laagst

6,5

48,2

Laag

11,0

13,6

Midden

8,8

17,3

Hoog

9,6

16,2

Inkomen*
Maximaal 15.200 euro

9,0

24,2

15.200 – 19.400

8,1

15,2

19.400 – 24.200

8,5

11,7

24.200 – 31.000

11,4

22,7

Minimaal 31.000

9,5

12,9

Betaald werk**
Nee

9,2

27,7

Ja

8,8

15,3

* Besteedbaar huishoudinkomen in euro’s

** Tot 65 jaar

Amsterdammers van 19 jaar en ouder die mantelzorg geven en de belasting van mantelzorgers naar burgerlijke staat (in %)

Mantelzorgers Zwaar of overbelaste mantelzorgers
Burgerlijke staat
Gehuwd, samenwonend

9,7

18,6

Ongehuwd

7,9

14,3

Gescheiden

14,0

22,6

Weduwe, weduwnaar

7,8

17,5

Bron: GGD Amsterdam, Amsterdamse gezondheidsmonitor 2012 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: