GOED NIEUWS VOOR EEN GEZONDER LEVEN

29 Dec

2013-12-21 Plus (4)

Gepubliceerd in Plus Magazine, januari 2014

De diagnostiek en behandeling van veelvoorkomende ziekten worden steeds beter. Vijf top deskundigen op het terrein van depressie, Alzheimer, hart- en vaatziekten, prostaatkanker  en oogziekten onthullen de laatste ontwikkelingen. 

DEPRESSIE

Cijfer: 1 op de 10 mannen en 1 op de 5 vrouwen krijgen minstens éénmaal in zijn of haar leven een depressie

Prof. dr. Aartjan Beekman is hoogleraar en afdelingshoofd psychiatrie van het VUmc,  internationaal toonaangevend in het onderzoek naar stemmingstoornissen. Daarnaast is hij bestuurslid van GGZ inGeest in Amsterdam en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP).

Lichaam en geest onlosmakelijk verbonden

Prof. dr. Aartjan Beekman: “Een depressie is geen opzichzelfstaande ziekte, vaak is er een verband met lichamelijke klachten. Sterker nog: depressieve mensen sterven gemiddeld tien jaar eerder. Dat komt onder andere omdat de genen die bij depressie een rol spelen ook andere processen in het lichaam verstoren. Verder maakt een depressie het moeilijker om gezond te leven. Het werkt twee kanten op: lichamelijke klachten geven meer kans op depressie, en depressie vergroot de kans op fysieke problemen. Dat recente inzicht heeft de psychiatrie flink op z’n kop gezet. Het betekent dat we nu naar het totaalplaatje kijken om tot een goede diagnose – en behandeling – te komen. De komende tijd worden daarom veel behandelrichtlijnen aangepast.”

Voordeel voor de patiënt: “Hoe beter we snappen wat er aan een depressie ten grondslag ligt, hoe meer maatwerk we in de behandeling kunnen bieden. Bovendien: een doeltreffende aanpak van een depressie verlaagt het risico op andere gezondheidsproblemen.”

Mindfulnesstraining en runningtherapie

“Het brein van mensen met een depressie is ontregeld. De laatste jaren ontdekken we steeds meer interventies die – naast of in plaats van medicatie en gesprekstherapie – kunnen helpen om het complexe evenwicht in de hersenen te herstellen. Mindfulnesstraining is daar een goed voorbeeld van. Met behulp van oefeningen leren patiënten onder andere om minder te piekeren en meer in het hier en nu te leven. Door daar consequent mee te trainen, verander je als het ware de paadjes in de hersenen. Neuromodulatie heet dat. Runningtherapie – met lotgenoten hardlopen en ervaringen uitwisselen – heeft eenzelfde effect.”

Voordeel voor de patiënt: “Dit soort programma’s zijn laagdrempelig en in tegenstelling tot veel medicijnen hebben ze geen bijwerkingen. Bovendien geven ze patiënten grip op hun klachten, omdat ze er zelf iets aan kunnen doen.”

Transcraniële magnetische stimulatie (TMS)

“Bij de behandeling van ernstige, chronische depressies wordt al decennialang elektroshocktherapie gebruikt. Het is de meest effectieve aanpak die we hebben, maar omdat je een soort epileptische aanval bij patiënten veroorzaakt, moet de behandeling onder lichte narcose gebeuren. Verder ervaren patiënten vaak – tijdelijke – bijwerkingen, zoals verwardheid en geheugenverlies. Sinds een paar jaar is er echter ook een ‘mildere’ variant, Transcraniële magnetische stimulatie  (TMS). Met deze methode stimuleer je slechts een klein deel van het brein. Een narcose is niet nodig, en de bijwerkingen zijn minimaal.”

Voordeel voor de patiënt: “Onder andere voor patiënten bij wie andere behandelingen niet werken of die antidepressiva slecht verdragen, kan TMS een uitkomst zijn.”

Online hulpprogramma’s

“Nederland loopt wereldwijd voorop als het om psychische steun via internet gaat. Uit onderzoek blijkt dat een online behandeling vaak net zo goed of soms zelfs beter werkt dan een vergelijkbare ‘live’ therapie. Dat heeft ermee te maken dat via internet met vaste modules wordt gewerkt die wetenschappelijk zijn getest. Het aanbod varieert van zelfhulpprogramma’s, zoals Grip op je dip en Kleur je leven, tot volwaardige therapie met een psycholoog via internet.”

Voordeel voor de patiënt: “Je kunt de sessies volgen wanneer het jou uitkomt. Je bent geen tijd en geld kwijt aan reizen. Er zijn bijna nooit wachtlijsten. En niemand hoeft ervan te weten. Bovendien vinden veel mensen het makkelijker om gedachten en gevoelens op te schrijven dan ze naar een therapeut uit te spreken.”

Erger voorkomen

“Nog iets waar Nederland koploper in is: het voorkomen van depressie(ve klachten). Omdat we onze zorg met huisartsen en thuiszorg dichtbij de mensen hebben georganiseerd, kunnen we klachten hier in een heel vroeg stadium opsporen en aanpakken. In het VUmc hebben we onlangs een onderzoek gedaan, waarbij 80-plussers uit Noord-Holland met beginnende depressieve klachten thuis voorlichting en simpele therapieoefeningen kregen. Daarmee bleken we het aantal depressies met de helft te kunnen verminderen. Verder is er een heel doeltreffende aanpak om mensen die al een keer een depressie hebben doorgemaakt te leren hoe ze een nieuwe episode kunnen voorkomen. Relapspreventie, heet dat. Daarmee besparen we enorm veel leed én geld. Beide aanpakken zijn inmiddels in de behandelrichtlijnen opgenomen.”

Voordeel voor de patiënt:”Hoe eerder je iets aan depressieve klachten doet, hoe groter de kans op een goed resultaat.”

Gezondheidstip voor 2014:

“Zoek hulp als u zich langer dan een paar weken somber of lusteloos voelt. Dat is niets om u voor te schamen. Depressie is géén teken van zwakte; je ‘kiest’ er net zo min voor als je voor suikerziekte of kanker kiest.”

———————————————————————————————–

ALZHEIMER

Cijfer: Eén op de tien 65-plussers heeft Alzheimer. Zo’n 5% van alle patiënten is jonger dan 65.

Prof. dr. Philip Scheltens is neuroloog en directeur van het Alzheimer Centrum van het VU Medisch Centrum in Amsterdam, en initiatiefnemer van het Deltaplan Dementie, dat onderzoek en kennis naar de ziekte in Nederland wil stimuleren en bundelen.

Een kijkje in de hersenen

Prof. dr. Philip Scheltens: “In de meeste gevallen kunnen we aan de hand van hersenvocht zien of iemand Alzheimer heeft of niet. De uitkomst is echter niet altijd duidelijk. Dan biedt een PET-scan uitkomst. Een patiënt krijgt een kleine hoeveelheid radioactieve stof ingespoten, die zich vasthecht aan de Alzheimer-eiwitten in de hersenen. Op de scanner licht die stof op, zodat we precies weten waar de grootste problemen zitten en hoe die zich ontwikkelen, iets wat met een hersenvochttest niet kan. Een PET-scan geeft dus een duidelijker diagnose. Bovendien kun je erop zien of medicijnen effect hebben of niet. Dat is vooral voor het onderzoek naar nieuwe medicatie heel belangrijk. Tot nu toe werd de PET-scan bij Alzheimer alleen in onderzoeksverband gebruikt, maar in 2014 zullen verschillende ziekenhuizen hem in de dagelijkse praktijk voor diagnose gaan toepassen.”

Voordeel voor de patiënt: “Zekerheid over de diagnose is een groot goed. Het geeft patiënten – en hun omgeving – de gelegenheid om hun aandoening te accepteren en ermee te leren omgaan. Als er meer tijd is om de benodigde zorg goed te regelen, kunnen patiënten bovendien langer thuis blijven wonen.”

Voedingssupplement

“In 2013 is er een speciale combinatie van voedingssupplementen voor Alzheimerpatiënten op de markt gekomen, Souvenaid. Het is een mix van onder andere omega-3- en 6-vetzuren, verschillende vitamines B en foliumzuur die in een hoge dosis tot een drankje worden vermengd. De werking van het drankje is wetenschappelijk onderzocht bij Alzheimerpatiënten met beginnende klachten. Wat bleek? Patiënten die Souvenaid gebruikten, rapporteerden iets minder geheugenproblemen. Onder andere vanwege de hoge concentraties vitamines moet het middel door een (huis)arts worden voorgeschreven. Op individuele basis vergoeden zorgverzekeraars het soms, maar in de meeste gevallen moeten patiënten de kosten – 3,40 euro per dag – zelf betalen.”

Voordeel voor de patiënt: “Bij patiënten met beginnende Alzheimer die nog geen andere medicijnen krijgen, kan Souvenaid helpen om geheugenproblemen te verminderen.”

Gezond leven

“Met het ouder worden krijgen we in principe allemaal Alzheimer-eiwitten in ons brein. Maar niet iedereen krijgt daar ook last van. Of dat wel of niet gebeurt, heeft onder andere te maken met de conditie van je bloedvaten. Hoe slechter die eraan toe zijn, hoe groter de kans op problemen. Vandaar dat het zo belangrijk is om hart- en vaten gezond te houden, óók om Alzheimer te voorkomen. Het bewijs? Dankzij de betere behandeling van hoge bloeddruk, suikerziekte en hoog cholesterol is het aantal Alzheimer-patiënten de afgelopen jaren iets minder hard is gestegen dan verwacht.

Overigens hebben we recent een aantal genen ontdekt die tegen de ontwikkeling van Alzheimer lijken te beschermen. Dat brengt ons weer een stapje dichter bij de ‘heilige graal’: een medicijn dat de ontwikkeling van Alzheimer-eiwitten in de hersenen voorkomt, of in ieder geval in een vroeg stadium stopt. Of het nu over vijf of vijftien jaar is, een oplossing gaat er komen.”

Voordeel voor de patiënt: ” Niet roken, een gezond dieet en gewicht, voldoende bewegen: door gezond te leven, kun je het risico op Alzheimer-klachten zelf verlagen. Dat heeft zeker óók  nog zin als je in de vijftig of zestig bent.”

Steun voor de ondersteuners

Dementie heeft niet alleen ingrijpende gevolgen voor de patiënt zelf, maar ook voor zijn omgeving. Ongeveer 70% van de mensen met dementie wordt thuis verzorgd door partners, kinderen of anderen in de naaste omgeving. In totaal zijn er meer dan een miljoen mantelzorgers in Nederland die direct met de ziekte te maken hebben. Van hen is 46% overbelast. Nog eens 44% loopt een groot risico op overbelasting, blijkt uit onderzoek. Voor hen is DementieOnline.nl ontwikkeld. Op deze website kunnen mantelzorgers terecht voor informatie, praktische tips en een onlinecursus. Vanachter hun computer leren ze beter omgaan met het veranderende gedrag van hun naaste en hun eigen emoties. Cursisten krijgen begeleiding van een persoonlijke coach. Ook belangrijk: mantelzorgers geven na de cursus aan dat zij echt geholpen zijn.”

Voordeel voor de patiënt: “Goede ondersteuning voor mantelzorgers maakt dat ze de zorg voor hun dierbaren beter kunnen bolwerken. Uiteindelijk is iedereen daarbij gebaat.”

Gezondheidstip voor 2014

“Allemaal aan het Mediterrane dieet! Dus: veel verse groenten en fruit, noten en olijfolie. Liever niet te veel rood vlees en juist wel veel vis. Daarvan is duidelijk dat het de kans op Alzheimer enigszins verkleint.”

——————————————————————————————–

HART- EN VAATZIEKTEN

Cijfer: Sinds 2000 is het aantal mensen dat aan een acute hartaanval sterft gehalveerd

Dr. Victor Umans is cardioloog in het Medisch Centrum Alkmaar en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC). In 2009 werd hij door het vaktijdschrift Mednet uitgeroepen tot toparts van het jaar: de collega aan wie huisartsen en specialisten hun dierbaren het liefst toevertrouwen.

Acute hartaanval minder vaak dodelijk

Dr. Victor Umans: “In 2012 overleden er 6195 Nederlanders aan een acuut hartinfarct, 57% mannen en 43% vrouwen. Rond het jaar 2000 lag dat aantal nog ruim twee keer zo hoog. Die sterke daling is te danken aan het feit dat steeds meer mensen na een hartinfarct worden gedotterd. Bovendien zijn de medicijnen die we hebben enorm verbeterd en geven ze minder bijwerkingen. De overlevingskans na een hartaanval kan nog verder toenemen als met name vrouwen met hartklachten eerder naar een dokter gaan. Zij hebben bij een infarct vaak andere, vagere klachten dan mannen. Denk aan pijn in de bovenbuik, kaak, nek, rug of tussen de schouderbladen, kortademigheid, vermoeidheid, duizeligheid, misselijkheid of een onrustig gevoel.”

Voordeel voor de patiënt: “Een betere overlevingskans en  minder restklachten.”

Preventief dotteren

“Na een hartinfarct wordt de verstopte kransslagader met behulp van een ballontje zo snel mogelijk opengemaakt. Tijdens zo’n dotterbehandeling vindt een arts vaak ook een vernauwing in een ander bloedvat in het hart. Als die op een belangrijke plek zit, is het verstandig om de kransslagader(s) uit voorzorg mee te dotteren, blijkt uit recent onderzoek. Mede naar aanleiding van deze uitkomsten zal dat in de toekomst waarschijnlijk standaard gaan gebeuren.”

Voordeel voor de patiënt: “Het preventief dotteren vermindert de kans op een volgend hartinfarct en daarmee op een nieuwe ziekenhuisopname en overlijden.”

Bloeddrukverlager doeltreffend bij syndroom van Marfan

“Bij mensen met het erfelijke syndroom van Marfan verandert de structuur van het bindweefsel waardoor het minder sterk is. Hierdoor kan de grote lichaamsslagader, de aorta, zich verwijden en uiteindelijk scheuren. In dat geval is er 50 procent kans op een dodelijke afloop.

Behalve de bloeddruk laag houden en eventueel preventief opereren, konden we voorheen weinig voor deze patiënten doen. Maar sinds kort weten we dankzij een Nederlandse studie van het AMC Amsterdam dat een veel voorgeschreven medicijn tegen hoge bloeddruk, losartan (merknaam: Cozaar), er bij mensen met het syndroom van Marfan voor zorgt dat de aorta minder snel uitrekt en dus minder snel scheurt.”

Voordeel voor de patiënt: “Een kleinere kans op een levensgevaarlijke complicatie van deze ziekte.”

Sneller hulp

“Elke week worden in ons land driehonderd mensen buiten het ziekenhuis getroffen door een hartstilstand. Dat gebeurt vaak thuis, op het werk of op straat. Voor hun overlevingskans is het cruciaal om binnen zes minuten hulp te krijgen. Zo snel is de ambulance er meestal niet. Vandaar dat het zo belangrijk is dat iedereen die daar lichamelijk toe in staat is leert reanimeren.  Met die gedachte is de Nederlandse Reanimatiestichting een project gestart om de komende jaren alle MBO- en HBO-studenten een reanimatiecursus te geven. De NVVC heeft hiervoor 25.000 euro ingezameld, waarmee in 2014 de eerste 2500 studenten worden geschoold. Verder loopt er een project, HarslagNU.nl, waarbij getrainde  vrijwilligers een sms ontvangen als iemand in de buurt een infarct krijgt zodat ze direct te hulp kunnen schieten.”

Voordeel voor de patiënt: “Hoe meer Nederlanders leren reanimeren, hoe meer mensen met een acute hartstilstand kunnen worden gered.”

Meer aandacht voor revalidatie

“Cardiologen denken er niet altijd aan om patiënten naar een hartrevalidatieprogramma door te verwijzen; slechts één op de drie mensen die er baat bij heeft doorloopt zo’n programma. Dat is jammer want als patiënten met ernstige hartklachten na hun behandeling hartrevalidatie krijgen, hebben ze 50% minder kans om opnieuw in het ziekenhuis te belanden en 30% minder kans om aan hartproblemen te overlijden. Vandaar dat de NVVC een campagne is gestart om cardiologen bewuster te maken van het nut van revalidatie. Er wordt ook gewerkt aan een systeem dat patiënten automatisch naar een revalidatieprogramma doorverwijst. Verder besteedt de Inspectie voor de Gezondheidszorg er nadrukkelijk aandacht aan door in ziekenhuizen te controleren of er een goed revalidatieprogramma is.”

Voordeel voor de patiënt: “Hartrevalidatie vermindert het risico op nieuwe hartproblemen. Daarnaast helpt het patiënten om weer vertrouwen in hun lichaam te krijgen. Voor mensen met een baan betekent het bovendien: sneller terug aan het werk.”

Gezondheidstip voor 2014

“Volg een reanimatiecursus! Of stimuleer uw familie of vrienden om dat te doen. Op de website reanimatiepartner.nl van de Hartstichting vindt u het adres van een cursus bij u in de buurt. Overigens worden de deelnamekosten vaak door de zorgverzekeraar vergoed.”

———————————————————————————————

PROSTAATKANKER

Cijfer: 63% van de mannen met prostaatkanker is tussen de 50 en de 75 jaar als de ziekte wordt ontdekt. 12% is jonger dan 60, 27% is 75 jaar of ouder.

Dr. George van Andel is uroloog in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) in Amsterdam, gespecialiseerd in prostaatkanker. Daarnaast is hij voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Urologie.

Diagnose met behulp van MRI

Dr. George van Andel: “Aan de hand van de hoeveelheid prostaatspecifiek antigen (PSA) in het bloed kun je inschatten of een man mogelijk prostaatkanker heeft. Een definitief antwoord geeft de test echter niet. Vandaar dat er bij een verhoogde PSA-waarde aanvullende onderzoeken nodig zijn – andere bloedtesten, rectaal toucheren, echografie – die tezamen een beter beeld geven van de kans dat iemand aan prostaatkanker lijdt. Bestaat die verdenking, dan kan een specialist vervolgens met behulp van een echo een biopt uit het verdachte weefsel nemen.

De nieuwste ontwikkeling op dit terrein is het gebruik van de MRI-scan. In het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen is een MRI-techniek ontwikkeld waarmee je een eventuele tumor in de prostaat beter zichtbaar kunt maken dan met een echo. Aan de hand daarvan kun je vervolgens ook gerichter een biopsie doen. In de toekomst kan de MRI mogelijk ook een rol gaan spelen bij het bepalen van de agressiviteit van de kanker.”

Voordeel voor de patiënt: “Hoe beter je in kaart kunt brengen wat er aan de hand is, hoe beter je kunt besluiten of, en zo ja hoe je moet gaan behandelen. Overigens wordt de MRI alleen ingezet als er na alle andere beschikbare onderzoeken twijfel blijft bestaan of er sprake is van kanker of niet.”

Actief afwachten

“85% van de mannen met prostaatkanker heeft een plaatselijke gezwel, dus zonder uitzaaiingen. Bij ongeveer een derde van hen is er sprake van een ‘slapende’ tumor: een kankervorm die zich nooit tot iets gevaarlijks zal ontwikkelen. Op dit moment kunnen we helaas nog niet zeggen welke prostaatkankers slapend en welke actief zijn. Maar we weten wel dat als we ze allemaal behandelen, een derde van de patiënten onnodig wordt geopereerd en/of bestraald. Vandaar dat we patiënten die binnen bepaalde normen (de zogenaamde PRIAS-criteria) vallen tegenwoordig adviseren om actief af te wachten. Dat wil zeggen dat we elke drie maanden het PSA testen en één, vier en acht jaar na de diagnose een nieuw biopt  nemen.”

Voordeel voor de patiënt: “Door actief af te wachten voorkom je onnodige behandeling, maar ben je er bijna altijd op tijd bij als de kanker toch actief wordt.”

Medicijnen bij uitgezaaide prostaatkanker

“Uitgezaaide prostaatkanker is niet te genezen, maar de ontwikkeling ervan kunnen we vaak wel tot stilstand brengen of vertragen. Dat doen we met hormoontherapie, medicijnen die de aanmaak van het hormoon testosteron stilleggen. Die middelen slaan weliswaar bij 85 tot 90% van de patiënten goed aan, maar ze werken slechts tijdelijk; op een gegeven moment komt de hormoonproductie toch weer op gang. In dat geval spreek je van castratieresistente prostaatkanker. Voorheen konden we voor deze groep niets doen, maar sinds een paar jaar weten we dat bepaalde vormen van chemotherapie (docetaxel en cabazitaxel) bij de helft van deze patiënten aanslaat. Zij leven gemiddeld een aantal maanden langer. Daarnaast is er voor deze groep nu een andere vorm van testeronaanmaakremmers  (abiraterone en enzalutamide). Ook deze geven gemiddeld een paar maanden levensverlenging.”

Voordeel voor de patiënt: “Een langere levensverwachting en een betere kwaliteit van leven voor een deel van de mannen met uitgezaaide prostaatkanker.”

Keuzehulp

“In tegenstelling tot de meeste andere kankers heb je bij prostaatkanker verschillende behandelmogelijkheden die tot hetzelfde resultaat leiden. Er valt kortom wat te kiezen. Voor de verwerking en acceptatie is het belangrijk dat patiënten zelf een weloverwogen besluit nemen over het traject dat ze willen volgen. Met dat in het achterhoofd is er een keuzehulp ontwikkeld, waarin de voor- en  nadelen van de verschillende behandelingen duidelijk op een rijtje zijn gezet. U vindt de keuzehulp op www.websiteprostaatkanker.nl.”

Voordeel voor de patiënt: “Patiënten die de keuzehulp gebruiken voelen zich beter en evenwichtiger geïnformeerd en minder onder druk gezet, blijkt uit onderzoek. Mochten ze ernstige bijwerkingen ervaren, dan blijkt bovendien dat ze minder spijt hebben van hun behandelkeuze.”

Gezondheidstip 2014

“Laat  je PSA alleen testen als je klachten hebt. Doe het dus niet ‘voor de zekerheid’. Prostaatkanker groeit doorgaans langzaam, waardoor mannen er vaak geen last van hebben. Veel mannen die ongemerkt – zonder het te weten – prostaatkanker hebben, overlijden aan iets anders. Zonder een PSA-test blijft de ‘medische molen’ en mogelijke complicaties van behandeling hen bespaard.”

———————————————————————————————

OOGZIEKTES

Cijfer: De afgelopen vijf jaar bezocht 37% van de Nederlanders tenminste één keer een oogarts.

Prof. dr. Nomdo Jansonius is oogarts en hoogleraar Oogheelkunde aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, gespecialiseerd in de oogziekte glaucoom. Verder is hij  voorzitter van de beroepsvereniging het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG).

Doorbraak in de aanpak van natte maculadegeneratie (MD)

Zo’n 45.000 Nederlanders lijden aan maculadegeneratie (MD), slijtage van het deel van het netvlies dat nodig is om scherp te zien (de macula).

Prof. Dr. Nomdo Jansonius: “In een groot deel van de gevallen gaat het om een geleidelijke achteruitgang, droge MD, waar medisch niet veel aan is te doen. Maar er is ook een groep waar de klachten vrij plotseling ontstaan, natte MD. Als gevolg van nieuwe bloedvaatjes die spontaan in de macula groeien zien patiënten zien behalve wazig dingen dan ook vervormd. Sinds een paar jaar kunnen we natte MD goed behandelen met vaatgroeiremmers zoals bevacizumab (merknaam Avastin). Het is wel belangrijk dat je er op tijd bij bent. Ziet u plotseling vervormingen, ga dan meteen naar de huisarts.”

Voordeel voor de patiënt: “Vroeger werd je uiteindelijk gegarandeerd blind door natte MD, maar dankzij de nieuwe medicijnen kunnen we dat voorkomen of in ieder geval een flinke tijd uitstellen. Overigens is het middel ook geschikt voor patiënten met ernstige diabetische retinopathie.”

Verfijnde operatietechnieken bij staar

Staar – vertroebeling van de ooglens – is veruit de meest voorkomende gezichtsstoornis; ruim 400.000 Nederlanders lijden eraan. Zij zien bijvoorbeeld dubbel (met één oog) of wazig, en hebben last van  tegenlicht. Kleuren kunnen doffer en grauwer lijken. Jaarlijks laten zo’n 145.000 staarpatiënten zich opereren.

“Met behulp van nieuwe apparaten is de techniek hiervoor de laatste jaren steeds verder verbeterd. Een oogarts hoeft tegenwoordig nog maar een heel klein sneetje van 2,2 millimeter (!) in het oog te maken. De winst: sneller herstel. Verder worden kunstlenzen alsmaar beter en krijgen ze steeds meer eigenschappen van onze eigen, natuurlijke ooglenzen.”

Voordeel voor de patiënt: “De ingreep is minder belastend en er valt meer te kiezen.”

Gezondheidstip voor 2014

“Wacht niet te lang met naar de huisarts gaan als u slechter gaat zien. Als je er op tijd bij bent, is er in veel gevallen iets aan het verminderde zicht te doen, of kan verdere achteruitgang in ieder geval worden voorkomen of vertraagd.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: