DE KRACHT VAN DE KOERDEN

25 Apr

2015-04-25 Leeuwarder Courant Koerdistan

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant op zaterdag 25 april 2015.

Douwe Beimin (65) keerde onlangs terug uit Iraaks-Koerdistan, waar hij onder andere Koerdische peshmergastrijders en een Nederlandse trainingsmissie bezocht. Hoe raakt een Friese opbouwwerker uit Leeuwarden verzeild aan het front van de internationale strijd tegen Islamitische Staat (IS)?

“Kijk, dit is de gecamoufleerde hut waarin we zaten toen er mortiergranaat op ons werd afgevuurd.” Douwe Beimin vertelt het alsof hij bij zijn 92-jarige moeder in Akkrum op de thee is geweest. Op de foto die hij laat zien staat inderdaad thee op tafel, maar daarmee houdt elke vergelijking met Friesland op. Een halfvergaan kleed. Een antieke ventilator. Een metalen asbak. Op afgedankte banken mannen in camouflagekleding en kogelvrijevesten. Naast hun theeglaasjes een walkietalkie, waaruit volgens Beimin onophoudelijk een krakerige stem klonk. “Van IS-strijders aan de andere kant van het front. Zo wisten de Koerden dat hun vijanden in de buurt waren.” Bang was hij naar eigen zeggen geen moment, zelfs niet toen er een granaat vlak over hun hut vloog en tweehonderd meter verder insloeg. “Ik ben meteen naar buiten gerend om een foto te maken.”

Harmonie

Douwe Beimin is een bekend figuur in Leeuwarden en omgeving, waar hij al meer dan vijftien jaar actief is als zelfstandig opbouwwerker. Daklozen, junks, probleemjongeren, bewoners en winkeliers: ze kunnen dag en nacht bij hem terecht. “Ik wil alles en iedereen aan elkaar knopen”, zegt hij. “Kracht en talenten benutten, daar geloof ik in. Ik zie mensen opbloeien door de hulp of de mogelijkheden die ze krijgen. Dat is onbetaalbaar.”

Tien jaar geleden kreeg Beimin een Irakees-Koerdische buurman, Aziz. Het klikte meteen tussen de twee. Beiden waren maatschappelijk betrokken en politiek geëngageerd – Beimin zat in een ver verleden voor de CPN in de Provinciale Staten. Dus toen Beimin een keer mee mocht naar zijn vaderland, greep hij die kans met beide handen aan. “Andere mensen gaan op een strand liggen, ik ga naar Koerdistan om te ontspannen. Mijn horizon verbreden, een andere cultuur leren kennen, in contact komen met mensen, inspiratie opdoen; dat is voor mij vakantie.”

Beimin raakte gefascineerd door het gebied in Noord-Irak met zijn turbulente geschiedenis, dat sinds 1992 een grote mate van onafhankelijkheid heeft (zie kader). “Verschillende bevolkingsgroepen en religies leven in Koerdistan in harmonie met elkaar. Ze veroordelen elkaar niet snel; er is veel onderling respect. Daar gaat mijn politieke hart sneller van kloppen. Aan hun multiculturele samenleving kunnen wij nog een voorbeeld nemen.”

Verouderde wapens

Na die eerste reis is Beimin nog vier keer terug geweest. Steeds samen met Aziz, die als zijn tolk, chauffeur en ‘fixer’ fungeert. “We hebben met parlementsleden en ministers gesproken, scholen bezocht en zelfs strijders van de militante Koerdische arbeiderspartij PKK ontmoet. Iedere reis is een nieuwe belevenis, ik ben er nog lang niet uitgekeken.”

Hun laatste bezoek afgelopen maart was echter anders dan anders. Sinds vorige zomer zijn de Iraakse Koerden namelijk in een heftige strijd verwikkeld met Daesh, zoals IS in het Koerdisch en Arabisch heet. Tot dan toe heerste er een relatieve rust in Koerdistan. IS was weliswaar heel actief in Irak, maar de strijd concentreerde zich op niet-Koerdisch grondgebied. In juni sloeg het Iraakse leger echter op de vlucht. Hun moderne wapens, geleverd door de Amerikanen, vielen in vijandelijke handen. Pas aan de grens met Koerdistan ontmoette IS serieuze tegenstand in de vorm van het Koerdische leger, de peshmerga. Die raakten zo bij een oorlog betrokken waar ze helemaal niet op zaten te wachten.

“Omdat de Verenigde Staten geen ruzie wil met de andere landen in de regio, leveren ze geen wapens aan de Koerden”, vertelt Beimin. “Want stel je voor dat de peshmerga sterker worden dan het Iraakse of het Turkse leger, dan heb je de poppen aan het dansen. Het gevolg is dat de Koerden langs een grens van ruim duizend kilometer met verouderde wapens en een gebrek aan munitie het vuile werk van het Iraakse leger en het westen moeten opknappen.”

Streepjes

In december veroverden de Koerden, gesteund door luchtaanvallen door de VS, flinke stukken terrein op IS. De peshmerga spreken zelf over het grootste succes tegen IS sinds het begin van de oorlog. “Iedere Koerd is ongelofelijk trots op die overwinning”, aldus Beimin. “Aziz moest en zou dus naar het front. Zelf was ik ook heel benieuwd. Zo vaak krijg je niet de kans om met je neus op het internationale nieuws te staan.”

Maar hoe doe je dat, een bezoek aan een oorlogsfront regelen? “Door op mensen af te stappen en om hulp te vragen. Zo werk ik mijn hele leven al, in Nederland en daarbuiten. Het zal je verbazen hoeveel je op die manier voor elkaar krijgt.”

En dus kon het zo zijn dat Beimin een paar weken geleden samen met een man met ‘veel streepjes op zijn schouders’ naar een basis in de buurt van het front reed. “Het liefst was ik nog verder gegaan, tot aan de voorste linie. Maar juist toen ik dat voorstelde, was het etenstijd. En dan stopt alles in Koerdistan. Letterlijk.”

Natuurlijk vond Beimin het indrukwekkend om het wapentuig te zien op de plekken waar kort daarvoor nog op leven en dood was gevochten. “Oók in ons belang. Want als de Koerden IS niet tegenhouden, staan ze straks aan de grens van Europa.” Maar meer nog dan door de gehavende tanks en de vele kogelhulzen (hij heeft er een als souvenir meegenomen), werd hij geraakt door de ooggetuigenverslagen. “Het leed dat deze mensen wordt aangedaan is onbeschrijfelijk. Ik sprak een jongen van 17 die had gezien hoe bij zwangere vrouwen de buik werd opengesneden en de foetus eruit werd getrokken. Zijn vrienden waren voor zijn ogen geëxecuteerd. Inmiddels heeft IS in Irak volgens hem duizenden kinderen vermoord. Als je die verhalen uit eerste hand hoort, breekt je hart. Het is een nieuwe genocide waar Europa zich niet hard genoeg tegen uitspreekt.”

Friezen in Koerdistan

Wie Beimin ook in Koerdistan sprak, iedereen klaagde over het gebrek aan moderne wapens, en detectieapparatuur om te weten waar en wanneer IS gaat aanvallen. “Want tegen vijandige gepantserde voertuigen doe je weinig met alleen een Kalasjnikov.”

Hoewel de coalitiepartijen niet direct wapens aan de Koerden leveren, sturen ze in totaal wel 1500 trainers naar Irak en Koerdistan, waaronder 130 Nederlanders. “Toen we er toch waren, zijn we ook maar naar hun internationale basis gegaan”, vertelt Beimin laconiek. Zonder afspraak klopten ze bij de poort aan. Tot hun eigen verbazing werden ze nog binnengelaten ook, en kregen ze zelfs een uitgebreide rondleiding over het kamp. Zonder dat hun auto of hun tas was gecontroleerd. “Daar heb ik de Koerdische kolonel later nog wel even op aangesproken.”

Sinds februari van dit jaar geven de Nederlandse militairen basistraining aan Koerdische peshmergastrijders, aangevuld met lessen over het herkennen van bermbommen, leiderschap en oorlogsrecht. De trainingsmissie maakt onderdeel uit van de Nederlandse bijdrage in de strijd tegen IS, net als de bombardementen met F-16’s. Behalve Koerdische strijders worden er ook speciale eenheden van het Iraakse leger in Bagdad geschoold.

“De hulp is nodig omdat de meeste Koerdische strijders geen getrainde soldaten zijn, maar tot op het bot gemotiveerde vrijwilligers”, legt Beimin uit. “Ze waren altijd gewend om in de bergen te vechten. De oorlog met IS vindt echter plaats in het open veld en in steden. Dat vergt andere tactieken. Ze zijn heel dankbaar voor de hulp van onder andere Nederland, ook voor onze luchtsteun in de vorm van bombardementen. Een kolonel zei letterlijk: zonder de steun van het westen hadden we hier niet meer gezeten.”

Hij kreeg de gelegenheid om zelf met verschillende Nederlandse trainers te praten. “En geloof het of niet, dat kon deels in het Fries! De in Koerdistan gelegerde militairen komen van de militaire basis in Havelte. Het zijn bijna allemaal noorderlingen.”

Stilstand

Een van de redenen dat Beimin zo graag teruggaat naar Koerdistan, is de positieve energie van de mensen. “De kracht van de Koerden inspireert me enorm. Zeker als je bedenkt wat ze de afgelopen decennia allemaal hebben meegemaakt, zoals de gifgasaanvallen door Saddam Hussein. Koerdistan is een gebied in ontwikkeling, zowel economisch als politiek en cultureel. De nieuwbouwprojecten schieten uit de grond, er is veel werk. Als je daar rondloopt, krijg je het gevoel: hier gebeurt het.”

Tenminste, tot voor kort. Want tijdens zijn laatste reis zag hij vooral bange mensen en lege straten. “Omdat IS een paar kilometer verderop op de deur staat te beuken, is het dagelijkse leven bijna helemaal tot stilstand gekomen. De winkels en de restaurants zijn leeg, ambtenaren worden niet meer betaald. Een onafhankelijk Koerdistan leek dichterbij dan ooit, maar met de opkomst van IS worden de Koerden geconfronteerd met de wellicht ergste en meest meedogenloze vijand tot nu toe.  Laten we hen vanuit het westen niet in de steek laten.”

[Kader]

Hoe zat het ook alweer met (Iraaks-)Koerdistan?

Met 25 tot 35 miljoen mensen, verdeeld over Irak, Iran, Syrië en Turkije, zijn de Koerden de grootste bevolkingsgroep ter wereld zonder een eigen staat. Na de Eerste Wereldoorlog was die hen bij de verdeling van het voormalige Ottomaanse Rijk beloofd. Maar omdat de nieuw gevormde Turkse Republiek het verdrag waar dat in stond weigerde te erkennen, is die belofte nooit waargemaakt. Sindsdien voeren de Koerden een bloedige onafhankelijkheidsstrijd, die tot op de dag van vandaag voortduurt.

Iraaks-Koerdistan (officiële naam: Koerdische Autonomische Regio) kreeg als eerste Koerdische gebied in 1992 een autonome status. Het is een zelfstandige entiteit binnen Irak, met onder andere een eigen taal en een eigen parlement. De Iraakse Koerden hebben de afgelopen decennia verschillende keren zij aan zij met het westen gevochten, onder andere in de eerste Golfoorlog in 1990-1991 en tijdens de tweede Golfoorlog in 2003.

In Nederland leven zo’n 65.000 Koerden. Die zijn afkomstig uit Irak, Iran, Syrië en Turkije. Exacte cijfers zijn er niet, maar naar schatting zijn honderden van hen de afgelopen jaren naar Iraaks-Koerdistan (terug)verhuisd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: