FIT BLIJVEN TIJDENS CHEMOTHERAPIE

3 Mei

2014-05 B - Fit blijven tijdens chemo

Dit artikel is gepubliceerd in B, het blad van Borstkankervereniging Nederland, nr. 13
(voorjaar 2015) 

‘De behandelingen tegen kanker zijn al zo zwaar. Dan kun je ondertussen maar beter rustig aan doen.’ Dat was wat (borst)kankerpatiënten jarenlang te horen kregen. Logisch, zou je denken, want een ziek lichaam heeft al genoeg werk te verzetten. De afgelopen jaren is uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken echter gebleken dat het juist goed is om tijdens behandeling met chemotherapie te blijven bewegen. Hoe eerder je ermee begint, hoe beter. Speciaal daarvoor opgeleide fysiotherapeuten helpen kankerpatiënten daarbij.

Eén ding tegelijk! Kun je toch niet beter éérst herstellen van je behandelingen en pas daarna je conditie weer opbouwen?

Nee dus. De afgelopen jaren is in dertien Noord-Hollandse ziekenhuizen onderzoek gedaan naar de effectiviteit van bewegen tijdens adjuvante (genezende) chemotherapie. Wat bleek? Borstkankerpatiëntes die twee keer in de week intensief trainden onder begeleiding van een oncologisch geschoolde fysiotherapeut waren minder misselijk en vermoeid, en hadden minder pijn dan patiëntes die zelf thuis sporten of die niets deden. In algemene zin verdroegen ze de chemo beter, waardoor de dosering van de medicatie minder vaak naar beneden hoefde te worden bijgesteld. En na afloop van de behandelingen waren ze sneller meer uren aan het werk. Driedubbele winst dus. Bovendien geeft zo’n trainingsprogramma patiëntes het gevoel dat ze nog een beetje grip houden op hun leven. Hun conditie is een van de weinige dingen waar ze tijdens hun behandelingen zelf invloed op kunnen uitoefenen, zo zeggen ze.

Waar bestaat begeleide training tijdens of na de chemotherapie uit?

Het is een combinatie van kracht- en conditietraining op apparatuur die vergelijkbaar is met een sportschool. De gespecialiseerde fysiotherapeut die de patiënten begeleidt, houdt natuurlijk steeds rekening met persoonlijke voorkeuren en mogelijkheden of eventuele beperkingen door de ziekte of de behandeling. De basis is voor iedereen hetzelfde, maar de specifieke invulling van het programma is maatwerk.

Gebeurt dat in een groep, of kan het ook individueel?

Bij voorkeur in een groep, omdat blijkt dat patiëntes zich heel erg aan elkaar optrekken en van elkaar leren.

Wat kunnen oncologische fysiotherapeuten wat algemene fysiotherapeuten niet kunnen?

Omdat ze ervoor hebben doorgeleerd, weten ze precies wat kanker(behandelingen) met het lichaam doen en tegen welke beperkingen patiëntes aanlopen. Dat maakt dat ze beter kunnen inschatten wanneer iemand er goed aan doet om een tandje bij te zetten in de training, of juist een stapje terug te doen. De ervaring leert dat algemene fysiotherapeuten nog wel eens moeite hebben met het inschatten van de (on-)mogelijkheden.

Moet je last hebben van pijn- of vermoeidheidsklachten om bij een oncologisch fysiotherapeut te kunnen aankloppen?

Zeker niet. De bedoeling is juist om klachten zo veel mogelijk te voorkomen, en om fitter uit de behandeling te komen. Vandaar ook dat je er het beste direct na de eerste chemotherapie mee kan beginnen. Mochten er daarbij specifieke klachten ontstaan, zoals pijn, oedeem of bewegingsbeperkingen, dan kan daarvoor aanvullende zorg worden geregeld.

Kun je er ook late gevolgen van behandelingen, zoals chronische vermoeidheid, mee voorkomen?

De kennis over training tijdens chemotherapie is relatief nieuw. Het is dus nog te vroeg om iets te zeggen over de effecten op de lange termijn.

Hoeveel tijd ben je er zoet mee?

De training is twee keer per week, van de eerste tot drie weken na de laatste behandeling. In totaal gaat het meestal om twintig tot vijftig fysiotherapiesessies, afhankelijk van de totale duur van de en/of chemotherapie.

Zijn er ook situaties waarin patiëntes niet aan zo’n programma mogen meedoen?

Omdat de training maatwerk is, zijn er eigenlijk geen contra-indicaties. Zelfs als je je slap als een vaatdoek voelt of oedeem hebt, kun je profiteren van aangepaste oefeningen.

Waarom moet je er per se voor naar een fysiotherapeut?  

Natuurlijk is het goed als je zelf ook blijft bewegen. Maar patiëntes vinden het vaak eng om hun verzwakte lichaam te belasten, of ze willen juist te veel doen omdat ze zich niet willen laten kennen. In beide gevallen kun je extra vermoeid raken. Dan ben je nog verder van huis. Een fysiotherapeut kan advies geven over wat realistisch en verstandig is om zo fit mogelijk uit de behandelingen te komen en dit was ook 1 van de belangrijke bevindingen van het onderzoek.

Wat kan een oncologisch fysiotherapeut betekenen voor patiëntes met uitgezaaide borstkanker?

Zij krijgen geen standaard trainingsprogramma, maar individuele zorg gericht op het verminderen of omgaan met vermoeidheid, pijn of bewegingsbeperkingen.

Krijg je de training uit de basisverzekering vergoed?

De eerste twintig behandelingen fysiotherapie niet. Afhankelijk van het pakket dat je hebt, worden die mogelijk uit je aanvullende verzekering vergoed. Heb je geen AV, dan moet je zelf betalen, gemiddeld dertig euro per keer. Een verwijsbrief  van een specialist is noodzakelijk. Vanaf de 21ste behandeling gaat het om chronische fysiotherapie, en wordt de training wel uit de basisverzekering betaald.

Hoe vind je een goede oncologisch fysiotherapeut bij jou in de buurt?

Via onconet.nu. Zo nodig word je op deze site doorverwezen naar andere hulpverleners.

Dit artikel kwam tot stand met medewerking van Edwin Geleijn, fysiotherapeut in het VU Medisch Centrum in Amsterdam en bestuurslid van Onconet, een stichting die zich inzet voor de realisatie van toegankelijke en kwalitatief goede fysiotherapeutische begeleiding bij het behouden of herwinnen van fitheid voor patiënten met kanker.

[Kader]

Nog meer bewegen

Naast Onconet zijn er andere organisaties die u helpen om tijdens of na de behandelingen tegen borstkanker fit te worden of te blijven. Een paar op een rij:

  • Herstel & Balans: een combinatie van lichaamstraining en psycho-educatie als onderdeel van revalidatie na kanker (herstel-en-balans.nl).
  • Tegenkracht: met dit programma biedt de Stichting Kanker en Sport kankerpatiënten sportfaciliteiten en begeleiding in de periode van de behandeling (tegenkracht.nl).
  • Yoga bij kanker: een speciaal oefenprogramma voor (ex-)kankerpatiënten, onder andere bedoeld om beter te leren ontspannen (yogaenkanker.nl).
  • Oncofit: leefstijladvies over specifieke fitness en gezonde voeding tijdens en na kanker (bewegenalsmedicijn.nl).
  • B-actief: in heel Nederland organiseren vrijwilligers van de Borstkankervereniging activiteiten, waaronder sportieve bijeenkomsten (borstkanker.nl/activiteitenkalender).
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: