ZITZIEKTE TE LIJF

17 Mei

Gepubliceerd in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden, zaterdag 14 mei 2016. (Illustratie: Gerrit Guldenhemel.)

Na 36 jaar in een rolstoel kun je rustig stellen dat ze uit ervaring spreekt; schrijfster Annemarie Postma weet als geen ander hoe moeilijk het is om met een zittend leven gezond te blijven. Ze maakte er een praktisch boek over, The Sitting Chef, dat komende donderdag verschijnt. Niet alleen bedoeld voor lotgenoten, maar voor iedereen. Want te veel zitten, dat doen we (bijna) allemaal.

Na jarenlang in Amsterdam te hebben gewoond, is ze sinds zes jaar terug in haar geliefde Friesland, de provincie waar ze zoveel herinneringen heeft. Annemarie Postma, schrijfster, spreker en inspirator. Een groot deel van haar tienerjaren verbleef ze in het revalidatiecentrum in Beetsterzwaag, nadat ze op haar 11e door een tekenbeet vanaf haar middel verlamd was geraakt. Toen ze na vijf jaar eindelijk naar huis mocht, overleed niet lang daarna haar moeder. Postma was net 19.

Zoveel droefenis en verlies in zo’n korte tijd; daar wil je later niet steeds aan herinnerd worden, zou je denken. Toch koos ze ervoor om op haar 41ste terug te keren naar de plek van haar jeugd. Want Friesland bleef altijd trekken. “Hier liggen mijn roots, de basis van wie ik nu ben”, zegt ze. “Zodra ik vanuit het westen over de brug bij het Tjeukemeer rijd, voel ik: ik ben thuis. Het verdriet heb ik verruild voor geluk.”

Hartinfarct

We ontmoeten elkaar op landgoed Lauswolt, slechts een paar honderd meter van de revalidatie-instelling die ze van haar 11e tot haar 17e haar thuis mocht noemen. “Op zondagmiddag nam mijn moeder me hier altijd mee naartoe”, vertelt Postma. “Dan dronken we samen thee.” Het chique hotel is volgens haar sindsdien niet veel veranderd. Zelfs het ouderwetse rolstoelliftje, dat haar met horten en stoten naar de ingang op de beletage brengt, is nog hetzelfde. “Eigenlijk kan dat anno 2016 niet meer, ik ga daar toch eens een brief over schrijven.”

Eenmaal geïnstalleerd op het terras vraagt ze om een koffie verkeerd. Met sojamelk, want zuivelproducten heeft ze als veganist al lang geleden in de ban gedaan. Net als alle graanproducten en suikers trouwens. Des te verrassender is het dat ze bij haar koffie een kersengebakje bestelt. “Ik ben zeker niet roomser dan de paus”, geeft ze toe. “Ik drink bijvoorbeeld ook wel eens een wijntje, terwijl ik weet dat dat mijn bloedsuikerspiegel doet pieken. Maar ik vind het ook heel belangrijk om van het leven te genieten.”

Toch is het uitzonderlijk dat ze haar eigen leefregels vandaag overtreedt. Omdat ze vindt dat ze als voorvechter van een gezonde levensstijl het goede voorbeeld moet geven, maar vooral ook omdat haar lichaam anders al snel protesteert. “Ondanks dat ik altijd al bewust leefde, heb ik twee jaar geleden een licht hartinfarct gehad. Toen werd ik weer even heel hard met mijn neus op de feiten gedrukt. Een zittend bestaan maakt je lichaam zo kwetsbaar. Sindsdien ben ik nog selectiever geworden in wat ik eet en drink.”

Alternatief

Toen Postma in de jaren ’80 in een rolstoel terechtkwam, was er nauwelijks iets bekend over het belang van voeding als je de hele dag zit. “Maar ik had geluk”, zegt ze. “Mijn moeder verdiepte zich in alles wat een zittend leven voor gevolgen zou kunnen hebben. Geestelijk en lichamelijk. Ze volgde cursussen op het gebied van gezonde voeding en gooide vervolgens mijn eetpatroon helemaal om: geen vlees meer, geen vis, geen zuivel en geen suiker. Ze snapte toen al dat ik als zittend mens zou blijven eten als voorheen, dat onherroepelijk tot gezondheidsproblemen zou leiden.”

In het revalidatiecentrum bracht haar moeder haar iedere dag pannetjes met macrobiotisch eten. Gierstkroketjes, geblancheerde groenten, eigengemaakte broodspreads; alles was uitgebalanceerd. Het zorgpersoneel en veel andere ouders namen moeder Postma totaal niet serieus; haar aanpak werd afgedaan als extreem alternatief. Maar dat was ze volgens Postma allerminst. “Integendeel, ze was juist ontzettend innovatief, en vooruitstrevend. Mede dankzij haar inzet voel ik me op mijn 47ste fitter dan ooit.”

Haar moeder was 47 toen die onverwacht overleed, dezelfde leeftijd dus die Postma nu heeft. Dat maakt het voor haar extra speciaal om juist dit jaar haar nieuwste boek uit te brengen, The Sitting Chef. Hierin geeft ze praktische adviezen over wat mensen met een zittende leefstijl – zes tot tien uur per dag – kunnen doen om zo gezond mogelijk te blijven.

“Ik ben al bijna mijn hele leven onder behandeling van zorgprofessionals. Maar in al die jaren heeft geen arts of fysiotherapeut me gevraagd wat mijn eetgewoontes zijn. Onbegrijpelijk als je bedenkt wat de gezondheidsrisico’s zijn van langdurig zitten. Als je benen weinig of niet gebruikt, verandert je stofwisseling drastisch. Na het eten schiet je bloedsuikerspiegel omhoog en blijft die hoog, met alle gevolgen van dien. Een veel grotere kans op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten bijvoorbeeld, en mogelijk ook op depressie en sommige vormen van kanker.”

Patat

Met sporten alleen los je de problemen niet op, weet Postma. Voor haar boek spitte ze honderden wetenschappelijke onderzoeken door. Zo ontdekte ze dat de gezondheidsrisico’s van zitten hetzelfde blijven, zelfs als je vijf keer per week een half uur beweegt. “Op een werkdag zitten Nederlanders gemiddeld 7,1 uur, oftewel 43 procent van de wakkere tijd. Dat lijkt misschien niet zo veel, maar voor ons lichaam is dat het wel. Je lijf is namelijk helemaal niet gemaakt om de hele dag te zitten. Natuurlijk is sporten belangrijk, maar met aangepaste voeding kun je qua gezondheid veel meer bereiken.”

Ze herinnert zich nog goed een revalidatiearts, die haar, doodziek van niet genezende doorzitwonden en bloedvergiftiging, adviseerde om meer patat te eten. “Ja echt! In haar optiek was ik simpelweg te dun en was dat de oorzaak van mijn gezondheidsproblemen. Terwijl je juist geen koolhydraten moet gebruiken als je een inactieve leefstijl hebt.”

Als professionals al niet de juiste kennis hebben, kun je van ‘gewone’ mensen helemaal niet verwachten dat ze weten hoe het zit, aldus Postma. Dat is precies de reden dat ze The Sitting Chef wilde schrijven. Haar missie met het boek: mensen inzicht geven en bewuster te maken. Zodat ze de tools in handen hebben om respectvol en met liefde met hun lichaam om te gaan. “Het is één van de belangrijkste taken die we als mensen hebben te vervullen. Hoe je lijf er ook uitziet, hoezeer het ook afwijkt van de heersende norm, het heeft recht op de allerbeste zorg.”

Kickstart

Op basis van haar eigen ervaringen als ‘professioneel zitter’, ontwikkelde Postma de 21-daagse sit smart kickstart, een methode om in drie weken op een heel andere manier te gaan eten. Een manier die je lichaam, als het veel zit, helpt om toch zo gezond en vitaal mogelijk te blijven. De keus voor 21 dagen was een bewuste; zolang duurt het namelijk gemiddeld om een nieuwe gewoonte aan te leren. “Als je de kickstart eenmaal achter de rug hebt en je voelt wat het met je doet – bijvoorbeeld dat je meer energie krijgt – zal het daarna steeds makkelijker gaan.”

Voor Postma is het sit-smart-eetpatroon na al die jaren een tweede natuur geworden, maar voor veel mensen zullen de principes even schrikken zijn. Elke vorm van graan is uit den boze (dus ook spelt). Vis, vlees en zuivel worden radicaal uit het dieet geschrapt. En geraffineerde suikers (witte, bruine en rietsuiker, glucose-fructosestroop, maïssiroop, agave, gewone honing en vruchtensapconcentraat), die Postma het ‘gif der aarde’ noemt, kun je beter direct in de vuilnisbak gooien.

“Als kind werd ik doodsbang voor suiker gemaakt”, vertelt ze. “En terecht. Het is een van de ergste dingen die je je lichaam kunt aandoen. Het zijn volstrekt nutteloze calorieën die zorgen voor versnelde veroudering, gewrichtsontstekingen, cel- en weefselbeschadiging, overbelasting van je bijnieren, hart- en vaatziekten, allergieën, vermoeidheid, obesitas, diabetes, acné, depressie en angst. Alsof dat niet genoeg is, is het ook nog eens verslavend en veroorzaakt het constipatie. Weg ermee dus.”

Verantwoordelijkheid

Net als in het gesprek neemt Postma in haar boek geen blad voor de mond wat betreft de gevaren van een inactief leven en – in haar ogen – ongezond eten. ‘Lang zitten is fataal, ook voor jou’, luidt de titel van een hoofdstuk. ‘Suiker rooft je energie, levenskracht en positiviteit’, staat er verderop. Zo bezien ben je wel gek als je na het lezen nog een koekje in je mond durft te steken. Is ze niet bang dat ze met haar harde toon geïnteresseerden van zich vervreemdt of zelfs wegjaagt?

“Ik hoop dat ik mensen wakker schudt”, antwoordt ze. “De meesten van ons weten inmiddels wel dat voeding belangrijk is, maar slechts weinig mensen zijn zich echt bewust van het feit dat je met voeding je algehele gezondheid diepgaand kunnen verbeteren. De afgelopen decennia lijkt ons welzijn voornamelijk een zaak van anderen geworden: de dokter, specialist, fysiotherapeut of psycholoog. In plaats dat we bij lichamelijke en psychische klachten de tijd nemen om te kijken naar onze leef-, eet en denkgewoonten, rennen we bij elke kriebel in maag of geest naar de huisarts. Ik daag mensen uit om zélf verantwoordelijkheid te nemen, en hun problemen te zien als een uitnodiging om beter voor jezelf te zorgen. Als ik daarbij soms wat te direct overkom, dan zij dat zo.”

Levende bewijs

Met The Sitting Chef claimt Postma het eerste boek ter wereld te hebben geschreven dat ‘zitziektes’ kan voorkomen. Het is nogal een statement. “Klopt, maar ik geloof dat echt. Ik ben zelf het levende bewijs van wat gezonde, zuivere en op een zittende leefstijl aangepaste voeding met je doet. Weliswaar leid ik een zittend leven, maar ik ben fit, heb ongelooflijk veel energie en weeg op mijn 47ste nog altijd de 49 kilo die van nature bij mij hoort. Mensen met een dwarslaesie weten dat dat na zoveel jaar in een rolstoel verre van vanzelfsprekend is. Ik ben dan ook overtuigd dat deze methode ook voor anderen kan werken.”

De Vlaamse schrijver van het immens populaire ‘De voedselzandloper’, Kris Verburgh, is alvast fan van Postma’s aanpak. Hij schreef een aanbeveling voor haar boek en nodigde haar uit om samen lezingen te gaan geven. ‘Een ongelofelijke eer’, vindt Postma het. De kritiek die steeds vaker op zijn theorie klinkt, bijvoorbeeld van hoogleraar voedingsleer Martijn Katan, die onlangs zelf het boek Voedingsmythes – Over valse hoop en nodeloze vrees uitbracht, wuift ze weg. “Katan is een idioot. Hij maakt mensen onnodig in de war en helpt de bestaande wetenschappelijke kennis over gezonde voeding vakkundig om zeep. Schandalig vind ik dat. Volgens mij zit er vooral jaloezie achter.”

Broodvervanger

Nog één kritische noot dan. Van de recepten in The Sitting Chef zullen veel lezers in eerste instantie vreemd opkijken. Niet iedereen staat immers te springen bij het idee van een groene ontbijtsmoothie met onder andere spinazie, koriander, gemberwortel en hennepzaad. En lang niet alle mensen weten waar ze bijvoorbeeld kokosbloesemsiroop, granaatappelpitjes of chlorellapoeder kunnen kopen. Is Postma’s methode wel voor iedereen geschikt? Of is die toch vooral bedoeld voor hoogopgeleide, bewuste en welgestelde vrouwen?

“Zeker niet!”, betuigt ze. “De tachtig recepten in het boek zijn allemaal gemakkelijk te maken. En verreweg de meeste ingrediënten kun je gewoon bij de supermarkt vinden. Je hoeft daarvoor echt niet meer per se naar de natuurwinkel, zoals vroeger. Albert Heijn heeft tegenwoordig tarwevrije pasta, bij Jumbo liggen de producten van De Vegetarische Slager in het koelvak. Chiazaad en kokosboter koop ik zelfs bij de Action. Om het mensen nog makkelijker te maken, ontwikkelen we nu een eigen productenlijn van The Sitting Chef. Als eerste lanceren we een broodvervanger zonder tarwe, vanaf deze week te koop bij de Friese eko-bakkerij Bolhuis in Jubbega, en op markten in Dokkum, Drachten en Leeuwarden. Binnenkort zijn de producten ook in de rest van Nederland te vinden.”

Als we na twee uur onze spullen pakken om te vertrekken, is Postma’s koffie met sojamelk op. Haar kersengebakje blijft grotendeels onaangeroerd op het terras achter.

[Kader]

Paspoort

Naam: Annemarie de Vries – Postma

Geboren: 27 april 1969 te Nieuwkoop

Opleiding: middelbare school RSG Heerenveen. Studeerde rechten in Amsterdam.

Werk: Won in 1991 de prefinale van de internationale modellenwedstrijd Elite’s Look of the Year en werd daarna het eerste Europese fotomodel met een zichtbare handicap. Liet zich in 1995 fotograferen voor de Playboy. Had acht jaar een wekelijkse column in het Algemeen Dagblad. Startte in 1996 met het schrijven boeken over spiritualiteit en gezondheid, die internationaal succes oogstten. Ze geeft over ook lezingen over deze thema’s. The Sitting Chef is haar 16e boek.

Privé: Sinds 2010 getrouwd met Robin de Vries. Samen met hun acht honden wonen ze in een woonboerderij in Friesland.

Zie ook: thesittingchef.com.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: