“GEEN BROOD ETEN? WAT EEN ONZIN!”

1 Jun

Gepubliceerd in ANBO Magazine 4, 31 mei 2016. 

Eind vorig jaar presenteerde de Gezondheidsraad nieuwe richtlijnen over gezonde voeding. Commissievoorzitter Daan Kromhout (66) snapt niet waarom veel mensen zo ingewikkeld doen over gezond eten. “Als je een paar simpele vuistregels volgt, zit je meestal wel goed.”

Toen u dertig jaar geleden hoogleraar werd, hoopte u te ontdekken in hoeverre voeding en leefstijl verantwoordelijk zijn voor hart- en vaatziekten. Is dat gelukt?

“Deels. We weten nu bijvoorbeeld dat dat 70-plussers die vanaf de middelbare leeftijd gezond leven 60 procent minder kans hebben op een beroerte dan hun ongezonde leeftijdsgenoten. Het risico op een hartinfarct ligt zelfs 70 procent lager. Je kunt dus rustig stellen dat we op dit gebied een hoop hebben bijgeleerd.”

Handelen we daar als bevolking ook naar?

“Het bewustzijn over het belang van een gezonde leefstijl is zonder meer toegenomen. Bij de overheid, maar ook bij producenten en consumenten. In 1960 kregen Nederlanders bijvoorbeeld dagelijks gemiddeld nog 20 gram van de risicoverhogende transvetten binnen. Nu is dat gemiddeld nog maar 2 gram. Niet voor niets is het aantal mensen dat aan hart- en vaatziekten overlijdt de afgelopen decennia spectaculair gedaald.”

U was voorzitter van de commissie van de Gezondheidsraad, die eind vorig jaar een nieuwe richtlijn over gezonde voeding uitbracht. Samen met veertien andere wetenschappers heeft u daarvoor vier jaar lang onderzoek gedaan. Is gezond eten zo ingewikkeld?

“We hebben duizenden onderzoeken geanalyseerd om in kaart te brengen in hoeverre er een wetenschappelijk verband is tussen enerzijds de inname van bepaalde voedingsstoffen en anderzijds de tien meest voorkomende chronische ziekten, zoals diabetes, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. De uitkomsten vormen de basis voor de nieuwe voedingsadviezen.”

Wat vond u zelf de verrassendste ontdekking?

“Dat suikerhoudende dranken het risico op overgewicht – en daarmee op diabetes – zo duidelijk vergroten. Frisdranken, maar bijvoorbeeld ook fruitsap. Die bevatten namelijk vaak een net zo hoog suikergehalte. Daar kun je dus maar beter zo min mogelijk van gebruiken.”

Hoe kijkt u naar dieetgoeroes, die het gevaar van bijvoorbeeld brood of zuivel prediken?

“Met verbazing. Een paar jaar geleden was vet de grote boosdoener, nu zijn het koolhydraten. Dat je geen brood zou mogen eten, is echt onzin. Integendeel, door voldoende volkorenproducten te gebruiken, kun je het risico op allerlei ziektes juist verlagen.”

Waarom nemen sommige mensen dit soort boodschappen dan toch klakkeloos aan?

“Omdat ze een snelle oplossing willen voor hun overgewicht of voor hun gebrek aan beweging. Maar zo werkt het niet. In het overgrote deel van de gevallen is er totaal geen wetenschappelijk bewijs voor al die claims. Waarom zou je ze dan toch volgen? En je hoeft ook echt niet neurotisch elk etiket te lezen. Als je de richtlijnen over gezonde voeding zo’n beetje volgt, zit je meestal goed.”

Doet u dat zelf ook?

“Redelijk. Maar eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik wel regelmatig een taartje eet of een glaasje wijn of bier drink.”

 

U bent onlangs bij de Wageningen Universiteit met pensioen gegaan. Nu hebt u alweer een nieuwe baan, als hoogleraar in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Kunt u soms niet stilzitten? 

“Het Groningse LifeLines-project, het langlopende bevolkingsonderzoek met 167.000 deelnemers naar het ontstaan en de ontwikkeling van chronische aandoeningen, is een walhalla voor een epidemioloog zoals ik. Aan de hand van de gegevens uit LifeLines willen we een voedingsscore ontwikkelen. Met een heel gezond eetpatroon krijg je bijvoorbeeld een hoge score, met een ongezond eetpatroon een lage. Die scores kunnen we vervolgens gebruiken voor verder onderzoek naar de samenhang tussen leefstijl en het risico op bepaalde ziektes. Verder wordt hier onderzoek gedaan naar lifestyle medicine, oftewel de vraag in hoeverre je het effect van een medische behandeling kunt versterken met een gezonde leefstijl. Daar wil ik graag een bijdrage aan leveren. ”

Was u niet liever van wat welverdiende vrije tijd gaan genieten?

“Ik vind mijn werk veel te leuk! Bovendien: er is nog zoveel te ontdekken. Het onderzoek naar het effect van voeding en leefstijl op ziektes als dementie en depressie staat bijvoorbeeld in de kinderschoenen. Als mijn eigen gezondheid het toelaat, kan ik nog jaren vooruit.”

Dit artikel is eerder gepubliceerd in KennisInZicht, het digitale mgagazine van het Universitair Medisch Centrum Groningen. 

[Kader]

Wie is Daan Kromhout?

Sinds 1 november bekleedt voedingsexpert en epidemiioloog Daan Kromhout in het UMC Groningen de leerstoel ‘Voeding, leefstijl en gezond ouder worden’. Het doel: beter snappen wat de relatie is tussen voedsel en veelvoorkomende ziekten. Samen met professor Martijn Katan van de Vrije Universiteit was Kromhout jarenlang dé voedingsexpert van Nederland. Onder hun leiding werd tussen 1990 en 2000 wetenschappelijk aangetoond dat transvetten ongezond zijn.

[Kader]

Wat mag nog wel volgens de Gezondheidsraad en wat niet meer?

  • Zeker doen: minstens 200 gram groente en fruit per dag, enkele porties melk of yoghurt en 15 gram ongezouten noten of pinda’s. Eet wekelijks vis en peulvruchten.
  • Kies bij graanproducten als brood en pasta altijd voor de volkorenvariant.
  • Drink liefst minstens drie koppen thee per dag. En koffie alleen als die door een filter is gegaan.
  • Beperk de consumptie van rood vlees en bewerkt vlees (zoals worst, ham en bacon).
  • Drink zo min mogelijk alcohol en andere suikerhoudende dranken, zoals frisdrank en vruchtensap.
  • Vervang boter door margarine, plantaardige olie en vloeibare bak- en braadvetten.
  • Eet zo weinig mogelijk zout.
  • Over voedingssupplementen (vitaminepillen) is de Gezondheidsraad glashelder: die hebben voor de gemiddelde burger geen enkele zin.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: