11 VRAGEN OVER KOORTS

1 Mrt

Gepubliceerd in Plus 2, februari 2017.

Zweten, rillingen, lusteloosheid: van koorts kun je je knap beroerd voelen. Maar is die hoge temperatuur ook nog ergens goed voor? En mag je eigenlijk sporten met koorts? Internist-geriater Sophia de Rooij van het UMCG legt het uit.

1. Wat is het verschil tussen verhoging en koorts?
Internist-geriater Sophia de Rooij, afdelingshoofd van het Centrum Ouderengeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG): “In beide gevallen is er sprake van een verhoogde lichaamstemperatuur. Normaal varieert die tussen de 36,5 en de 37,5 graden Celsius. Komt de temperatuur boven de 38,5, dan heb je koorts. Tussen de 37,5 en de 38,5 spreken we van verhoging.”

2. Hoe kun je je lichaamstemperatuur het beste meten?
“De traditionele manier is via de anus. Tegenwoordig kan dat ook prima via het oor. Oorthermometers zijn over het algemeen net zo betrouwbaar als rectale thermometers. Niet voor niets worden die ook in het ziekenhuis gebruikt. Onder je tong of onder je oksel meten is minder precies, omdat de temperatuur daar meestal iets lager is. Dat kun je dus beter niet doen. Overigens hoef je bij griep je de temperatuur in principe helemaal niet te meten; dan is het gewoon een kwestie van uitzieken. Houd de koorts langer dan een paar dagen aan, of vermoed je dat die erg hoog is, check die dan twee keer per dag, ’s ochtends en ’s avonds.”

3. Wat gebeurt er precies bij koorts?
“In reactie op een ontsteking wordt de thermostaat in de hersenen hoger gedraaid. Het is een waarschuwingssignaal dat er ergens in het lichaam mogelijk iets niet pluis is. De stijgende temperatuur zet vervolgens allerlei verdedigingsmechanismen in gang die helpen om het dreigende gevaar te lijf te gaan. Je hart gaat sneller kloppen en je vaten verwijden bijvoorbeeld. Vergelijk het maar met een eerste dominosteen die omvalt en daarmee alle volgende stenen in beweging brengt.”

4. Is er bij koorts altijd sprake van een infectie?
“Meestal wel. De koorts is dan een reactie op de ontstekingsactiviteit. Maar soms is er ook een andere oorzaak, bijvoorbeeld een allergische reactie, lymfklierkanker, een te snel werkende schildklier of oververhitting door extreme inspanning.”

5. Waar is koorts goed voor?
“Afgezien van de alarmfunctie weten we dat nog niet precies. Men zegt wel dat virussen en bacteriën bij een hogere temperatuur makkelijker zijn te bestrijden, en dat je daardoor sneller zou herstellen, maar dat is tot op heden nooit bewezen.”

6. Het kan dus geen kwaad om koorts met medicijnen te onderdrukken?
“Nee. Zolang het lichaam de warmte kwijt kan, zal de temperatuur nooit boven de 42 graden komen. Zodra het de ziekte de baas is, daalt de temperatuur vanzelf weer. Wil je daar niet op wachten, bijvoorbeeld omdat je je erg belabberd voelt, dan kun je het beste paracetamol nemen. Dat middel beïnvloedt het temperatuurcentrum in de hersenen en verlaagt zo de koorts. Volg daarbij wel de instructies in de bijsluiter. Gebruik nooit meer dan zes tabletten per etmaal en verdeel die goed over de dag. Pijnstillers zoals ibuprofen – zogenaamde NSAID’s – kunnen koorts ook verlagen. Ze doen dat op een andere manier, namelijk door de ontstekingsreactie te remmen en daarmee ook de koortsprikkel te verminderen. NSAID’s zijn net als paracetamol vrij verkrijgbaar, maar geven meer risico op bijwerkingen, zoals maagklachten. Ook kunnen ze de werking van andere medicijnen, zoals bloedverdunners, plasmiddelen en antidepressiva beïnvloeden. Gebruik je dit soort medicatie, of heb je problemen met hart, bloedvaten of nieren, overleg dan altijd eerst met de huisarts voor je NSAID’s gaat slikken.”

7. Waarom krijg je vaak koude rillingen als je koorts hebt?
“Die worden veroorzaakt door je spieren. Vreemd genoeg zijn ze bedoeld om de temperatuur omhoog te krijgen – niet voor niets ril je ook als je het heel koud hebt. Klappertanden heeft dezelfde functie. Dat komt zo. Als de lichaamstemperatuur plotseling oploopt, raakt het temperatuurcentrum in de hersenen tijdelijk van slag. Het gevolg is dat het een verkeerd signaal aan de spieren doorgeeft: de boel opwarmen! Zodra de koorts doorzet, wordt dat weer bijgesteld en houdt het rillen op. Behalve van rillingen kun je bij koorts ook last hebben van zweten, vermoeidheid, gebrek aan eetlust, slaperigheid en concentratieproblemen.”

8. Mag je met koorts sporten?
“Bij lichte verhoging of een lichte infectie kan sporten over het algemeen geen kwaad. Bijvoorbeeld bij een neusverkoudheid. Heb je echt koorts, kan is het beter om niet te sporten. In zeldzame gevallen kunnen er dan namelijk ernstige problemen ontstaan, zoals:

  • Oververhitting met mogelijk hartritmestoornissen of toevallen tot gevolg.
  • Hartstilstand. Sommige virussen, zoals het griepvirus, veroorzaken een tijdelijke infectie van de hartspier. Sporten met een ontstoken hartspier kan dan leiden tot een hartstilstand.
  • Miltklachten. Bij enkele andere infectieziektes is de milt vergroot. Dan kan tijdens het sporten een miltruptuur optreden.

Gelukkig komen dit soort ernstige complicaties heel weinig voor. Het belangrijkste is om altijd te luisteren naar de signalen van je lichaam. Wie het liefst onder de wol wil kruipen, doet er verstandig aan om daaraan toe te geven.”

9. Wat kun je verder zelf doen?
“Het allerbelangrijkste is om voldoende (water) te drinken. Bij koorts zweet je meer, waardoor je extra vocht verliest. Drink daarom twee à drie liter per dag. Doe het water bijvoorbeeld in een lege frisdrankfles van 1,5 liter. Zo kun je gemakkelijk zien hoeveel je hebt gedronken. Gebruik je plaspillen, overleg dan met de huisarts of je die tijdelijk kunt stoppen om te voorkomen dat je te veel vocht verliest. En geef je lichaam de gelegenheid om de warmte makkelijk kwijt te raken. Kruip met koorts dus liever niet onder een dikke stapel dekens, zelfs niet als je koude rillingen hebt.”

10. Wanneer is het verstandig om met koorts naar de dokter te gaan?
“Als de koorts langer dan een paar dagen aanhoudt, als je kortademig of heel suf wordt, als je opnieuw koorts krijgt nadat je een paar dagen koortsvrij bent geweest of als je weinig weerstand hebt door een ernstige ziekte of door een medische behandeling.”

11. Kunnen volwassenen een koortsstuip krijgen?
“Nee, een koortsstuip komt alleen voor bij kinderen tussen de zes maanden en vijf jaar. Hun armen en benen gaan dan heftig schokken en trekken. Meestal duurt zo’n aanval enkele tot vijftien minuten en gaat die vanzelf weer over. Daarna kunnen kinderen nog een tijdje suf blijven. Voor (groot)ouders is het heel beangstigend om mee te maken, maar gelukkig kan een koortsstuip zelden kwaad. ”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: