MIGRAINE: MEER DAN GEWOON HOOFDPIJN

20 Jun

16-03 Migraine jpg.jpg

Gepubliceerd in Margriet 3, januari 2016.

Een op de drie vrouwen krijgt in haar leven te maken met migraine. En nee, dat is dus niet ‘gewoon een beetje hoofdpijn’, zoals vaak wordt gedacht. Migraine kan je leven flink verzieken. Een doeltreffende behandeling vinden is bovendien niet altijd makkelijk. Gelukkig gloort er hoop aan de horizon, in de vorm van nieuwe medicijnen.

Laat de cijfers even op je inwerken. In Nederland zijn er 2,4 miljoen migrainepatiënten. Een op de drie vrouwen en een op de zeven mannen krijgt er in zijn of haar leven last van. Dagelijks hebben meer dan 70.000 van hen een aanval. Zij zijn hierdoor vaak enkele uren tot wel drie dagen uitgeschakeld. Niet voor niets zette wereldgezondheidsorganisatie WHO migraine op de zevende plaats van meest invaliderende aandoeningen.
Veel patiënten proberen niet te laten blijken hoe ongelofelijk beroerd ze zich tijdens een aanval voelen. Ze zijn bang om als zeurpiet of spelbreker te worden weggezet, of om hun baan te verliezen als ze zich wéér ziekmelden. Want ja, het is ‘maar’ hoofdpijn.
“Dat misverstand moet nu echt voor eens en voor altijd de wereld uit”, stelt neuroloog en bioloog dr. Gisela Terwindt, gespecialiseerd in hoofdpijn. In het Leids Universitair Medisch Centrum behandelt zij niet alleen veel patiënten met migraine, ze doet er met haar collega’s ook uitgebreid onderzoek naar.
“Migraine is een heftige, bonzende hoofdpijn aan één kant van het hoofd”, legt ze uit. “De pijn komt plotseling op en gaat vaak gepaard misselijkheid, en soms ook met overgeven of overgevoeligheid voor licht en geluid. Een op de drie patiënten heeft auraverschijnselen. Aan het begin van een aanval zien zij schitteringen, flitsen of golvende beelden. Sommige mensen noemen dit ten onrechte oogmigraine, maar het wordt echt veroorzaakt door het brein, en niet door een probleem van het oog. Al met al is migraine dus écht wat anders dan gewone hoofdpijn.”

Chocolade en kaas
Veel migrainepatiënten hebben het idee dat stress of het eten van bijvoorbeeld chocolade of kaas hun aanvallen uitlokken. Maar dat klopt niet, aldus Terwindt. “Voorafgaand aan een aanval kun je je bijvoorbeeld somber of vermoeid voelen, of extra trek hebben in bepaalde voedingsmiddelen. Vandaar dat patiënten vaak denken dat dat ‘triggers’ voor de hoofdpijn zijn. In werkelijkheid is het echter precies andersom; die gevoelens zijn juist het gevolg van de naderende migraine. Vergelijk het maar met vrouwen die vlak voor hun menstruatie zin hebben in lekkere dingen. Niemand denkt dat chocolade ongesteldheid veroorzaakt. Hetzelfde geldt dus voor migraine. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat een bepaald dieet migraine kan voorkomen. Alleen van slaapgebrek en vrouwelijke hormonen weten we zeker dat ze aanvallen kunnen uitlokken. Zo is migraine rond de menstruatie vaak erger en ook moeilijker met medicijnen te bestrijden. Tijdens een zwangerschap of de overgang nemen de aanvallen juist af, of verdwijnen ze helemaal.”

Medicijnen
Inmiddels snappen artsen goed wat er tijdens migraine in de hersenen gebeurt. Maar waarom een aanval op een bepaald moment opkomt, weten ze nog niet. Wereldwijd wordt hard naar het antwoord op die vraag gezocht. En naar wat je eraan kunt doen natuurlijk.
“De afgelopen decennia hebben we de mogelijkheid gekregen om een migraineaanval gericht te behandelen”, vertelt Terwindt. “In de jaren ’90 kwamen de triptanen op de markt, medicijnen waarmee je een aanval kunt onderdrukken. Een volgende grote stap was toen wetenschappers ontdekten dat sommige bestaande medicijnen, zoals bloeddrukverlagers en anti-epilepsiemiddelen, als je ze dagelijks inneemt het aantal, de duur en de ernst van aanvallen verminderen, of ze zelfs helemaal voorkomen.”
Helaas is niet duidelijk welk van deze preventieve middelen bij wie werkt. Het kan veel tijd kosten om dat uit te zoeken. En dan nog wordt niet voor iedereen een oplossing gevonden. Bovendien geven deze medicijnen zelf vaak ook weer bijwerkingen.
Er is nog een probleem met medicatie. Zowel ‘gewone’ pijnstillers (bijvoorbeeld paracetamol of ibuprofen) als triptanen kunnen, als je ze te vaak slikt, hoofdpijn juist verergeren. Sterker nog, twee derde van de mensen met chronische migraine knapt op nadat ze zijn afgekickt van zulk ‘overgebruik’. De regel is dan ook dat je bij migraine niet meer dan vijftien dagen per maand pijnstillers en niet meer dan tien dagen per maand triptanen mag innemen.

Op zoek naar de bron
Kortom, er zou patiënten en artsen veel aan gelegen zijn om over een medicijn te beschikken dat migraine bij de bron aanpakt. En laat dat nou precies zijn waar het LUMC onlangs een groot onderzoek naar is gestart.
“Samen met enkele buitenlandse centra testen we sinds kort zogenaamde ‘anti-CGRP-middelen’, verklaart Terwindt. “CGRP is een eiwit dat ervoor zorgt dat hersenzenuwen hoofdpijn waarnemen. De nieuwe medicijnen schakelen dat eiwit uit en voorkomen zo dat het brein pijn registreert. Patiënten die maandelijks een injectie krijgen, hebben gemiddeld de helft minder migrainedagen. De resterende aanvallen zijn bovendien minder heftig. Het zijn zeker geen wondermiddelen, maar het is absoluut een grote stap vooruit. En – ook niet onbelangrijk – de injecties hebben veel minder bijwerkingen dan de medicijnen die we op dit moment voorschrijven. Ik heb er dus goede hoop op dat deze middelen voor patiënten een enorm verschil gaan maken.”
Op dit moment worden de anti-CGRP-middelen alleen nog in onderzoeksverband gegeven. Terwindt verwacht dat ze over een jaar of twee op de markt komen en dan dus voor iedereen beschikbaar zijn.

Botox
Een middel dat al wél is goedgekeurd als behandeling tegen migraine, is Botox. Terwindt: “Bij mensen met af en toe migraine of met spanningshoofdpijn haalt Botox niets uit. Maar bij mensen met chronische migraine, die dus meer dan de helft van de maand hoofdpijn hebben, lijkt het wel te kunnen helpen. Volgens de Nederlandse richtlijn moeten ze dan wel eerst zijn afgekickt van hoofdpijnmiddelen en pijnstillers.”
Bij migraine moet je Botox elke drie maanden op dertig verschillende plekken rondom het hoofd inspuiten, zodat het diep in de hersenen zijn werk kan doen. Dat gebeurt door een gecertificeerde neuroloog, die werkt volgens een vast protocol. Let op: cosmetische klinieken die beweren dat ze je met een paar prikjes van je hoofdpijn kunnen afhelpen, verkopen je dus een kat in de zak! Overleg dus altijd eerst met je arts waar je voor een gecertificeerde behandeling terecht kunt. Of de kosten  – zo’n 300 euro per behandeling – worden vergoed, hangt af van je zorgverzekering. Doe daar dus altijd vooraf navraag over bij je zorgverzekeraar.

Hulp
Hoe dan ook raadt Gisela Terwindt mensen met migraine aan om vooral hulp voor hun klachten te zoeken. “Vraag advies aan de huisarts. Of laat je, als die niet kan helpen, doorverwijzen naar een speciale hoofdpijnpoli. Daarvan zijn er meer dan dertig in Nederland. Een gespecialiseerd team van onder andere een neuroloog en een hoofdpijnverpleegkundige kan u uitgebreide voorlichting geven en je helpen om de juiste (dosering van) medicijnen te vinden. Op die manier kunnen de klachten in veel gevallen op z’n minst flink worden teruggedrongen, zodat je weer een volwaardig leven kunt leiden.”

[Kader]
Meer weten?

  • Op de site http://www.hoofdpijn.nl vind je uitgebreide informatie over migraine en ook een overzicht van alle hoofdpijnpoli’s in Nederland.
  • Meer over het hoofdpijnonderzoek en de hoofdpijnpolikliniek van het LUMC is te vinden op: http://www.lumc.nl/hoofdpijn.
  • Afgelopen december is de site migrainefonds.nl gelanceerd, met onder andere ervaringsverhalen van patiënten.

[Kader]
Cijfers

  • In 2012 gaf 1 op de 6 Nederlanders (16,7 procent) van 25 jaar en ouder aan in de afgelopen twaalf maanden een of meer migraineaanvallen te hebben gehad. (10,3% Van de mannen en 23,1 procent van de vrouwen.)
  • Een derde van hen was voor deze klachten bij de huisarts geweest.
  • In totaal zijn er naar schatting 2,4 miljoen migrainepatiënten in Nederland. Een miljoen van hen heeft ernstige migraine (minimaal twee aanvallen per maand).
  • Migraine komt vooral voor tussen de 25 en de 50 jaar.
  • Vrouwen hebben drie keer zo vaak migraine als mannen.
  • Ook kinderen kunnen aan migraine lijden. Bij hen zit de pijn vaak aan beide kanten. Een aanval duurt bij hen meestal korter.

Bron: Nationaal Kompas Volksgezondheid

[Kader]
Zo voelt het dus
Als je nooit migraine hebt gehad, is het moeilijk voor te stellen hoe intens en allesoverheersend de pijn kan zijn. Als patiënten proberen om die onder woorden te brengen, zeggen ze bijvoorbeeld dit:

  • “Het voelt als een gloeiend hete stompe spijker die in de rechterzijkant van mijn hoofd wordt gehamerd, net boven mijn slaap.”
  • “Het is net alsof ik met m’n hoofd tegen een bakstenen muur bonk.”
  • “Migraine geeft me het gevoel alsof mijn hersenen door een bokser met zware bokshandschoenen onder handen worden genomen.”
  • “Het is net alsof iemand een bowlingbal op mijn oog heeft gelegd en er continu op duwt.”
  • “Het is net een ijspriem die mijn hoofd doorboort.”
  • “Mijn hoofd is net een ballon van pijn die steeds wordt opgepompt en nooit springt, maar urenlang blijft bonken.”
  • “De enige manier waarop ik het kan omschrijven is alsof mijn hersenen plots zwellen en proberen door mijn schedel te duwen.”

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: